Sở Xây dựng TP HCM đang tham mưu UBND thành phố ban hành quy định mở rộng các trường hợp nhà ở riêng lẻ được miễn giấy phép xây dựng. Đề xuất hướng đến giảm thủ tục hành chính cho người dân, đồng thời chuyển trọng tâm quản lý sang kiểm tra, giám sát sau xây dựng.

Theo dự thảo, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân và tổ chức có thể được miễn giấy phép nếu công trình dưới 7 tầng trên mặt đất, tổng diện tích sàn dưới 500 m2 và nằm trong khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc đô thị, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị riêng được phê duyệt. Công trình được phép có tối đa một tầng hầm.

Phạm vi đề xuất này rộng hơn so với cách áp dụng hiện hành. Theo quy định đang được thực hiện, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m2 chỉ thuộc diện miễn giấy phép khi không nằm trong các khu vực bị loại trừ theo quy định pháp luật, trong đó có một số khu vực phát triển đô thị hoặc nơi đã có quy chế quản lý kiến trúc.

Nếu đề xuất được thông qua, những căn nhà đáp ứng các tiêu chí về quy mô và vị trí quy hoạch có thể không phải thực hiện thủ tục xin giấy phép như trước. Chẳng hạn, nhà ở riêng lẻ 4 tầng, tổng diện tích sàn 300 m2 nằm trong khu vực đã có quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt có thể thuộc diện miễn giấy phép nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện của quy định mới.

Việc miễn giấy phép không đồng nghĩa với việc công trình được tự do xây dựng ngoài các yêu cầu quản lý. Nhà ở vẫn phải đáp ứng quy định về quy hoạch, kiến trúc, an toàn công trình, phòng cháy chữa cháy, môi trường và hạ tầng kỹ thuật.

Chủ đầu tư cùng các đơn vị thiết kế, giám sát và thi công vẫn phải chịu trách nhiệm đối với công trình theo quy định pháp luật. Công tác quản lý được định hướng tăng cường công khai thông tin quy hoạch, tiếp nhận thông báo khởi công và kiểm tra sau xây dựng.

Theo Sở Xây dựng, việc giảm số lượng công trình phải thực hiện thủ tục cấp phép có thể giúp cơ quan quản lý giảm tải hồ sơ, tập trung nguồn lực cho hoạt động giám sát và xử lý vi phạm. Tuy nhiên, các điều kiện cụ thể sẽ phụ thuộc vào nội dung quyết định chính thức được ban hành.

Ngoài nhà ở riêng lẻ, dự thảo còn đề cập đến công trình tạm không dựa trên quy hoạch và các trụ sạc, tủ đổi pin. Đối với công trình tạm, thành phố dự kiến quy định tiêu chí, điều kiện, thời hạn tồn tại, phương thức quản lý, khai thác, tháo dỡ, di dời và hoàn trả mặt bằng theo thẩm quyền.

Với trụ sạc và tủ đổi pin lắp đặt trên đất phi nông nghiệp hoặc đất do Nhà nước quản lý, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan phải bảo đảm tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Trong 9 tháng đầu năm, TP HCM ghi nhận hơn 31.700 giấy phép xây dựng, bao gồm cả các trường hợp được miễn giấy phép, với tổng diện tích sàn khoảng 7,6 triệu m2. Trong số này, UBND phường, xã và đặc khu thực hiện cấp 99,9% tổng số giấy phép.

Việc đề xuất mở rộng diện công trình được miễn giấy phép được đặt ra trong bối cảnh thành phố tiếp tục phân cấp quản lý xây dựng và cải cách thủ tục hành chính. Nếu được thông qua, quy định mới có thể giúp người dân giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ đối với các công trình đáp ứng điều kiện, nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ quy hoạch và các yêu cầu kỹ thuật liên quan.