Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, Malaysia đang nỗ lực đưa sầu riêng – loại quả có mùi hương nồng khiến một số người say mê, còn người khác lại tránh xa – vượt ra khỏi phạm vi các quầy hàng ven đường và vườn trái cây gia đình, nhằm thuyết phục những tín đồ của loại quả có gai này rằng các giống sầu riêng của Malaysia rất đáng để thưởng thức.
Một người dẫn chương trình đang hướng dẫn cách tách vỏ sầu riêng tại Trung tâm Trải nghiệm Sầu riêng Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: SCMP
Những người sành ăn thưởng thức sầu riêng cầu kỳ như cách họ thưởng thức rượu vang. Với sầu riêng Malaysia, hương vị của phần thịt quả béo ngậy rất đa dạng, tùy theo từng giống. Một số loại được ưa chuộng nhờ vị ngọt thanh tựa kem trứng và hương trái cây, trong khi những loại khác lại có chút đắng nhẹ, thoảng vị rượu hoặc thậm chí mang hương vị bơ đậu phộng.
Những nỗ lực của người Malaysia nhằm nâng tầm ngành công nghiệp sầu riêng của nước này hiện diện ngay tại thủ đô Kuala Lumpur, thông qua một trung tâm dành riêng cho sầu riêng cũng như các sản phẩm đa dạng được chế biến từ loại quả này.
Tại Trung tâm Trải nghiệm Sầu riêng Kuala Lumpur, nằm gần tháp đôi Petronas, du khách có thể bước vào một khu vườn sầu riêng mô phỏng để khám phá văn hóa và lịch sử của loại quả này. Tại một phòng khác, các tiết mục biểu diễn sân khấu mang lại nhiều tiếng cười cho khán giả. Ở tầng dưới, du khách được thưởng thức các đĩa sầu riêng tươi và bánh tart trứng làm từ loại quả này.
Được khai trương vào mùa hè năm nay với số vốn đầu tư gần 2 triệu USD, trung tâm hai tầng này có diện tích khoảng 1.900 m2 và mở cửa hàng ngày. Cửa hàng sầu riêng tại đây đón khách từ sáng sớm đến tận nửa đêm.
Edison Ang - người sáng lập Trung tâm Trải nghiệm Sầu riêng Kuala Lumpur - cho biết nơi này hướng tới cả khách hàng địa phương lẫn khách du lịch, đặc biệt là du khách đến từ Trung Quốc – thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới. Ông chia sẻ rằng khẩu vị của người Trung Quốc từ lâu đã chịu ảnh hưởng bởi văn hóa sầu riêng Thái Lan.
"Điều chúng tôi thực sự mong muốn hiện nay không phải là thuyết phục những người chưa từng ăn sầu riêng bắt đầu thử loại quả này", ông nói. "Thay vào đó, chúng tôi hy vọng những người tiêu dùng đang ăn sầu riêng từ các quốc gia khác sẽ chuyển sang dùng sầu riêng Malaysia."
Theo dữ liệu hải quan, năm ngoái Trung Quốc đã nhập khẩu 1,87 triệu tấn sầu riêng tươi trị giá 7,5 tỷ USD; khối lượng nhập khẩu đã tăng hơn sáu lần trong một thập kỷ qua.
Việc gia nhập thị trường Trung Quốc sớm hơn đã giúp Thái Lan chiếm lĩnh hơn một nửa thị phần về mặt giá trị. Trong khi đó, Malaysia – quốc gia bắt đầu xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc từ năm 2024 – lại có thị phần khiêm tốn hơn nhiều. Tuy nhiên, trong nửa đầu năm nay, giá trị nhập khẩu sầu riêng tươi từ Malaysia vào Trung Quốc đã tăng gấp bốn lần so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy tốc độ tăng trưởng nhanh chóng.
