Niên đại hình thành vẫn còn tranh cãi. Một số nghiên cứu cho rằng Tiwanaku xuất hiện khoảng thế kỷ 1 sau Công nguyên, trong khi giả thuyết khác đẩy mốc thời gian sớm hơn nhiều, gây tranh luận kéo dài. Ảnh: Pinterest.
Kỹ thuật xây dựng đá vượt thời đại. Các khối đá khổng lồ tại Tiwanaku được cắt gọt chính xác đến khó tin, khớp nối hoàn hảo dù thiếu công cụ kim loại hiện đại. Ảnh: Pinterest.
Cách vận chuyển đá vẫn là câu hỏi lớn. Nhiều tảng đá nặng hàng chục tấn được đưa từ mỏ cách xa hàng chục kilômét, nhưng phương thức vận chuyển vẫn chưa được giải thích trọn vẹn. Ảnh: Pinterest.
Cổng Mặt Trời đầy biểu tượng khó giải mã. Các hình chạm khắc trên Cổng Mặt Trời Tiwanaku được cho là liên quan đến lịch thiên văn, thần thoại hoặc quyền lực tôn giáo, song ý nghĩa chính xác vẫn mơ hồ. Ảnh: Pinterest.
Hệ thống nông nghiệp thích ứng khí hậu khắc nghiệt. Cư dân Tiwanaku phát triển mô hình canh tác đặc thù giúp chống băng giá và hạn hán, nhưng quy mô tổ chức xã hội đứng sau vẫn chưa rõ. Ảnh: Pinterest.
Vai trò trung tâm tôn giáo khu vực. Nhiều dấu tích cho thấy Tiwanaku là thánh địa thu hút cư dân từ khắp vùng núi Andes, song cấu trúc quyền lực tôn giáo vẫn là ẩn số. Ảnh: Pinterest.
Sự sụp đổ đột ngột khó lý giải. Nền văn minh này suy tàn khoảng thế kỷ XI, có thể do biến đổi khí hậu, xung đột hoặc khủng hoảng nội tại, nhưng không giả thuyết nào hoàn toàn thuyết phục. Ảnh: Pinterest.
Di sản ảnh hưởng đến người Inca. Dù biến mất, Tiwanaku để lại dấu ấn sâu sắc trong kiến trúc, tôn giáo và tổ chức xã hội của nền văn minh Inca sau này. Ảnh: Pinterest.
