Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Phòng Kinh tế xã La Ngà, TP Đồng Nai vừa hoàn tất phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu số 04 (xây lắp): Thi công xây dựng thuộc dự án Đường khu tái định cư ấp 5. Đáng chú ý, dù được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhằm tối ưu hóa tính cạnh tranh công khai, gói thầu quy mô hơn 10 tỷ đồng này lại rơi vào bối cảnh độc diễn và trúng thầu sát nút với hiệu quả kinh tế đạt mức thấp.

Hiệu quả tiết kiệm ngân sách ở mức xấp xỉ 0,57%

Cụ thể, gói thầu số 04 (xây lắp): Thi công xây dựng (bao gồm chi phí đảm bảo an toàn giao thông) thuộc dự án Đường khu tái định cư ấp 5 được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tại Quyết định số 91/QĐ-PKT ngày 05/06/2026, do trưởng phòng Kinh tế xã La Ngà - Huỳnh Tấn Lâm ký. Gói thầu có giá dự toán được xác định cụ thể là 10.602.197.000 đồng, nguồn vốn trích từ ngân sách đầu tư công của địa phương.

Đến ngày 29/06/2026, tại Quyết định số 147/QĐ-PKT, trưởng phòng Kinh tế xã La Ngà - Huỳnh Tấn Lâm đã ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu xây lắp kể trên. Đơn vị trúng thầu được xác định là Liên danh thi công dự án: Đường khu tái định cư ấp 5, bao gồm hai thành viên: Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Gia An Phát và Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hoàng Hải Phát. Giá trúng thầu của liên danh được ấn định ở mức 10.542.154.114 đồng.

Đối chiếu giữa giá dự toán ban đầu và giá trúng thầu thực tế, số tiền tiết kiệm dòng vốn công cho ngân sách nhà nước chỉ đạt khoảng 60.042.000 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 0,57%. Theo bảng phân loại hiệu quả kinh tế đấu thầu đầu tư công, đây là tỷ lệ tiết kiệm được xếp vào nhóm thấp đối với một gói thầu xây dựng hạ tầng quy mô trên 10 tỷ đồng.

Mối liên hệ giữa đơn vị lập kế hoạch và nhà thầu

Tiến hành phân tích sâu lịch sử hoạt động từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cả hai thành viên trong liên danh trúng thầu đều là những đơn vị xây lắp có mật độ bao phủ đáng chú ý tại TP Đồng Nai. Thành viên đứng đầu liên danh là Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Gia An Phát (mã số thuế 3603584061, trụ sở tại phường Biên Hòa, TP Đồng Nai) sở hữu lịch sử đấu thầu dày dạn khi đã từng tham gia 144 gói thầu và trúng tới 136 gói thầu. Thành viên phụ là Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Hoàng Hải Phát (mã số thuế 3603633664, có địa chỉ tại KP 8, Xã Trị An, TP Đồng Nai) cũng đã tham gia 27 gói thầu và mang về 22 gói thầu trúng.

Đáng chú ý, đơn vị tư vấn phụ trách lập tờ trình kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này là Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế Xây dựng Hoàng Cầu lại có mối liên hệ đấu thầu khá tiệm cận với Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Gia An Phát. Thống kê chi tiết lịch sử cho thấy, Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Gia An Phát từng tham gia dự thầu khoảng 12 gói thầu do Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế Xây dựng Hoàng Cầu làm bên mời thầu và đã trúng thầu tới 11 gói thầu, đạt tỷ lệ trúng thầu vô cùng cao tại đơn vị tư vấn này.

Việc một nhà thầu chính từng có lịch sử cộng tác hiệu quả cao với đơn vị tư vấn lập kế hoạch, kết hợp bối cảnh gói thầu hơn 10 tỷ đồng được đấu thầu rộng rãi nhưng hoàn toàn không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp, đã khiến dư luận và giới quan sát không khỏi băn khoăn về tính hấp dẫn cũng như mức độ khách quan của các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu. Được biết, quy trình đánh giá hồ sơ mời thầu này được giao cho tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng An Thịnh Group (gồm bà Trần Thị Như Uyên và ông Châu Xuân Thể) và đơn vị thẩm định kết quả là Công ty TNHH Xây dựng Hạ tầng An Khang Phát.

Yêu cầu nâng cao tính cạnh tranh và trách nhiệm giải trình

Hoạt động đấu thầu rộng rãi qua mạng bản chất là giải pháp công nghệ nhằm tối đa hóa sự tham gia rộng rãi của các thành phần kinh tế, thúc đẩy minh bạch và bảo vệ dòng vốn đầu tư công. Khi các gói thầu xây lắp cấp cơ sở rơi vào tình trạng độc diễn với tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%, câu hỏi về vai trò và trách nhiệm kiểm soát chất lượng hồ sơ mời thầu của chủ đầu tư cần được đặt ra một cách thẳng thắn.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), "việc các gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi công khai nhưng chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ và trúng thầu sát nút thường bộc lộ tính cạnh tranh thực tế chưa cao, đòi hỏi các cơ quan chủ quản cần rà soát kỹ quy trình phát hành hồ sơ mời thầu nhằm đảm bảo không tồn tại các rào cản kỹ thuật vô hình gây hạn chế nhà thầu".

Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, "Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã quy định rất rõ về việc tăng cường lực, hiệu quả và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu trong hoạt động lựa chọn nhà thầu sử dụng vốn đầu tư công". Do đó, các chủ đầu tư cấp chính quyền địa phương cần đặc biệt nâng cao chất lượng lập hồ sơ, khuyến khích sự cạnh tranh sòng phẳng của nhiều doanh nghiệp để nâng cao tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước, tuân thủ đúng tinh thần cải cách của hành lang pháp lý hiện hành.