Những chùm quả chín đỏ không chỉ mang lại nguồn thu mà còn giúp một số nhà vườn thu hút khách tham quan, chụp ảnh miễn phí. Thế nhưng, loài cây này lại nằm trong danh mục 18 loài cây cấm trồng tại Hà Nội vì một đặc điểm ít người để ý.
Vì sao Hà Nội cấm trồng cây si rô?
Từ ngày 22/10/2026, cây si rô (hoặc siro) có tên khoa học Carissa carandas nằm trong danh mục 18 loài cây cấm trồng theo Quyết định 143/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội. Lý do được nêu tại Phụ lục 03 là "thân và cành nhánh có nhiều gai".
Quả si rô chín màu đỏ tím đến gần đen, có thể chế biến thành mứt, đồ uống - Ảnh: Vương Vlog
Theo cơ sở dữ liệu của Hội đồng Công viên Quốc gia Singapore (NParks), si rô thuộc họ Trúc đào, có dạng bụi thân gỗ hoặc cây nhỏ, cao tới 5m. Hoa màu trắng, có hương thơm, còn quả chuyển dần sang đỏ tím khi chín. Gai trên thân có thể dài khoảng 5cm.
Quy định cấm trồng còn áp dụng với đất do hộ gia đình, cá nhân quản lý, sử dụng. Với cây hiện hữu thuộc diện quản lý, cơ quan chức năng lập kế hoạch từng bước thay thế. Văn bản không yêu cầu mọi gia đình phải chặt ngay cây đã trồng từ trước.
Quả si rô lại được sử dụng làm thực phẩm. Trên chuyên trang Pháp luật & Sức khỏe ngày 17/9/2023, một người mua ở Hà Nội cho biết giá quả chín có lúc lên tới 100.000 đồng/kg, thay vì mức 50.000 đồng/kg thường mua.
Từ cây cảnh đến vườn si rô đón khách chụp ảnh miễn phí
Tại thôn Lương Cang, xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận (cũ), chị Nguyễn Ngọc Uyên Trinh đưa si rô từ cây cảnh thành sản phẩm phục vụ du khách. Theo TTXVN ngày 28/6/2022, chị trồng thử sau khi nhìn thấy ảnh những chùm quả trên mạng. Từ vài cây ban đầu, gia đình mở vườn 1.000m², có hơn 50 cây.
Cung đường đỏ rực cây si rô cho trái chín đỏ xã Gò Công Đông, tỉnh Đồng Tháp - Ảnh: Báo Long An
Thời điểm đó, vườn đón hàng chục lượt khách mỗi ngày đến tham quan và chụp ảnh. Quả tươi bán 50.000 đồng/kg, nước đóng chai 500ml giá 40.000 đồng, cây giống từ 30.000 đến 60.000 đồng. Cây ra hoa từ tháng 2, quả chín từ tháng 5 và thu hoạch đến tháng 10; cây trưởng thành có thể cho hơn 20kg quả.
Theo Diễn đàn Doanh nghiệp tháng 8/2024, vườn mang tên Nông Trại Đỏ rộng khoảng 1.500m², có hơn 400 cây ở nhiều giai đoạn, trong đó hơn 70 cây cho thu hoạch. Vườn mở cửa miễn phí, dịp cuối tuần cao điểm mùa quả có thể đón hàng trăm lượt khách. Phóng sự VTV9 ngày 26/4/2025 ghi nhận 150 cây đang vào mùa quả chín, đồng thời giới thiệu hoạt động tham quan, chụp ảnh và thưởng thức mứt, nước uống tại đây.
Mô hình trồng si rô kết hợp tham quan, chụp ảnh mang đến trải nghiệm mới mẻ cho du khách - Ảnh: Báo Dân Việt
Một điểm đến khác là vườn si rô 9 Vũ ở xã Gò Công Đông, tỉnh Đồng Tháp. Theo báo Mực Tím ngày 4/7/2025, ba anh em trong một gia đình gây dựng vườn từ năm 2010, với hàng chục cây lớn. Khách được tham quan, chụp ảnh miễn phí. Chủ vườn chuẩn bị giỏ mây, tiểu cảnh và đặt bảng nhắc không tự ý hái trái.
