Ngày 8/10, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Rating and Investment Information, Inc. (R&I) của Nhật Bản công bố điều chỉnh xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam, đánh giá nhà phát hành bằng ngoại tệ. Mức xếp hạng tăng từ BB+ (triển vọng Tích cực) lên BBB- (triển vọng Ổn định). Đây là lần đầu tiên Việt Nam được đưa vào nhóm xếp hạng Đầu tư (Investment Grade) ở cấp độ quốc gia.
Theo R&I, Việt Nam đang giữ đà tăng trưởng mạnh, cao hơn nhiều nước Đông Nam Á. GDP tăng 8% trong năm 2025 và tiếp tục tăng khoảng 9% trong chín tháng đầu năm 2026.
Trong thông cáo chính thức, tổ chức này đánh giá cao chương trình cải cách được gọi là “Đổi mới 2.0”, tập trung vào tinh gọn bộ máy nhà nước, thúc đẩy kinh tế tư nhân, hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường vốn và chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo.
R&I cho rằng nếu các biện pháp được triển khai nhất quán, nền kinh tế sẽ có thêm sức chống chịu trước cú sốc bên ngoài và duy trì tăng trưởng cao ổn định hơn, trong khi đầu tư công mở rộng và dòng vốn FDI tiếp tục là động lực quan trọng.
Về tài khóa, nợ công của Việt Nam hiện chỉ hơn 30% GDP, mức tương đối thấp, tạo dư địa để Chính phủ tăng chi đầu tư phát triển. R&I nhận định bội chi ngân sách và nợ công có thể tăng trong thời gian tới, song không lo ngại về tính bền vững của nợ, bởi đầu tư công được kỳ vọng hỗ trợ tăng trưởng trong khi Chính phủ chủ trương kiểm soát chi thường xuyên.
Về đối ngoại, cán cân vãng lai tiếp tục thặng dư, vốn FDI vẫn chảy vào và gánh nặng nợ nước ngoài ở mức thấp, giúp Việt Nam vững vàng hơn trước biến động bên ngoài.
R&I cũng chỉ ra một số vấn đề cần tiếp tục theo dõi. Dư nợ tín dụng đã vượt 140% GDP vào cuối năm 2025, thanh khoản của hệ thống ngân hàng chịu áp lực, dư nợ liên quan bất động sản lớn và dự trữ ngoại hối chưa đủ ba tháng nhập khẩu.
Xếp hạng tín nhiệm là thước đo mức độ tin cậy về khả năng trả nợ. Theo thang của R&I, BB+ vẫn nằm dưới ngưỡng đầu tư, còn BBB- là bậc thấp nhất của nhóm Đầu tư. Đây là ranh giới quan trọng vì một số quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và tổ chức tài chính quốc tế bị hạn chế đầu tư vào trái phiếu dưới mức đầu tư.
Khi Việt Nam đạt BBB-, cơ hội tiếp cận các nguồn vốn dài hạn này có thể rộng mở hơn, tùy tiêu chí của từng nhà đầu tư. Với doanh nghiệp muốn vay vốn quy mô lớn hoặc phát hành trái phiếu quốc tế, tín nhiệm quốc gia được cải thiện cũng có thể giúp giảm phần bù rủi ro mà bên cho vay yêu cầu, qua đó huy động vốn với chi phí cạnh tranh hơn.
R&I là tổ chức của Nhật Bản, quốc gia đang mở rộng hợp tác tài chính với Việt Nam. Trong tháng 10, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho biết đang hướng tới nâng cam kết ODA cho Việt Nam lên trên 100 tỷ yen mỗi năm, đồng thời triển khai 11 dự án tài chính đầu tư cho khu vực tư nhân.
Cuối tháng 9, VPBank ký khoản vay 27 triệu USD với JBIC, SMBC và Joyo Bank để tài trợ một dự án truyền tải điện. Trước đó, JICA đã giải ngân xong khoản vay 50 triệu USD cho BIDV nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nông thôn. Các khoản vay này không gắn trực tiếp với quyết định nâng hạng của R&I, nhưng cho thấy kênh vốn từ Nhật Bản đã vận hành trên thực tế.
Theo Bộ Tài chính, việc nâng hạng phản ánh sự ghi nhận của R&I đối với nền tảng tăng trưởng, triển vọng cải cách cơ cấu, dư địa tài khóa và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Bộ nhận định đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình cải cách và cải thiện tín nhiệm quốc gia, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo thuận lợi hơn cho việc huy động nguồn lực dài hạn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đợt đánh giá tháng 4 và tháng 5, Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành và làm việc trực tiếp với R&I, cung cấp thông tin cập nhật về kinh tế vĩ mô, tài khóa, nợ công và kết quả cải cách. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với R&I và các tổ chức xếp hạng khác để hồ sơ tín nhiệm quốc gia được đánh giá trên cơ sở thông tin chính xác, kịp thời.
Hiện Việt Nam mới đạt nhóm Đầu tư theo đánh giá của R&I. Moody’s, Fitch và S&P vẫn giữ xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức dưới ngưỡng này.
