Vì sao tàu sân bay Mỹ rời khỏi bờ biển Iran trong lúc “nước sôi lửa bỏng”?

Ngay sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran vào ngày 28/2, tin tức về vụ tấn công vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN-72) của Mỹ bằng bốn tên lửa chống hạm của Iran đã được công bố. Cụm tàu sân bay Mỹ sau đó phải nhanh chóng rút lui về phía đông nam Ấn Độ Dương, điều này được coi là một cuộc tấn công thành công của Iran. Vậy điều gì thực sự đã xảy ra?

Cần lưu ý rằng có những điểm không nhất quán đáng kể, liên quan đến vụ tấn công bằng tên lửa chống hạm của Iran nhằm vào tàu sân bay Mỹ. Ban đầu, đài truyền hình nhà nước Iran (SNN), dẫn lời Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đưa tin rằng tàu sân bay Abraham Lincoln đã bị trúng “bốn tên lửa đạn đạo”.

Tuy nhiên, ngày hôm sau, SNN, dẫn lời IRGC, tuyên bố rằng tên lửa hành trình chứ không phải tên lửa đạn đạo đã được sử dụng: “Tàu Abraham Lincoln của Mỹ bị tấn công bởi bốn tên lửa hành trình. Sau vụ tấn công, tàu sân bay Mỹ đã từ bỏ nhiệm vụ của mình”, SNN cho biết.

Việc tàu sân bay Abraham Lincoln rút lui cùng các tàu hộ tống được hiểu là một phần thành công của cuộc tấn công tên lửa từ Iran, có thể dẫn đến việc, nếu không phải là đánh chìm, thì ít nhất cũng gây hư hại cho sân bay. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh liên quân Mỹ đã bác bỏ những suy đoán này:

“Tàu sân bay Lincoln tiếp tục phóng máy bay để hỗ trợ chiến dịch đang diễn ra của Bộ Tư lệnh liên quân Mỹ, nhằm đánh bại các mối đe dọa do chế độ Iran gây ra”. Câu hỏi đặt ra là điều gì thực sự đã xảy ra ở đó và tại sao nhóm tác chiến tàu sân bay của Hải quân Mỹ lại chọn di chuyển xa hơn khỏi bờ biển Iran?

Trước hết, điều quan trọng là phải phân biệt sự khác nhau cơ bản, giữa hai loại tên lửa chống hạm được đề cập trong các báo cáo của Tehran. Loại tên lửa chống hạm phổ biến nhất hiện nay là tên lửa hành trình. Đây thực chất là những máy bay cảm tử không người lái, có thể bay ở độ cao thấp nhất có thể so với mặt đất và mặt nước với tốc độ cận âm, để gây khó khăn cho việc phát hiện và đánh chặn.

Những tên lửa hành trình thường có đầu dò riêng và có khả năng cơ động và thay đổi hướng bay. Chúng có thể hiệu quả nhất khi được triển khai như một phần của một đàn gồm hàng chục hoặc hàng trăm tên lửa.

Ngược lại, tên lửa đạn đạo bay với tốc độ cao theo một đường vòng cung cao, vươn tới tầng bình lưu hoặc gần không gian, trước khi lao xuống gần như thẳng đứng về phía mục tiêu. Bắn hạ chúng cực kỳ khó khăn, và nếu tên lửa đạn đạo chống hạm bắn trúng, động năng của "cú đâm" này đủ mạnh, để xuyên thủng một tàu sân bay.

Tuy nhiên, tên lửa chống hạm đạn đạo được thiết kế để tấn công các mục tiêu di động, đặt ra một thách thức lớn, liên quan đến nhu cầu hiệu chỉnh đường bay liên tục, điều này càng phức tạp hơn do sự hình thành đám mây plasma xung quanh đầu đạn của tên lửa, khi tên lửa di chuyển với tốc độ cao, gây nhiễu tín hiệu của đầu dò radar tên lửa. Do đó, việc sử dụng loại vũ khí chống hạm này đòi hỏi một hệ thống trinh sát không gian và trên không hiện đại.

Trung Quốc được coi là quốc gia dẫn đầu thế giới trong phát triển tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM), Iran là quốc gia dẫn đầu khu vực, và Mỹ đang cố gắng bắt kịp. Nga hiện không sở hữu loại tên lửa này, dù đã nỗ lực tham gia cuộc đua, nhưng Moscow nhanh chóng rút lui, thay vào đó dựa vào tên lửa siêu thanh Tsirkon.