Mùa quả chín rộ ở đây thường rơi vào tháng 6 và 7, khi những chùm si rô chuyển dần từ đỏ sang tím sẫm. Theo giá bán được báo ghi nhận tháng 7/2025, nước si rô có giá 20.000 đồng/chai, mứt 55.000 đồng/hũ. Từ vẻ đẹp của vườn cây, gia đình tạo thêm nguồn thu bằng sản phẩm chế biến, thay vì chỉ bán quả tươi.
Từ món ngâm đường đến nguyên liệu làm chất màu tự nhiên
Theo NParks, quả si rô lúc chưa chín kỹ có vị chua, khi chín mang vị chua ngọt và ăn được. Loại trái này còn được làm mứt, thạch hoặc món tráng miệng.
Quả si rô chuyển màu đỏ hoặc tím cũng chưa phải là chín, phải là tím thẫm, tím ngắt, tím lịm mới gọi là chín - Ảnh: Phan Hồng Sơn
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), quả còn được nấu với đường, làm đồ uống, bánh tart và cà ri. Tại Ấn Độ, cây được gọi là karonda, chịu hạn và còn được trồng làm hàng rào gai.
Ở Việt Nam, quả chín thường được ngâm đường làm nước uống. Màu đỏ tím tự nhiên của dịch quả cũng thu hút sự quan tâm trong nghiên cứu công nghệ thực phẩm.
Trường Đại học Nguyễn Tất Thành công bố nhóm nghiên cứu đã khảo sát quá trình trích ly anthocyanin, polyphenol và hoạt tính chống oxy hóa từ trái si rô bằng kỹ thuật có hỗ trợ vi sóng. Kết quả cho thấy tiềm năng phát triển chất màu tự nhiên từ quả si rô.
Bao bì thông minh từ sắc tố quả si rô hoạt động thế nào?
Khả năng tạo màu còn đưa si rô vào một nghiên cứu khác tại Thái Lan. Năm 2021, nhóm tác giả thuộc Đại học Prince of Songkla công bố trên tạp chí International Journal of Biological Macromolecules nghiên cứu màng chứa anthocyanin tách từ si rô và hoa đậu biếc nhằm theo dõi độ tươi của đồ uống.
Anthocyanin là nhóm sắc tố thiên nhiên có màu thay đổi theo môi trường axit hoặc kiềm. Nhóm khoa học đưa các dịch chiết giàu sắc tố vào màng tạo từ chitosan và polyvinyl alcohol. Màng đổi màu theo độ pH, mở triển vọng làm chỉ thị trực quan cho chất lượng sản phẩm.
Trong thử nghiệm, các loại màng chứa chất màu thể hiện sự thay đổi ở khoảng pH từ 2 đến 8. Đáng chú ý, kết quả theo dõi nước ép bảo quản ở 25°C sau 72 giờ được nhóm tác giả ghi nhận riêng với màng chứa chất màu từ hoa đậu biếc. Kết quả này không chứng minh màng si rô phát hiện đồ uống giảm độ tươi sau 72 giờ.
Nghiên cứu còn xem xét độ ổn định dưới điều kiện bảo quản và lượng sắc tố giải phóng khỏi màng. Tuy vậy, đây mới là bằng chứng trong phòng thí nghiệm. Muốn thương mại hóa, vật liệu vẫn cần đánh giá về độ bền, an toàn tiếp xúc thực phẩm và độ chính xác.
Từ món nước ngâm đường đến nghiên cứu vật liệu đổi màu, quả si rô cho thấy có nhiều hướng sử dụng khác nhau. Với các gia đình tại Hà Nội, việc lựa chọn cây trồng vẫn phải tuân thủ danh mục và yêu cầu an toàn. Cây đã có từ trước cần được chăm sóc, kiểm soát gai nhọn và tìm hiểu quy định trước khi chặt hạ hoặc thay thế.
