Hệ thống vũ khí lazer do Trung Quốc tự phát triển vừa qua xuất hiện hoành tráng tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày chiến thắng Phát xít tại Quảng trường Thiên An Môn. Ả Rập Xê-Út trở thành quốc gia đầu tiên sở hữu vũ khí laser của Trung Quốc khi họ nhập khẩu cả tổ hợp phòng không SkyShield với hệ thống laser chiến đấu Silent Hunter bên trong.
Tuy nhiên mới đây, một cựu sĩ quan Quân đội hoàng gia Ả Rập Xê-Út đã chia sẻ thông tin về hiệu quả kém cỏi của hệ thống này khiến giới quan sát đặt nghi vấn đối với loại vũ khí được cho là hiện đại bậc nhất này.
Silent Hunter được chuyển giao cho Ả Rập Xê-Út tháng 3/2022. Thông tin về thỏa thuận không được xác nhận chính thức nhưng một bức ảnh vệ tinh lan, truyền trên mạng xã hội cho thấy một phương tiện chiến đấu tương tự như mô hình phiên bản Silent Hunter được giới thiệu cho các quan chức Arab Saudi tại một cuộc triển lãm.
Mặc dù gần đây đã có thông tin rằng hệ thống này được quân đội Ả Rập Xê-Út sử dụng để tiêu diệt thành công các UAV tự sát của lực lượng Houthi, trong đó có loại Shahed-136 kamikaze do Iran sản xuất.
Mặc dù vậy chỉ sau thời gian ngắn sử dụng, tổ hợp tỏ ra tệ hơn rất nhiều so với những gì được mô tả trong quảng cáo. Đặc biệt khi cựu sĩ quan người chịu trách nhiệm triển khai hệ thống vũ khí laser này chia sẻ rằng nó phải mất tới 15 - 30 phút để tiêu diệt một máy bay không người lái.
Các hệ thống SkyShield đã được Ả Rập Xê-Út mua về để phòng thủ chống lại mối đe dọa ngày càng tăng từ máy bay không người lái cảm tử. Những lần triển khai thực chiến ban đầu được cho là có sự hỗ trợ vận hành bởi các chuyên gia đến từ nước sản xuất.
Tổ hợp bao gồm 1 radar cảnh báo sớm 3D (TWA) với ăng ten mảng pha chủ động (AESA), 2 hệ thống tác chiến điện tử JN1101 và 1 xe mang module phát tia laser Silent Hunter. Cấu hình trên tạo ra một vũ khí toàn diện để chống lại mọi mối đe dọa.
Sĩ quan trên cho biết, khác xa thử nghiệm, trên thực tế, bụi và cát sa mạc đã làm gián đoạn khả năng theo dõi của thiết bị quang học đồng thời làm suy yếu chùm tia laser, dẫn đến phải mất rất nhiều thời gian để tiêu diệt UAV, cá biệt một số trường hợp lên đến 15 - 30 phút.
Hơn nữa, hệ thống vũ khí laser này đòi hỏi những dải địa hình bằng phẳng và dài để đảm bảo tầm nhìn, điều này rất khó đạt được trên lãnh thổ Ả Rập Xê-Út.
Việc tiếp xúc liên tục với điều kiện thời tiết bất lợi cũng khiến hệ thống quang học bị hao mòn, ngoài ra nhiệt độ cao của sa mạc buộc tổ hợp phải tiêu tốn phần lớn năng lượng vào việc làm mát thay vì phát tia laser.
Trường hợp trên cho thấy rõ những hạn chế của vũ khí laser, vốn được quảng cáo là giải pháp rẻ tiền để chống lại máy bay không người lái. Rõ ràng sản phẩm trên không thể vượt qua các định luật vật lý, vì vậy chỉ nên là công cụ bổ trợ trong lưới lửa phòng không.
Một vấn đề còn lớn hơn nữa là quá trình chuyển đổi lâu dài của module phát laser từ trạng thái chờ trong container sang chiến đấu, điều này khiến vũ khí phải luôn được giữ ở chế độ sẵn sàng - chờ đợi, phát hiện, đốt cháy mục tiêu - quá trình trên tiêu tốn rất nhiều năng lượng.
Trong bối cảnh này, không có gì ngạc nhiên khi số lượng máy bay không người lái bị đánh chặn lớn nhất rơi vào hệ thống tác chiến điện tử JN1101 thay vì module phát tia laser công suất lớn. Câu chuyện này cho thấy mặc dù Trung Quốc trưng bày rất nhiều phương tiện công nghệ cao khác nhau, bao gồm cả vũ khí laser trong cuộc diễu binh mới nhất, nhưng không phải tất cả đều là giải pháp lý tưởng.
Tuy nhiên, cũng còn những nghi vấn về khả năng vận hành của binh sĩ Ả Rập Xê-Út khi mà họ chỉ có thời gian ngắn làm quen với phương tiện chiến đấu này. Các chuyên gia chuyển giao từ Trung Quốc vốn nắm bắt và am tường hơn về chúng trong khi việc truyền đạt chưa hẳn đã đủ để những binh sĩ Ả Rập Xê-Út kịp tiếp thu.
