Ảnh minh họa
Trung Quốc nhập khẩu kỷ lục 1,87 triệu tấn sầu riêng tươi trong năm 2025, trị giá khoảng 7,5 tỷ USD, tăng hơn 6 lần so với một thập kỷ trước. Gần như toàn bộ nguồn cung hiện đến từ các nước Đông Nam Á.
Trước nhu cầu ngày càng lớn, Hải Nam - tỉnh cực nam Trung Quốc có khí hậu nhiệt đới - đang tìm cách phát triển ngành sầu riêng trong nước. Sau nhiều năm thử nghiệm, tỉnh bắt đầu trồng thương mại quy mô nhỏ từ năm 2023.
Đến nay, Hải Nam có khoảng 3.300 ha sầu riêng, tương đương khoảng 4.600 sân bóng đá. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% diện tích đã cho quả. Riêng thành phố Tam Á có hơn 50 người trồng và doanh nghiệp sản xuất sầu riêng, trong khi huyện Ledong có 18 đơn vị. Các khu vực Lingshui và Baoting cũng đang mở rộng diện tích.
Một trong những doanh nghiệp đầu tư sớm là Công ty Nông nghiệp Hải Nam Youqi. Sau khi quan sát những cây sầu riêng được trồng thử nghiệm tại địa phương, doanh nghiệp bắt đầu phát triển vùng trồng quy mô lớn ở Tam Á và hiện sở hữu hơn 1.000 ha trên đảo.
Tuy nhiên, phát triển sầu riêng tại Hải Nam không đơn giản. Bão và thời tiết cực đoan là rủi ro lớn đối với những cây có chu kỳ sinh trưởng dài. Một số trang trại phải chủ động giữ cây ở độ cao thấp, sử dụng biện pháp tỉa cành và lắp đặt các tấm chắn để hạn chế tác động của gió.
Nguồn nước cũng là vấn đề đáng lưu ý. Sầu riêng cần đất đủ ẩm nhưng tình trạng úng nước có thể gây thối rễ. Một số trang trại vì vậy đã đầu tư hệ thống tưới và bón phân tự động, có thể điều khiển từ xa bằng điện thoại. Các doanh nghiệp cũng thử nghiệm nhà kính để kiểm soát tốt hơn điều kiện sinh trưởng.
Việc lựa chọn giống cũng đang được đẩy mạnh. Công ty Phát triển Nông nghiệp Hiện đại Hải Nam đã thử nghiệm hơn 60 giống sầu riêng tại huyện Qionghai từ năm 2011. Một số giống như Musang King, Monthong và Black Thorn đã bắt đầu cho quả. Các nhà trồng ưu tiên những giống có khả năng chống gió, thích nghi tốt và cho năng suất ổn định.
Do cây cần nhiều năm mới cho thu hoạch, đầu tư vào sầu riêng cũng đòi hỏi nguồn vốn dài hạn. Một nhà đầu tư tại Lingshui dự kiến chi khoảng 30 triệu nhân dân tệ, tương đương 4,46 triệu USD, cho vùng trồng 34 ha và hạ tầng đi kèm, trong khi phải chờ khoảng 4-5 năm để cây bắt đầu cho quả.
Tập đoàn Guolian thậm chí đặt mục tiêu phát triển hơn 6.700 ha sầu riêng tại Hải Nam trong 3 năm tới. Doanh nghiệp dự kiến mua lại một số vườn của các hộ nhỏ, đồng thời ước tính khi đạt sản lượng cao nhất, vùng trồng có thể cho khoảng 100 triệu quả mỗi năm.
Bên cạnh mở rộng vùng trồng, các doanh nghiệp Hải Nam đang đầu tư vào công nghệ để nâng chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Tại một nhà máy đóng gói ở Tam Á, sầu riêng sau khi được kiểm tra thủ công tiếp tục đi qua hệ thống quét bằng máy. Công nghệ này có thể tạo hình ảnh bên trong quả mà không cần bổ quả, qua đó xác định số lượng múi, tỷ lệ thịt ăn được và một số vấn đề liên quan đến sâu bệnh.
Tập đoàn Guolian cũng phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, trong đó mỗi cây được gắn chip và kết nối với hệ thống định vị Bắc Đẩu. Người tiêu dùng có thể quét mã để truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng về trang trại sản xuất.
Dù vậy, Hải Nam khó có thể cạnh tranh với Việt Nam, Thái Lan và Malaysia về quy mô sản xuất trong ngắn hạn. Thái Lan đã xuất khẩu hơn 826.000 tấn sầu riêng sang Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026, trong khi xuất khẩu của Việt Nam tăng mạnh kể từ khi được tiếp cận thị trường Trung Quốc vào năm 2022. Năm 2025, Việt Nam đã vượt Thái Lan để trở thành nhà cung cấp sầu riêng lớn nhất cho Trung Quốc về sản lượng.
Trong bối cảnh đó, sầu riêng Hải Nam nhiều khả năng sẽ hướng tới lợi thế về nguồn cung nội địa, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các vùng sản xuất lớn của Đông Nam Á về sản lượng.
