Đầu tháng 3/2026, một người dân đến Công an phường Bồ Đề (TP Hà Nội) trình báo về việc bị lừa đảo chiếm đoạt hơn 350 triệu đồng.

Theo nạn nhân, một đối tượng đã mang trang sức vàng đến cửa hàng cầm cố. Kiểm tra sơ bộ kết quả cho thấy “vàng thật”, chủ cửa hàng giao dịch với số tiền lớn. Tuy nhiên, khi kiểm định kỹ hơn, nạn nhân phát hiện số trang sức này chỉ là kim loại được mạ vàng.

Bóc mẽ thủ đoạn lừa đảo tinh vi

Từ vụ việc trên, Công an TP Hà Nội đã phát đi thông tin cảnh báo thủ đoan lừa đảo bán vàng giả.

Theo cơ quan công an, khi thị trường vàng trong nước và thế giới liên tục biến động mạnh, nhu cầu mua bán, giao dịch vàng của người dân tăng cao. Lợi dụng tâm lý muốn mua vàng giá rẻ để kiếm lời, một số đối tượng đã nảy sinh thủ đoạn lừa đảo tinh vi, mang vàng giả đi bán hoặc cầm cố nhằm chiếm đoạt tài sản.

Các đối tượng thường tiếp cận người dân hoặc các cửa hàng kinh doanh vàng bạc, giới thiệu đang có dây chuyền, nhẫn hoặc trang sức bằng vàng cần bán gấp với giá thấp hơn thị trường. Chúng sử dụng bút thử vàng hoặc các thiết bị soi, kiểm tra giả nhằm “chứng minh” đó là vàng thật để các nạn nhân tin tưởng.

Bằng thủ đoạn tinh vi này, nhiều người đã nhanh chóng giao dịch. Tuy nhiên, khi mang số trang sức trên đi kiểm tra lại tại các cơ sở uy tín, nạn nhân mới phát hiện toàn bộ chỉ là kim loại thường được mạ vàng bên ngoài. Vụ việc trên là ví dụ điển hình.

Lý giải nguyên nhân nhiều người mất cảnh giác

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, thị trường vàng thời gian qua rất biến động, một phần do quy luật thị trường, một phần do tâm lý của các nhà đầu tư, tâm lý đám đông. Chính tâm lý đám đông khiến cho nhiều người mất cảnh giác dẫn đến bị lợi dụng, bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Luật sư Cường phân tích, trước biến động của kinh tế thế giới, chiến tranh, xung đột xảy ra ở nhiều nơi, suy thoái kinh tế dẫn đến tình trạng một số quốc gia và nhiều người dân đã mua vàng để dự trữ, cất giữ để ổn định tài sản.

Đặc biệt, khi thị trường vàng lên xuống sẽ tạo ra tâm lý của nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ, các giao dịch vàng ở Việt Nam thời gian qua rất sôi động. Khi giá vàng tăng lên, nhiều người lại đổ xô đi mua vàng hoặc khi giá vàng xuống thấp cũng nhiều người lo lắng... Lợi dụng tâm lý thị trường nên đã xuất hiện hiện tượng một số đối tượng lợi dụng tình trạng này để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Phương thức thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản rất đa dạng, thời gian qua phổ biến nhất là hành vi bán vàng giả hoặc lợi dụng các hình thức kinh doanh online để nhận cọc rồi chiếm đoạt.

Một trong những thủ đoạn của các đối tượng đã được cơ quan công an nhận diện. Theo đó, các đối tượng thường tiếp cận người dân hoặc các cửa hàng kinh doanh vàng bạc, giới thiệu đang có dây chuyền, nhẫn hoặc trang sức bằng vàng cần bán gấp với giá thấp hơn thị trường. Chúng sử dụng bút thử vàng hoặc các thiết bị soi, kiểm tra giả nhằm “chứng minh” đó là vàng thật. Do tin tưởng vào những dụng cụ kiểm tra này, nhiều người đã nhanh chóng giao dịch, sau đó mới phát hiện toàn bộ chỉ là vàng giả.

Dưới góc độ pháp lý, việc mua bán vàng là quan hệ dân sự, kinh tế được điều chỉnh bởi luật dân sự và các văn bản pháp luật có liên quan. Theo đó, việc mua bán phải tự nguyện, người mua bán phải đủ tuổi để tham gia giao dịch dân sự, tỉnh táo, minh mẫn, tự nguyện trong giao dịch, nội dung của giao dịch không trái pháp luật, đạo đức xã hội.

Nếu việc mua bán đặt cọc vàng mà bị gian dối, bị lừa dối, nhầm lẫn hoặc giả mạo, đó là các giao dịch dân sự vô hiệu, không phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu là các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, bên nào có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường.

Nếu trường hợp mang vàng giả ra để giao dịch, đây là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người thực hiện hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại điều 174 bộ luật hình sự, kể cả trong trường hợp tài sản có giá trị dưới 2.000.000 đồng.

Trong kinh doanh, hành vi lừa dối khách hàng, lừa dối người tiêu dùng và gian dối để chiếm đoạt tài sản đều là hành vi vi phạm pháp luật có thể bị xử lý hình sự. Trong đó hành vi dùng vàng giả để giao dịch là hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản nên người thực hiện hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mặc dù pháp luật hình sự có quy định hình phạt rất nghiêm khắc với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tuy nhiên nhiều đối tượng cho rằng mình có thể che giấu được hành vi, có thể trốn tránh được sự trừng phạt của pháp luật hoặc có ý thức coi thường pháp luật nên vẫn cố ý thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt là lừa bán vàng giả trong bối cảnh thị trường vàng đang nhiều biến động.

Chuyên gia pháp lý khuyến cáo, người dân tuyệt đối không tin vào những lời mời chào mua vàng rẻ trên mạng xã hội, thận trọng khi mua bán vàng ở những tổ chức cá nhân không đăng ký kinh doanh về lĩnh vực này. Chỉ mua bán vàng ở các cửa hàng vàng, đơn vị kinh doanh vàng bạc có uy tín, có đăng ký kinh doanh và có sự quản lý của nhà nước. Những hành vi mua bán ngoại tệ không có đăng ký kinh doanh, đặc biệt là mua bán trên không gian mạng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.