Từ ngày 31/12/2028, tất cả người dân mua bán nhà đất cần biết thay đổi quan trọng này

Quy định công chứng viên của các tổ chức hành nghề công chứng được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc chỉ được thực hiện khi các cơ sở dữ liệu liên quan được công bố và vận hành theo quy định.

Mở rộng phạm vi công chứng bất động sản trên toàn quốc từ cuối năm 2028

Ngày 16/11/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký ban hành Nghị định số 413/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung Điều 42a về lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc.

Theo đó, kể từ ngày 31/12/2028, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc.

Quy định này mở rộng đáng kể phạm vi hành nghề của công chứng viên so với cơ chế công chứng theo địa giới tỉnh, thành phố hiện nay.

Theo Điều 44 Luật Công chứng đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 04/2026/QH16, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ một số trường hợp ngoại lệ như công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản và văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản.

Như vậy, khi quy định mới được triển khai, người dân có thể lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng tại một tỉnh, thành phố khác với nơi có bất động sản để thực hiện giao dịch thuộc phạm vi được phép công chứng.

Chẳng hạn, người sở hữu nhà đất tại Hà Nội có thể lựa chọn công chứng giao dịch tại một tổ chức hành nghề công chứng ở TP.HCM nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan, thay vì phải thực hiện tại địa phương nơi có bất động sản như cơ chế giới hạn địa bàn.

Chưa thể áp dụng nếu các cơ sở dữ liệu chưa được vận hành

Dù đã ấn định mốc thời gian 31/12/2028, Nghị định 413/2026/NĐ-CP cũng đặt ra điều kiện quan trọng trước khi triển khai cơ chế công chứng bất động sản trên phạm vi toàn quốc.

Cụ thể, trường hợp đến ngày 31/12/2028 mà cơ sở dữ liệu công chứng, cơ sở dữ liệu về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản chưa được vận hành, công bố theo quy định thì việc công chứng giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc chỉ được thực hiện sau khi các cơ sở dữ liệu này được công bố và vận hành.

Điều này đồng nghĩa mốc 31/12/2028 không phải thời điểm áp dụng vô điều kiện. Việc triển khai thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện và kết nối các hệ thống dữ liệu liên quan.

Việc mở rộng thẩm quyền công chứng gắn với yêu cầu liên thông dữ liệu nhằm tạo điều kiện để công chứng viên có thể tra cứu, kiểm tra thông tin về tình trạng pháp lý của bất động sản và các giao dịch liên quan, hạn chế nguy cơ một tài sản phát sinh nhiều giao dịch hoặc bị lợi dụng để thực hiện hành vi gian lận.

Ngoài nội dung về thẩm quyền công chứng bất động sản, Nghị định 413/2026/NĐ-CP còn bổ sung một số trường hợp được công chứng ngoài trụ sở.

Theo đó, việc ký kết giao dịch đồng thời với bàn giao tài sản, giấy tờ, tài liệu liên quan trực tiếp đến giao dịch hoặc thanh toán tiền được bổ sung vào nhóm lý do chính đáng để các bên thống nhất yêu cầu công chứng ngoài trụ sở.

Nghị định cũng quy định trường hợp một bên tham gia giao dịch thuộc diện được công chứng ngoài trụ sở thì những người còn lại có thể đến cùng địa điểm để công chứng viên thực hiện việc công chứng.

Nghị định 413/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Riêng các Điều 4, 5, 6 và 7 có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.

Bạn có thể quan tâm