TS Nguyễn Trí Hiếu: Bán nhà trên giấy chẳng khác nào bán khống chứng khoán, cần phải chấm dứt

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng cần chấm dứt bán nhà trên giấy, buộc chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm về năng lực tài chính và rủi ro triển khai dự án, thay vì đẩy hệ lụy sang người mua.

TS Nguyễn Trí Hiếu: Bán nhà trên giấy chẳng khác nào bán khống chứng khoán, cần phải chấm dứt - Ảnh 1.

TS Nguyễn Trí Hiếu

Bán nhà trên giấy: Kẽ hở để giới đầu cơ thổi giá  

Mới đây, talk show “Đóng băng thanh khoản, lãi suất neo cao - Lối thoát nào cho thị trường BĐS?” do VTC News tổ chức đã diễn ra trong bối cảnh một đề xuất sửa đổi đang thu hút sự chú ý là siết chặt, tiến tới chấm dứt tình trạng chuyển nhượng nhà ở hình thành trong tương lai, hay còn gọi là bán nhà trên giấy, nhằm ngăn chặn đầu cơ. Nhiều người kỳ vọng đây sẽ là đòn mạnh để dập tắt xu hướng đầu cơ nhà ở.

Bình luận về vấn đề này, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn cầu cho rằng cần nhìn nhận rõ cơ chế của hoạt động mua bán nhà trên giấy.

Theo ông, hiện tượng này xảy ra khi chủ đầu tư rao bán một dự án bất động sản dù công trình chưa hoàn thành, sản phẩm thực tế chưa hình thành và chủ đầu tư vẫn còn nghĩa vụ nợ với ngân hàng. Chẳng hạn, một căn nhà đã được cấp phép xây dựng nhưng chưa hoàn thiện vẫn có thể được đưa ra giao dịch.

Người mua sau đó có thể tiếp tục chuyển nhượng dự án hoặc quyền mua cho người khác, tạo thành chuỗi giao dịch đối với một sản phẩm chưa hiện hữu trên thực tế. Theo Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, đây là hiện tượng khá phổ biến tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy hoạt động đầu cơ, đặc biệt trên thị trường đất đai.

Tương tự, trong các cuộc đấu giá đất, người trúng đấu giá có thể nhanh chóng hoàn tất thủ tục để chuyển nhượng quyền đối với lô đất cho người khác, dù chưa thực sự trở thành chủ sở hữu theo nghĩa hoàn tất các điều kiện pháp lý. Tài sản tiếp tục được sang tay qua nhiều người, tạo điều kiện để các nhà đầu cơ lợi dụng cơ chế này thổi giá đất lên. Mỗi lần chuyển nhượng, giá lại bị đẩy lên cao hơn, cuối cùng vượt xa mức giá khởi điểm.

Vị chuyên gia nhấn mạnh hoạt động bán nhà trên giấy không có cơ sở pháp lý vững chắc. Một sản phẩm chưa hoàn thành không thể được xem như một bất động sản hoàn chỉnh để chuyển nhượng.

Điều này tương tự hoạt động bán khống chứng khoán, người không sở hữu chứng khoán nhưng vẫn ký hợp đồng bán một lượng chứng khoán mà mình chưa có. Những hình thức bán khống như vậy có thể tạo ra tình trạng đầu cơ.

“Chúng ta chỉ nên công nhận những giao dịch bất động sản có cơ sở pháp lý khi tài sản thực sự hình thành. Đối với những dự án chưa hoàn thành, còn dang dở, việc chuyển nhượng phải căn cứ vào chính tình trạng thực tế của dự án tại thời điểm giao dịch. Không thể bán tài sản dựa trên giả định rằng công trình chắc chắn sẽ hoàn thành trong tương lai”, ông nhấn mạnh.

