Trong bối cảnh Ukraine ngày càng chịu sức ép từ các đợt tập kích đường không quy mô lớn, Na Uy đã đưa ra một sáng kiến đáng chú ý nhằm tăng cường năng lực phòng không cho Kiev. Theo tờ European Pravda ngày 12/1/2026, Na Uy đang xem xét tích hợp các loại tên lửa do Ukraine sản xuất vào hệ thống NASAMS, nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt đạn đánh chặn.
Phát biểu tại Kiev, Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide nhấn mạnh rằng, thách thức lớn nhất của phòng không hiện nay không nằm ở radar hay hệ thống chỉ huy, mà ở chi phí và khả năng cung ứng tên lửa. Các loại đạn phương Tây hiện có vừa đắt đỏ vừa khó bổ sung nhanh, khiến năng lực phòng thủ đứng trước nguy cơ suy giảm.
Từ thực tế đó, Na Uy hướng tới giải pháp sử dụng các loại vũ khí có thể sản xuất với chi phí thấp hơn và số lượng lớn hơn. Điểm then chốt của sáng kiến là tích hợp các tên lửa do Ukraine phát triển vào NASAMS, mà không cần thay đổi kiến trúc cốt lõi, qua đó tránh gián đoạn vận hành và giảm đáng kể gánh nặng hậu cần.
Cách tiếp cận này, phù hợp với định hướng hợp tác công nghiệp quốc phòng song phương đã được đề cập trước đó. Cuối tháng 8/2025, Tổng thống Zelenskyy từng tuyên bố, Ukraine và Na Uy có thể tiến tới sản xuất chung các thành phần của NASAMS, thậm chí là toàn bộ hệ thống, ngay trên lãnh thổ Ukraine.
Dù chưa có quyết định chính thức về loại tên lửa cụ thể, nhiều phương án của Ukraine đang được xem xét. Trong số này có các tên lửa tầm ngắn phát triển từ R-73, các biến thể tầm trung của R-27 sử dụng đầu dò radar hoặc hồng ngoại, cùng tên lửa UP-277, vốn được thiết kế cho nhiệm vụ đối không.
Khi chuyển sang cấu hình phóng từ mặt đất, tầm bắn của các tên lửa này sẽ giảm so với khi phóng từ máy bay. Tuy vậy, giới phân tích nhận định chúng vẫn đủ khả năng đối phó với nhiều mối đe dọa hiện hữu, đặc biệt là tên lửa hành trình và các UAV tấn công đang được Nga sử dụng với tần suất cao.
Bên cạnh các loại tên lửa truyền thống, những máy bay không người lái đánh chặn do Ukraine phát triển cũng đang được đưa vào danh sách cân nhắc. Đây được xem là giải pháp chi phí thấp nhằm đối phó hiệu quả với UAV Shahed, qua đó hạn chế việc sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt tiền cho những mục tiêu đơn giản.
Trọng tâm của toàn bộ nỗ lực tích hợp không nằm ở từng loại vũ khí riêng lẻ, mà ở khả năng chúng có thể được điều khiển, dẫn hướng và phối hợp thông qua hệ thống chỉ huy, kiểm soát của NASAMS. Nếu đạt được điều này, mạng lưới phòng không sẽ trở nên linh hoạt hơn và thích ứng tốt với nhiều kịch bản tác chiến khác nhau.
NASAMS, do Kongsberg Defence & Aerospace phát triển cùng Raytheon, là một hệ thống phòng không tầm trung dạng mô-đun. Thiết kế mạng hóa cho phép radar, sở chỉ huy và bệ phóng bố trí phân tán, giúp tăng khả năng sống sót và duy trì hiệu quả ngay cả khi bị tấn công liên tục.
Ở cấp đơn vị, một trung đội NASAMS gồm ba bệ phóng mang tổng cộng 18 tên lửa, được hỗ trợ bởi radar ba tọa độ và bảng điều khiển hỏa lực. Tuy nhiên, trong các đợt tập kích dồn dập, số lượng đạn này có thể nhanh chóng cạn kiệt, đặt ra yêu cầu cấp bách về tiếp tế.
Theo các ước tính độc lập, Nga đã phóng trung bình hơn 24 tên lửa và UAV mỗi ngày kể từ khi xung đột toàn diện nổ ra. Điều đó buộc Ukraine phải đối phó với hơn 700 mục tiêu mỗi tháng, khiến bài toán chi phí và sản lượng tên lửa đánh chặn trở nên mang tính sống còn.
Trong bối cảnh đó, kế hoạch của Na Uy nhằm tích hợp và sản xuất chung tên lửa với Ukraine mang ý nghĩa chiến lược dài hạn. Bằng cách kết hợp hỗ trợ trước mắt với mở rộng năng lực sản xuất trong nước, sáng kiến này có thể giúp Ukraine duy trì lá chắn phòng không bền vững trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
