Hãng truyền thông Cambodianess ngày 25/9 đã đăng tải bài viết thể hiện quan điểm của của Artem Bukhkalov - người sáng lập Dream View, một công ty có trụ sở tại Phuket (Campuchia) chuyên tìm kiếm nguồn vật liệu xây dựng và sản phẩm nội thất trực tiếp từ các nhà máy Trung Quốc, đồng thời thực hiện kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi xuất xưởng.
Bến container tại Cảng Tự trị Sihanoukville (PAS) ở Sihanoukville, Campuchia. Ảnh: Xinhua
Ông Bukhkalov viết rằng, theo Tổng cục Hải quan và Thuế gián thu Campuchia, chỉ riêng trong 5 tháng đầu năm 2025, nước này đã nhập khẩu lượng vật liệu xây dựng trị giá 1,017 tỷ USD, tăng 35% so với mức 752 triệu USD của cùng kỳ năm trước. Trong đó, sắt và thép chiếm khoảng 477 triệu USD, tăng 53%.
Chuyên gia này nhận định, đó là một khoản tiền lớn luân chuyển qua chuỗi cung ứng mà hầu hết người mua tại Campuchia chỉ nhìn thấy ở hai đầu: một bên là bảng báo giá và bên kia là container hàng tại cảng. Những gì diễn ra ở khâu trung gian có thể quyết định việc khách sạn có khai trương đúng hạn hay không, sảnh chung cư có còn giữ được chất lượng sau hai mùa mưa hay không, và liệu nhà phát triển dự án có còn giữ được biên lợi nhuận hay không.
Xét về khâu tìm kiếm nguồn hàng, những sai lầm tương tự vẫn liên tục tái diễn. Không có sai lầm nào quá phức tạp, và tất cả đều có thể phòng tránh được.
Sai lầm thứ nhất: So sánh báo giá thay vì tổng chi phí nhập hàng (landed cost)
Ông Bukhkalov cho biết, giá tại nhà máy không phải là giá cuối cùng. Đó chỉ là điểm khởi đầu cho một mức chi phí có thể bao gồm nhiều khoản khác như: vận chuyển nội địa tại Trung Quốc, thủ tục thông quan xuất khẩu, cước vận tải biển, bảo hiểm, thuế và lệ phí tại Campuchia, phí bốc xếp tại cảng, chi phí vận chuyển đến công trường và khoản dự phòng cho hư hại, đổ vỡ.
Hai nhà cung cấp có thể đưa ra cùng một mức giá nhưng lại dẫn đến tổng chi phí cuối cùng rất khác nhau, bởi một báo giá có thể là giá tại xưởng (ex-works) trong khi báo giá kia đã bao gồm chi phí xếp hàng lên tàu. Những người mua chọn mức giá niêm yết thấp hơn mà không quy đổi cả hai báo giá về cùng một mức chi phí giao hàng tận nơi có thể sẽ phải trả nhiều tiền hơn thực tế.
Cách khắc phục rất đơn giản và không tốn kém: trước khi so sánh các báo giá, hãy yêu cầu mọi nhà cung cấp báo giá theo cùng một điều kiện thương mại, sau đó tính toán tổng chi phí để đưa hàng về đến cổng công trường. Chỉ khi đó, việc so sánh giá cả mới thực sự chính xác.
Sai lầm thứ hai: Mặc định nhà cung cấp chính là nhà máy sản xuất
Theo chuyên gia Bukhkalov, phần đông những người bán phản hồi nhanh nhất trên mạng thực chất là các công ty thương mại. Một số công ty hoạt động rất hiệu quả. Vấn đề không nằm ở sự tồn tại của họ, mà ở chỗ người mua thường không nhận ra mình đang giao dịch với một công ty thương mại.
Công ty thương mại sẽ cộng thêm một khoản chênh lệch giá (biên lợi nhuận), điều này hoàn toàn hợp lý khi xét trên các dịch vụ mà họ cung cấp. Vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng kiểm soát. Khi xảy ra sự cố về chất lượng, công ty thương mại có thể bị hạn chế quyền can thiệp đối với nhà máy mà họ không trực tiếp sở hữu. Người mua có thể chỉ nhận ra điều này sau khi đã thanh toán xong tiền hàng.
Hãy hỏi rõ ai là đơn vị thực sự sản xuất hàng hóa. Hãy yêu cầu xem giấy phép kinh doanh của nhà máy và kiểm tra xem phạm vi hoạt động được cấp phép có bao gồm sản xuất hay không, thay vì chỉ là kinh doanh thương mại đơn thuần. Một cuộc gọi video ngắn từ xưởng sản xuất cũng có thể giải đáp những thắc mắc mà các cuốn danh mục sản phẩm trình bày đẹp mắt trên mạng không thể làm được.
Sai lầm thứ ba: Thanh toán phần còn lại trước khi kiểm tra hàng hóa
Ông Bukhkalov nhận định rằng đây là một trong những sai lầm phổ biến và gây tốn kém nhất.
Quy trình thanh toán thường bao gồm việc đặt cọc trước khi sản xuất và thanh toán phần còn lại trước khi giao hàng. Nếu khoản tiền còn lại được chuyển đi trước khi có bước kiểm tra độc lập, người mua sẽ đánh mất phần lớn lợi thế cần thiết để yêu cầu khắc phục các lỗi sản phẩm.
