Thế giới kinh ngạc lò phản ứng di động đưa điện hạt nhân lên xe tải

Trung Quốc đang thử nghiệm một nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ có thể đặt trên xe tải. Đây là bước đi mới cho thấy tham vọng mở rộng ứng dụng năng lượng hạt nhân ra ngoài các nhà máy điện truyền thống.

Thông tin được Wu Yican, cố vấn khoa học trưởng tại Viện Công nghệ An toàn Năng lượng Hạt nhân thuộc Viện Khoa học Vật lý Hợp Phì, công bố với tờ Science and Technology Daily tuần trước.

Theo ông Wu, đây là “tổ máy điện hạt nhân gắn trên phương tiện đầu tiên trên thế giới có công suất 10 megawatt”, đồng thời nhóm nghiên cứu hiện đang tìm kiếm cơ hội để đưa công nghệ này vào sử dụng thực tế.

Với công suất 10 MW, lò phản ứng này có thể cung cấp điện cho một trung tâm dữ liệu AI quy mô trung bình, lĩnh vực đang tiêu thụ lượng điện khổng lồ khi nhu cầu đào tạo mô hình trí tuệ nhân tạo ngày càng tăng.

Ông Wu gọi công nghệ này là một “ngân hàng điện hạt nhân”, đại diện cho thế hệ hệ thống năng lượng hạt nhân mới với thiết kế nhỏ gọn hơn đáng kể so với các lò phản ứng truyền thống. Công nghệ này có mức độ an toàn rất cao trong một kích thước cực kỳ nhỏ gọn và có thể hoạt động trong nhiều thập kỷ mà không cần tiếp nhiên liệu.

Theo giới khoa học Trung Quốc, lò phản ứng di động có thể giúp giải quyết bài toán cung cấp điện tại các khu vực khó tiếp cận hoặc có điều kiện đặc biệt. Những ứng dụng được nhắc tới bao gồm cấp điện cho vùng sâu vùng xa, đảo biệt lập, nguồn điện dự phòng khẩn cấp trong môi trường đặc biệt, hệ thống động lực cho tàu biển, các sứ mệnh không gian, cũng như hỗ trợ trung tâm dữ liệu và hệ thống tính toán AI.

Khác với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống vốn đòi hỏi diện tích lớn, thời gian xây dựng kéo dài nhiều năm và vốn đầu tư khổng lồ, mô hình lò phản ứng siêu nhỏ có tính cơ động cao hơn và có thể triển khai linh hoạt tại nhiều địa điểm khác nhau.

Ông Wu nói rằng quá trình phát triển các hệ thống hạt nhân thế hệ mới đang được đẩy mạnh tại Trung Quốc. Theo ông, các công nghệ tương lai phải được xây dựng trên nguyên tắc đảm bảo an toàn ngay từ gốc.

Ông chỉ ra: “Chúng phải linh hoạt hơn, dễ tiếp cận hơn và thông minh hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng đa dạng trong tương lai.” Theo nhà khoa học này, các ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong tương lai có thể trải rộng từ pin hạt nhân siêu nhỏ dùng cho máy trợ tim cho tới nguồn điện công suất lớn phục vụ vận tải hàng hải, đường không v.v..

Theo Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc, tính đến năm ngoái nước này có 59 tổ máy điện hạt nhân thương mại đang vận hành, sản xuất khoảng 467,7 tỷ kWh điện. Con số này đáp ứng khoảng 4,82% tổng nhu cầu điện của Trung Quốc, đưa nước này đứng thứ hai thế giới sau Mỹ về sản lượng điện hạt nhân.

Ý tưởng đưa lò phản ứng hạt nhân lên xe tải không mới. Mỹ đã làm điều này cách đây hàng chục năm với thiết bị có tên ML-1, tuy nhiên nó phục vụ cho mục đích quân sự, được tạo ra nhưng hủy bỏ không lâu sau đó.

Nhờ công nghệ AI, hiện tại các lò phản ứng hạt nhân đang dần được thu nhỏ đáng kể. Điều này thúc đẩy các nước tiên tiến quay trở lại với ý tưởng sử dụng năng lượng hạt nhân cho tất cả các phương tiện. Các nước châu Âu cũng không đứng ngoài cuộc khi có nhiều công ty mới bày tỏ tham vọng biến đây thành một thị trường tiềm năng.

Một lò phản ứng hạt nhân bé hơn xe buýt sẽ lợi hại như thế nào?