Một du khách Trung Quốc chụp ảnh sầu riêng tại một quầy hàng ở thành phố Petaling Jaya, bang Selangor, Malaysia. Ảnh: SCMP
Trên khắp Trung Quốc, các cửa hàng chuyên doanh sầu riêng đã mọc lên nhanh chóng, trong đó có những cửa hàng chuyên về các giống sầu riêng Malaysia. Tại Bắc Kinh, cửa hàng sầu riêng Jiang Sir bán các khay sầu riêng với giá dao động từ khoảng 300 đến 1.000 nhân dân tệ (45 - 150 USD).
Hou Yuxin - nhân viên của cửa hàng - bày tỏ sự vui mừng trước việc gia tăng số lượng các cửa hàng như vậy và không hề lo ngại về áp lực cạnh tranh. Cô cho rằng điều này sẽ giúp thúc đẩy thị trường tiêu thụ sầu riêng Malaysia.
Thách thức "gai góc"
Khác với các đối thủ cạnh tranh, người trồng sầu riêng tại Malaysia thường không thu hoạch sớm; thay vào đó, họ chỉ thu gom những quả chín tự nhiên rơi xuống lưới hoặc dây đỡ.
Nhà sáng lập Trung tâm Trải nghiệm Sầu riêng Kuala Lumpur cho biết đây vừa là lợi thế lớn nhất, vừa là điểm yếu lớn nhất của ngành công nghiệp sầu riêng Malaysia. Người bán phải chạy đua với thời gian vì thời hạn sử dụng của loại quả này chỉ kéo dài tối đa từ hai đến ba ngày; bất kỳ sự chậm trễ nào cũng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Ông Ang chia sẻ rằng khi lô hàng bị giữ lại vài ngày để kiểm tra hải quan, nguy cơ phải hoàn tiền cho khách hàng sẽ tăng lên.
Leron Yee - nhà sáng lập DKing (doanh nghiệp kinh doanh sầu riêng hoạt động ở cả thị trường xuất khẩu và nội địa của Malaysia) – cho biết doanh số bán sầu riêng cũng chịu ảnh hưởng bởi tình hình kinh tế. Khi nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng tốt, hoạt động kinh doanh của ông cũng khởi sắc; ngược lại, nếu sức mua của người tiêu dùng Trung Quốc sụt giảm, ông buộc phải tìm kiếm các thị trường thay thế.
"Đây là mặt hàng xa xỉ chứ không phải nhu yếu phẩm", ông nói.
Một gian hàng bán kem sầu riêng Malaysia tại Hội chợ Trung Quốc - ASEAN ở Nam Ninh, Trung Quốc, vào ngày 18/9/2026. Ảnh: Tân Hoa Xã
Các doanh nghiệp Malaysia đang tìm kiếm cơ hội từ các sản phẩm chế biến từ loại quả này. Công ty của ông Yee kinh doanh các sản phẩm như sầu riêng xay nhuyễn, sô cô la và bánh mochi vị sầu riêng, thậm chí cả bánh Trung thu vào dịp lễ hội vừa qua.
Công ty DurianBB của Adrian Choy cung cấp kem, món tráng miệng và sầu riêng sấy khô tại quán cà phê của mình, bên cạnh các sản phẩm như cà phê hương vị sầu riêng Musang King. Thương hiệu này cũng tổ chức các chuyến tham quan vườn trồng sầu riêng có hướng dẫn viên. Vào tháng 7, thương hiệu của Choy đã tiến thêm một bước khi ra mắt loại nước hoa mùi sầu riêng.
Ông Choy cho biết việc mở rộng sang các sản phẩm khác là rất quan trọng, bởi nó giúp gia tăng giá trị cho chính loại thực phẩm này và tạo sự khác biệt cho doanh nghiệp của ông, ngay cả khi các đối thủ cạnh tranh về giá. "Thực phẩm vẫn là thực phẩm. Bạn không thể bán nó với giá cao hơn 50% chỉ vì thương hiệu của bạn khác biệt."
