Trang trọng lễ giỗ Chánh Phu nhân Nguyễn Thị Hay

Ngày 27/9, tại xóm Đình, làng Đại Mỗ (phường Tây Mỗ, TP Hà Nội), dòng họ Nguyễn Quý trang trọng tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm 283 năm ngày húy Tổ Mẫu - Chánh Phu nhân Nguyễn Thị Hay, tưởng nhớ công đức tiền nhân, gìn giữ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Tham dự buổi lễ có đông đảo hậu duệ dòng họ Nguyễn Quý, đại diện các dòng họ cùng đoàn đại biểu và người dân Trung Hoàng, thôn Kim Trung (xã Phú Nghĩa, Hà Nội).

Theo tư liệu được giới thiệu tại buổi lễ, Chánh Phu nhân Nguyễn Thị Hay là Tổ Mẫu Chi cụ Nguyễn Quý Thường (cụ Đồng Thần), Phu nhân Đại vương Nguyễn Quý Ân, Thân mẫu Đồng thần Nguyễn Quý Thường. Trong những năm tháng xóm làng trải qua nhiều biến động, bà có công chiêu tập nhân dân, khai hoang lập ấp, góp phần biến vùng đất Địa Hoàng xưa, nay là thôn Trung Hoàng, thành nơi an cư, lập nghiệp. Ghi nhớ công đức ấy, nhân dân Trung Hoàng đã lập đền thờ và tôn vinh bà là Đức Đại Vương.

Một tư liệu đáng chú ý liên quan đến Chánh Phu nhân Nguyễn Thị Hay là bản dịch sắc phong được ban vào năm Cảnh Hưng 13 (1752), được giới thiệu trong tư liệu của dòng họ Nguyễn Quý.

Các nghi thức cẩn cáo, trống khai lễ, múa sư lân, dâng hương, dâng hoa được thực hiện trang trọng, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và truyền thống tri ân tiền nhân.

Tại lễ giỗ, đoàn đại biểu và người dân Trung Hoàng đã trở về Đại Mỗ dâng hương tưởng niệm.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Lưu Công Mạnh (Bí thư Chi bộ thôn Kim Trung) cho biết, sau gần 300 năm, truyền thống và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người dân Trung Hoàng đối với Tổ Mẫu Nguyễn Thị Hay vẫn được gìn giữ. Việc người dân Trung Hoàng trở về Đại Mỗ dâng hương cũng là dịp để các địa phương tiếp tục vun đắp tình cảm gắn bó với dòng họ Nguyễn Quý và tưởng nhớ công đức tiền nhân.

Hậu duệ dòng họ Nguyễn Quý ôn lại truyền thống gia tộc, chia sẻ những câu chuyện về các bậc tiền nhân.

Tại buổi Lễ, ông Nguyễn Quý Sản - Hậu duệ đời thứ 14 dòng họ Nguyễn Quý làng Đại Mỗ nhấn mạnh ý nghĩa của việc tưởng nhớ tổ tiên đối với mỗi thế hệ con cháu. Trong đời sống của mỗi dòng họ, việc nhớ về nguồn cội không chỉ thể hiện qua nghi lễ thờ phụng mà còn được tiếp nối bằng việc gìn giữ gia phong, đoàn kết và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Những giá trị ấy được vun đắp từ công lao của các thế hệ đi trước và truyền lại cho con cháu hôm nay.

Ông Nguyễn Quý Sản khẳng định mỗi người, mỗi dòng họ đều có tổ có tông, giống như cây có gốc, nước có nguồn. Việc con cháu trở về nhà thờ trong ngày húy nhật là dịp để tưởng nhớ các bậc tiền nhân, đồng thời nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm gìn giữ những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. Ông Sản cũng nhắc đến hình ảnh người Tổ mẫu với những đóng góp cho gia đình và dòng họ. Theo đó, Tổ mẫu không chỉ chăm lo gia đình, dưỡng dục con cái, giữ gìn gia phong mà còn góp phần mở mang cơ nghiệp, để lại dấu ấn trong truyền thống của dòng họ Nguyễn Quý.

Đối với cộng đồng, công lao của Tổ mẫu được nhấn mạnh qua việc chiêu dân, khai khẩn đất hoang, lập ấp, dựng làng, khai ruộng mở đồng, tạo điều kiện để người dân có kế sinh nhai và nơi an cư. Những đóng góp đó khiến người dân trong vùng ghi nhớ, tôn kính và phụng thờ như một bậc phúc thần. “Dẫu trải bao đời, vẫn nhớ công tiên tổ. Dẫu thời thế đổi thay, chẳng quên ân đức tiền nhân”, ông Nguyễn Quý Sản bày tỏ mong muốn con cháu tiếp tục gìn giữ hương khói, gia phong và truyền thống của dòng họ.

Từ câu chuyện về Tổ mẫu Nguyễn Thị Hay, các đại biểu tại buổi lễ cho rằng truyền thống “uống nước nhớ nguồn” không chỉ nằm ở việc tưởng niệm người đã khuất mà còn được thể hiện bằng sự gắn kết giữa các thế hệ, giữa dòng họ với quê hương và cộng đồng. Không có bảng vàng nào ghi tên người mẹ đã chắt chiu nuôi dưỡng con. Cũng không có chức tước nào có thể đo đếm hết sự hy sinh của người phụ nữ thay người đã khuất chăm lo cho con trẻ. Nhưng với một gia tộc, bà là biểu tượng cho đức hạnh, sự tảo tần và nền móng gia phong giúp dòng họ Nguyễn Quý ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử khoa bảng và triều chính.

Từ Trung Hoàng trở về Đại Mỗ, ký ức về gia tộc Nguyễn Quý vì thế không chỉ được lưu giữ trong gia phả, từ đường hay những không gian thờ tự, mà còn hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng, nối liền quá khứ với hiện tại và tương lai. Và để “danh hương Thiên Mỗ” không chỉ được nhắc nhớ bởi những người đã làm nên lịch sử, mà còn được tiếp nối bởi những thế hệ đang sống, đang học tập, dựng xây quê hương và viết tiếp câu chuyện của chính mình.