Những ngày đầu tháng 11/2026, giữa công trường tuyến tàu điện nhẹ (LRT) Phú Quốc, một thiết bị khổng lồ nặng 33 tấn thu hút sự chú ý. Cỗ máy có thân màu vàng, cabin màu cam, được trang bị hệ thống cần thủy lực và đầu hàn chuyên dụng. Xung quanh, các kỹ sư, công nhân liên tục căn chỉnh những thanh ray, chuẩn bị cho công đoạn nối đường ray.
Điều đáng chú ý là dù có trọng lượng lên tới hàng chục tấn, thiết bị này chỉ cần khoảng 3–4 phút để thực hiện thao tác hàn tự động một mối nối. Trong điều kiện thuận lợi, máy có thể hàn 250–300 m ray đơn mỗi ngày, tương đương hơn 20 mối hàn.
Đây là thiết bị hàn ray tự động di động, bắt đầu được sử dụng trên tuyến LRT Phú Quốc từ ngày 5/11. Khác với những thiết bị hàn cố định tại xưởng, cỗ máy được đặt trên hệ thống goòng, có khả năng di chuyển dọc tuyến để hàn nối trực tiếp các thanh ray tại công trường.
Cận cảnh chiếc máy
Theo ông Nguyễn Huy Thanh, đại diện nhà thầu thi công hàn ray, đây là lần đầu đơn vị đưa thiết bị hàn ray tự động di động vào sử dụng tại dự án. Đặc biệt, thiết bị được nhập khẩu từ một nhà sản xuất thuộc nhóm Top 5 thế giới về cung cấp thiết bị và công nghệ thi công đường sắt, theo giới thiệu của nhà thầu.
Sự xuất hiện của cỗ máy đánh dấu bước chuyển quan trọng tại công trường, khi những thanh ray đã được lắp đặt bắt đầu được hàn nối để từng bước hình thành hệ thống đường ray liên tục.
Máy trang bị 2 chế độ điều khiển, năng suất gấp 3-4 lần thông thường
Để thấy rõ sự khác biệt của thiết bị mới, có thể nhìn vào cách những người thợ đường sắt thực hiện công việc trước đây.
Với phương pháp hàn nhiệt nhôm truyền thống, một tổ gồm 6–8 công nhân thường chỉ thực hiện được 4–6 mối hàn mỗi ngày. Ngay cả trong điều kiện thuận lợi, năng suất cũng chỉ đạt tối đa khoảng 8 mối.
"Hàn nhiệt nhôm năng suất rất thấp. Một tổ hàn mỗi ngày chỉ được 4–6 mối, cùng lắm 8 mối, tương đương hơn 100m đường mỗi ngày", ông Nguyễn Huy Thanh cho biết.
Trong khi đó, cỗ máy mới có khả năng thực hiện hơn 20 mối nối/ngày, đưa năng suất tăng khoảng 3–4 lần theo đánh giá của nhà thầu. Tổ trực tiếp vận hành chỉ cần tối thiểu ba người, chưa kể lực lượng chuẩn bị và dịch chuyển ray.
Bí quyết nằm ở công nghệ hàn chảy giáp mép bằng điện. Hai đầu thanh ray được gia nhiệt, sau đó ép nối với nhau thông qua hệ thống chuyên dụng. Các thông số kỹ thuật được thiết lập phù hợp với từng loại ray, giúp tự động hóa công đoạn hàn.
Cỗ máy cũng được trang bị hai chế độ điều khiển. Khi di chuyển trên quãng đường dài, người vận hành ngồi trong cabin và quan sát thông qua hệ thống camera. Với những khoảng dịch chuyển ngắn, công nhân có thể sử dụng bộ điều khiển cầm tay ngay tại hiện trường.
Thực trạng thi công tuyến LRT ở Phú Quốc
Đáng chú ý, toàn bộ đội ngũ vận hành là công nhân Việt Nam, từng tham gia các dự án đường sắt tại Myanmar và được tập huấn nâng cao trước khi trở về Phú Quốc. Việc trực tiếp vận hành thiết bị hiện đại cũng giúp đội ngũ kỹ thuật trong nước tích lũy thêm kinh nghiệm thi công đường sắt.
Tăng tốc trên tuyến tàu điện gần 9.000 tỷ đồng phục vụ APEC 2027
Cỗ máy 33 tấn đang tham gia thi công một trong những dự án giao thông trọng điểm tại Phú Quốc.
Tuyến tàu điện nhẹ LRT có chiều dài 17,59 km, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng khu vực Nam đảo. Dự án gồm 6 nhà ga, tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BOT. Trong đó, vốn nhà nước chiếm 70%, nhà đầu tư Sun Group đóng góp 30%.
Theo thông tin từ Cục Hàng không Việt Nam, tuyến tàu điện được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến khu vực tổ chức APEC và Nam đảo xuống khoảng 20 phút, đồng thời tạo thêm phương thức giao thông công cộng hiện đại cho đảo Ngọc.
Quy mô lớn đi kèm áp lực tiến độ không nhỏ. Theo báo cáo vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2026, công trường LRT Phú Quốc huy động khoảng 1.300 kỹ sư, công nhân tại 7 mũi thi công. Các hạng mục nền đường, cầu, hầm, nhà ga và lắp đặt đường ray được triển khai song song.
Ông Nguyễn Tất Đạt, Chỉ huy trưởng gói thầu cung cấp và lắp đặt đường ray, cho biết đến cuối tháng 10, dự án đã lắp đặt hơn 11 km trên tổng khối lượng khoảng 35 km ray đơn của tuyến đường đôi.
Phối cảnh tuyến LRT trong tương lai ở Phú Quốc (Ảnh CĐT)
Cùng thời điểm, toàn bộ cọc khoan nhồi tại khu vực cầu, hầm đã hoàn thành; phần thô các nhà ga tiếp tục được thi công. Đoạn hầm kết nối từ đường ĐT.975 vào sân bay Phú Quốc đã hoàn thiện kết cấu bê tông cốt thép các ống hầm, chuẩn bị cho công tác lắp ray.
Riêng công tác hàn nối, sau khi cỗ máy tự động bắt đầu hoạt động ngày 5/11, hơn 1 km ray đã được hàn trong những ngày đầu tiên. Theo kế hoạch được công bố, tuyến LRT Phú Quốc dự kiến hoàn thành lắp đặt ray vào tháng 2/2027, tiến tới chạy thử trong năm 2027 và khai thác thương mại vào tháng 11 cùng năm.
Khi hoàn thành, tuyến tàu điện không chỉ có nhiệm vụ kết nối các địa điểm phục vụ APEC 2027 mà còn được kỳ vọng góp phần giảm áp lực cho giao thông đường bộ, mở rộng khả năng tiếp cận các khu du lịch, dịch vụ và đô thị tại Nam đảo.