Việc kiểm tra hàng trước khi xuất xưởng không chỉ là thủ tục hình thức. Quy trình này bao gồm việc lấy mẫu kiểm tra dựa trên các giới hạn lỗi đã thỏa thuận, thường áp dụng các tiêu chuẩn lấy mẫu được chấp nhận rộng rãi như ISO 2859-1. Các giới hạn này cần được thống nhất trong hợp đồng ngay từ trước khi bắt đầu sản xuất để tránh tranh cãi về sau xem liệu một chi tiết có bị coi là lỗi hay không.
Trong một trường hợp mà công ty của ông Bukhkalov từng xử lý, một lô hàng gồm 600 chiếc ghế nhà hàng đã không đạt yêu cầu kiểm tra. Khoảng 12% số ghế gặp lỗi bập bênh, trong khi phần bọc ghế lại được làm từ hai cuộn vải có tông màu khác biệt rõ rệt. Do việc thanh toán đợt cuối gắn liền với kết quả kiểm tra, nhà máy đã tự chịu chi phí xử lý lỗi bập bênh và bọc lại ghế trước khi giao hàng.
Nếu các vấn đề này chỉ được phát hiện sau khi đã giao hàng, những lỗi tương tự có thể dẫn đến sự chậm trễ kéo dài hàng tháng trời cùng các tranh chấp xuyên biên giới phức tạp.
Theo chuyên gia Bukhkalov, trước khi so sánh các báo giá, hãy yêu cầu mọi nhà cung cấp báo giá theo cùng một điều kiện thương mại, sau đó tính toán tổng chi phí để đưa hàng về đến cổng công trường. Ảnh: china-invests.net
Sai lầm thứ tư: Phê duyệt dựa trên hình ảnh thay vì mẫu thực tế
Theo chuyên gia Bukhkalov, đá, gạch ốp lát, gỗ veneer và vải vóc có thể có sự khác biệt giữa các lô sản xuất khác nhau. Hình ảnh chỉ có thể hiển thị màu sắc trên màn hình. Nó không cho thấy chính xác loại vật liệu thực tế sẽ được sử dụng trong đợt sản xuất sắp tới.
Giải pháp là sử dụng một mẫu vật thực tế làm cơ sở đối chiếu; mẫu này cần được cả hai bên ký xác nhận và lưu giữ để dùng làm căn cứ kiểm tra lô hàng sau khi sản xuất.
Đối với gạch và đá, người mua cũng nên hỏi xem liệu toàn bộ đơn hàng có thể được cung cấp từ cùng một lô sản xuất hay không. Sự khác biệt về màu sắc giữa các lô hàng là vấn đề thường gặp trong các dự án khách sạn, khu nghỉ dưỡng... nhưng lại là một trong những vấn đề dễ phòng tránh nhất ngay từ trước khi bắt đầu sản xuất.
Sai lầm thứ năm: Coi khí hậu nhiệt đới chỉ là một yếu tố phụ
Ông Bukhkalov nhận định, một loại vật liệu hoạt động tốt trong khí hậu khô ráo có thể nhanh chóng bị hỏng dưới điều kiện nóng ẩm tại Campuchia. Các tấm ván ép phủ bề mặt (veneer) có thể bị bong tách lớp, gỗ chưa qua xử lý có thể bị cong vênh, một số lớp hoàn thiện kim loại có thể bị ăn mòn, và các loại vật liệu dễ bị mối mọt tấn công có thể trở thành vấn đề bảo trì dai dẳng trong nhiều năm.
Do đó, khả năng thích ứng với khí hậu tại Campuchia cần được đưa vào các yêu cầu kỹ thuật ngay từ đầu, chứ không phải là yếu tố được cân nhắc sau. Quá trình kiểm tra cần tập trung vào những khía cạnh quan trọng: độ ẩm của gỗ, khả năng làm kín các cạnh, độ bám dính của lớp hoàn thiện và khả năng chống ăn mòn của phụ kiện kim khí.
Ý nghĩa đối với các dự án tại Campuchia
Theo chuyên gia Bukhkalov, không giải pháp nào trong số này đòi hỏi ngân sách lớn. Điều cần thiết là sự chặt chẽ và kỷ luật ở ba khâu: khi so sánh các báo giá, khi thỏa thuận điều khoản thanh toán và trước khi niêm phong container.
Đối với các chủ đầu tư, điều này đồng nghĩa với việc phải tính đến tổng chi phí nhập hàng (bao gồm cả chi phí vận chuyển, thuế và các chi phí khác) ngay từ giai đoạn đầu tiên.
Đối với các chủ khách sạn, điều này có nghĩa là việc thanh toán đợt cuối phải gắn liền với kết quả kiểm tra độc lập thay vì chỉ dựa vào cam kết của nhà cung cấp.
Còn đối với ngành xây dựng Campuchia – nơi lượng hàng nhập khẩu đang tăng nhanh, điều này đòi hỏi phải coi việc kiểm soát chất lượng là một phần cấu thành giá trị sản phẩm, chứ không phải là một dịch vụ tùy chọn hay bổ sung.
Hàng hóa sẽ tiếp tục được nhập về từ Trung Quốc. Vấn đề quan trọng hơn là liệu chúng có đáp ứng đúng các yêu cầu kỹ thuật đã đề ra hay không.