Trước lo ngại của nhiều chuyên gia cho rằng việc chấm dứt bán nhà trên giấy có thể khiến việc chuyển nhượng không còn dễ dàng, một số người khó bán tài sản, từ đó làm giảm tính thanh khoản của thị trường bất động sản, ông Hiếu dẫn lại ví dụ tình trạng phá sản của tập đoàn Evergrande (Trung Quốc). Một trong những nguyên nhân là họ có hoạt động bán nhà trên giấy, tức chuyển nhượng các dự án chưa hoàn thành.

Vị chuyên gia cho rằng thị trường bất động sản phải tiến tới ổn định hơn là duy trì sự thuận lợi, dễ dàng nhưng cuối cùng vẫn để tồn tại những kẽ hở và rơi vào tình trạng bất ổn.

Không thể chuyển rủi ro của chủ đầu tư sang người mua nhà  

TS Nguyễn Trí Hiếu: Bán nhà trên giấy chẳng khác nào bán khống chứng khoán, cần phải chấm dứt - Ảnh 2.

Liên quan đến quyền lợi của người mua nhà để ở, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu cho rằng nhà đầu tư khi tham gia một dự án bất động sản phải đánh giá đầy đủ năng lực tài chính, bảo đảm có đủ nguồn lực để triển khai và hoàn thành công trình. Trong quá trình thực hiện, họ có thể sử dụng vốn vay ngân hàng, do đó cả chủ đầu tư và ngân hàng đều phải thẩm định, tính toán thận trọng để bảo đảm tính khả thi của dự án.

Tuy nhiên, những sự cố bất khả kháng như lũ lụt, tai nạn hoặc các biến cố khác có thể khiến công trình bị hư hại, thậm chí phá hủy hoàn toàn, hoặc làm chậm tiến độ triển khai. Trong trường hợp đó, chủ đầu tư có thể buộc phải chuyển nhượng dự án cho một nhà đầu tư khác.

Theo ông, nếu không còn đủ nguồn lực tài chính để tiếp tục triển khai dự án, nhà đầu tư phải chấp nhận rủi ro kinh doanh, thay vì tìm cách chuyển rủi ro sang người mua thông qua những cơ chế có thể gây bất ổn cho thị trường, chẳng hạn hoạt động mua bán nhà trên giấy.

“Một nhà đầu tư biết mình không thể tiếp tục dự án nhưng lại tìm cách dẫn dụ người khác mua dự án trên giấy để thoát khỏi rủi ro, chuyển phần rủi ro đó sang người mua mới là điều không thể chấp nhận. Ngân hàng, nhà đầu tư và tất cả các bên tham gia đều phải tính toán những rủi ro có thể phát sinh khi triển khai một dự án bất động sản”, ông nói.

Ngoài ra, ông Hiếu cũng cho rằng Việt Nam cần thêm những công cụ khác, chẳng hạn đánh thuế bất động sản, cụ thể là thuế trên giá trị đất và công trình xây dựng trên đất.

Ông lấy ví dụ tại California (Mỹ), thuế bất động sản ở quận Orange County thường vào khoảng 1% giá trị đất và công trình xây dựng trên đất. Cơ quan thuế thường căn cứ vào giá mua nhà hoặc tiến hành thẩm định lại để xác định giá trị thực tế, từ đó tính thuế ở mức khoảng 1%.

Ông cho rằng Việt Nam nên áp dụng thuế bất động sản để hạn chế tình trạng nhiều dự án xây dựng dở dang rồi bị bỏ hoang năm này qua năm khác, hoặc người dân mua đất nhưng không sử dụng, gây lãng phí nguồn lực đất đai của đất nước.

Mức thuế cụ thể như thế nào sẽ do Quốc hội quyết định. Tuy nhiên, có thể thiết kế thuế theo thời gian sử dụng: bất động sản không được đưa vào sử dụng càng lâu thì thuế suất càng cao. Cách làm này khuyến khích chủ sở hữu khai thác bất động sản hiệu quả hoặc chuyển nhượng để tài sản trở thành sản phẩm hữu ích cho xã hội.

Bạn có thể quan tâm