Theo số liệu được dẫn từ cơ quan Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu mắc ca với tổng trị giá gần 34 triệu USD. Trong đó, nhóm mắc ca tươi đạt gần 18 triệu USD, giảm 11,2% so với cùng kỳ; các sản phẩm mắc ca đã qua chế biến đạt gần 16 triệu USD, tăng mạnh tới 346%.
Diễn biến này cho thấy hoạt động xuất khẩu mắc ca đang có sự dịch chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang các sản phẩm chế biến, qua đó mở rộng dư địa gia tăng giá trị. Tuy nhiên, quy mô xuất khẩu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng vùng nguyên liệu và nhu cầu của thị trường.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu mắc ca để phục vụ chế biến và tiêu dùng trong nước. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này đạt khoảng 30 triệu USD.
Việt Nam hiện có hơn 46.000 ha mắc ca, tập trung tại một số khu vực có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp, đặc biệt ở vùng Tây Bắc và Tây Nguyên. Tuy nhiên, diện tích trồng không đồng nghĩa với việc toàn bộ diện tích đã bước vào giai đoạn khai thác ổn định.
Mắc ca là cây công nghiệp lâu năm. Cây ghép có thể bắt đầu cho quả từ năm thứ ba, nhưng cần thêm thời gian để đạt năng suất cao và ổn định. Những diện tích mới trồng hoặc đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản chưa thể tạo ra sản lượng lớn cho thị trường.
Theo các thông tin được công bố, sản lượng mắc ca của Việt Nam trong năm 2025 ước đạt hơn 20.000 tấn quả tươi. Trong khi đó, năm 2024, Việt Nam nhập khẩu khoảng 3.500–4.000 tấn hạt mắc ca nguyên liệu để phục vụ chế biến và tiêu thụ nội địa.
Khoảng cách giữa diện tích trồng và sản lượng thương mại cho thấy ngành mắc ca vẫn đang trong quá trình hình thành vùng nguyên liệu. Nguồn cung chưa đồng đều về sản lượng, chất lượng và thời điểm thu hoạch, khiến doanh nghiệp chế biến phải kết hợp cả nguyên liệu trong nước lẫn nhập khẩu.
Mắc ca được xem là một trong những loại hạt có giá trị kinh tế cao trên thị trường quốc tế. Hạt chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn, cùng protein, chất xơ và một số khoáng chất. Loại hạt này thường được sử dụng trực tiếp, làm nguyên liệu cho bánh kẹo, sữa hạt, bơ hạt và nhiều sản phẩm thực phẩm chế biến.
Cây mắc ca có nguồn gốc từ Australia và được trồng thương mại tại nhiều quốc gia. Chu kỳ sinh trưởng dài khiến việc phát triển vùng nguyên liệu đòi hỏi vốn đầu tư, quy trình chăm sóc và định hướng thị trường trong thời gian nhiều năm.
Nhu cầu mắc ca trên thế giới cũng đang mở rộng, tạo thêm dư địa cho ngành chế biến. Theo chuyên gia, đến năm 2030, thị trường được dự báo cần khoảng 220.000 tấn nhân mắc ca, tương đương 850.000 tấn hạt tươi. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm nhóm hạt giàu dinh dưỡng, trong khi mắc ca còn có thể phát triển thêm các sản phẩm như nhân sấy, sữa và dầu.
Đây là cơ hội cho các quốc gia sản xuất, đặc biệt là Việt Nam.
Ở góc độ ngành, Hiệp hội Mắc ca Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa diện tích mắc ca lên 130.000-150.000 ha, đồng thời xuất khẩu trên 100 triệu USD các sản phẩm từ hạt. Hiệp hội cũng định hướng đẩy mạnh hướng dẫn nông dân phát triển cây mắc ca, nhất là tại các khu vực vùng cao, biên giới, qua đó góp phần tạo sinh kế và giảm nghèo.
Với việc sản phẩm chế biến tăng trưởng mạnh trong 7 tháng đầu năm, mắc ca Việt Nam đang có thêm cơ hội nâng cao giá trị xuất khẩu. Dù vậy, bài toán bảo đảm nguồn cung trong nước vẫn cần được giải quyết khi diện tích trồng tiếp tục mở rộng nhưng nhiều vùng chưa đạt giai đoạn cho năng suất ổn định.