Iran, từ lâu chịu lệnh trừng phạt của phương Tây và thiếu hệ thống vệ tinh hiện đại của riêng mình, lại sở hữu cả một kho vũ khí tên lửa đạn đạo, là các phiên bản cải tiến của dòng tên lửa chiến thuật Fateh-110: Khalij Fars, Hormuz-1 và Hormuz-2, Zolfaqar Basir, và Fajr-4CL.

Từ lâu đã có những câu hỏi về việc Tehran, khi thiếu máy bay chỉ huy và cảnh báo sớm trên không (AWACS) và mạng lưới vệ tinh quân sự, có thể định vị các tàu sân bay của Mỹ trên đại dương và dẫn hướng tên lửa đạn đạo đến chúng, thực hiện hiệu chỉnh đường bay như thế nào. Nhưng giờ đây, những yếu tố mới đã xuất hiện, có thể giúp tên lửa Iran đánh trúng tàu sân bay Mỹ.

Sau khi Mỹ và Israel tái khởi động các hành động gây hấn chống lại Iran, các phương tiện truyền thông phương Tây tràn ngập các thông tin, cho rằng Bắc Kinh đã bắt đầu cung cấp hỗ trợ kỹ thuật quân sự cho Tehran.

Cụ thể, người Iran đã hoàn tất quá trình chuyển đổi từ hệ thống định vị GPS của Mỹ sang hệ thống vệ tinh Beidou-3 (Bắc Đẩu-3) của Trung Quốc, hệ thống này cung cấp khả năng bảo vệ chống lại các hệ thống tác chiến điện tử của Mỹ và đảm bảo dẫn đường tên lửa đạn đạo có độ chính xác cao.

IRGC cũng đã thiết lập hợp tác với các công ty Trung Quốc Chang Guang Satellite Technology và MinoSpace Technology, những công ty cung cấp cho họ hình ảnh vệ tinh có độ chi tiết cao, với độ phân giải lên đến 30 cm.

Theo các cáo buộc ở phương Tây, các tàu trinh sát của Trung Quốc hoạt động ở Vịnh Oman, đang truyền thông tin mục tiêu trực tiếp đến bộ chỉ huy Iran. Cũng có thông tin cho rằng, các cuộc đàm phán đang ở giai đoạn cuối để Tehran mua tên lửa chống hạm siêu âm CM-302 (phiên bản xuất khẩu của YJ-12), được mệnh danh là "kẻ diệt tàu sân bay", từ Bắc Kinh.

Nếu thông tin này chính xác, Iran đã có quyền truy cập vào hệ thống 500 vệ tinh của Trung Quốc, bao gồm cả hệ thống Yaogan (Dao Cảm Vệ Tinh), được thiết kế để phóng và dẫn đường tên lửa chống hạm đạn đạo.

Các vệ tinh thuộc dòng Yaogan-30 thực hiện trinh sát điện tử, vệ tinh Yaogan-41 cung cấp trinh sát quang học chi tiết cao, và các vệ tinh với radar khẩu độ tổng hợp có thể phát hiện vệt khói của tàu sân bay bất cứ lúc nào, ngày hay đêm, trong mọi điều kiện thời tiết.

Vệ tinh địa tĩnh Yaogan-41 bay lơ lửng trên khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ở độ cao 36.000 km, cung cấp khả năng giám sát liên tục, trong khi các vệ tinh thông tin liên lạc Tianlian (Thiên Liên) truyền dữ liệu mục tiêu không phải đến các trạm tiếp sóng, mà trực tiếp đến bệ phóng hoặc thậm chí đến chính tên lửa đang bay, loại bỏ qua các phương tiện trung gian chuyển tiếp.

Có vẻ như Trung Quốc đã chuẩn bị trước cho chiến tranh với một đối thủ công nghệ cao. Nếu họ thực sự cho Iran tiếp cận hệ thống của mình, điều đó sẽ giải thích tại sao tàu Abraham Lincoln lại chọn rút lui. Có lẽ loạt tên lửa đầu tiên đã bắn trượt tàu sân bay, nhưng nó đã đến quá gần đến nỗi Lầu Năm Góc quyết định lái nó đi chỗ khác, để tránh gây hậu quả nghiêm trọng.