Theo tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đấu thầu đầu tư công tại các địa phương đang được giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế theo tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026. Tại địa bàn Tỉnh Tây Ninh, kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu xây lắp do Ban Quản lý dự án xã Mỹ Lệ làm chủ đầu tư vừa qua đã thu hút sự chú ý khi cuộc cạnh tranh giữa hai nhà thầu sớm phân định từ khâu đánh giá kỹ thuật.
Dữ liệu từ hồ sơ mời thầu và biên bản mở thầu
Dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia thể hiện, công trình Cải tạo, sửa chữa và mua sắm trang thiết bị hội trường, các đơn vị trực thuộc Đảng ủy có mã kế hoạch lựa chọn nhà thầu là PL2600246193, được Ban Quản lý dự án xã Mỹ Lệ phê duyệt tại Quyết định số 667/QĐ-BQLDA ngày 06/08/2026 do bà Lê Thị Hạnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Mỹ Lệ ký ban hành.
Trong kế hoạch này, gói thầu Thi công xây dựng (mã thông báo mời thầu: IB2600436183) có giá gói thầu được duyệt là 2.817.336.000 đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ năm 2026. Cơ cấu dự toán gói thầu gồm chi phí xây dựng 2.715.079.000 đồng và chi phí dự phòng cho khối lượng phát sinh 102.257.000 đồng.
Ngày 11/08/2026, bà Lê Thị Hạnh ký Quyết định số 682/QĐ-BQLDA phê duyệt hồ sơ mời thầu qua mạng (E-HSMT) với hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, loại hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện hợp đồng 120 ngày. Gói thầu được giao cho Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Xây dựng Minh Nhân Lê làm đơn vị tư vấn lập E-HSMT và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT).
Theo Biên bản mở thầu lập hồi 09:05 ngày 20/08/2026, gói thầu ghi nhận 02 nhà thầu nộp E-HSDT gồm: Công ty TNHH MTV Sang Tiến Phát (mã định danh vn0316459181) và Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại Minh Quang (mã định danh vn1100629763).
Tại thời điểm mở thầu, giá dự thầu ban đầu của Công ty TNHH MTV Sang Tiến Phát là 2.714.544.865 đồng. Nhà thầu này gửi kèm thư giảm giá 3%, tương ứng giảm 81.436.345 đồng, đưa giá dự thầu sau giảm giá về mức 2.633.108.519 đồng. Trong khi đó, đối thủ là Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại Minh Quang chào giá 2.663.020.186 đồng. So sánh mức giá dự thầu ban đầu khi chưa tính giảm giá, giá chào của Công ty Minh Quang thấp hơn mức chào của Công ty Sang Tiến Phát là 51.524.679 đồng.
Bước ngoặt tại vòng kỹ thuật và kết quả lựa chọn nhà thầu
Theo Báo cáo đánh giá E-HSDT số 24-05/BCDG/MNL ngày 21/08/2026 của Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Xây dựng Minh Nhân Lê (gồm ông Nguyễn Trọng Nhân - Tổ trưởng và ông Bùi Khắc Huy - Thành viên), cả hai nhà thầu đều được đánh giá đạt ở bước kiểm tra tính hợp lệ và năng lực, kinh nghiệm.
Tuy nhiên, bước ngoặt xuất hiện tại khâu đánh giá đề xuất kỹ thuật. Hồ sơ của Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại Minh Quang bị tổ chuyên gia kết luận không đạt tại Mục 1 và Mục 1.2 thuộc bảng Giải pháp cung ứng vật tư vật liệu và mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của vật tư vật liệu. Lý do được nêu rõ: nhà thầu không đính kèm văn bản cam kết về việc bảo đảm sử dụng đúng nguồn gốc, chất lượng vật tư, vật liệu đáp ứng theo yêu cầu hồ sơ thiết kế được duyệt trong trường hợp trúng thầu.
Căn cứ khoản 7 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định trường hợp nhà thầu không đáp ứng một tiêu chí đánh giá cụ thể thì không phải đánh giá tiếp đối với các tiêu chí còn lại, tổ chuyên gia đã dừng đánh giá hồ sơ của Công ty Minh Quang và không tiến hành đánh giá về tài chính đối với nhà thầu này.
Việc đối thủ dừng bước sớm giúp Công ty TNHH MTV Sang Tiến Phát trở thành đơn vị duy nhất vượt qua vòng kỹ thuật để tiến vào bước xét duyệt tài chính theo phương pháp giá thấp nhất.
Trên cơ sở Báo cáo thẩm định số 721/TĐ.BCĐG-HSDT ngày 22/08/2026 và biên bản thương thảo hợp đồng, ngày 24/08/2026, bà Lê Thị Hạnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Mỹ Lệ đã ký Quyết định số 724/QĐ-BQLDA phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng.
Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH MTV Sang Tiến Phát (địa chỉ trụ sở tại Xã Bình Hưng, TP HCM; đại diện pháp luật là ông Trần Công Sang) với giá trúng thầu 2.633.108.000 đồng, thời gian thực hiện hợp đồng 120 ngày. So với giá gói thầu 2.817.336.000 đồng, giảm 184.228.000 đồng, tương ứng 6,54% cho ngân sách nhà nước.
Góc nhìn chuyên gia
Phân tích quá trình xét thầu dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ quy định cụ thể quá trình đánh giá E-HSDT nhằm hướng tới các mục tiêu: cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.
Việc tổ chuyên gia loại bỏ nhà thầu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật do thiếu tài liệu cam kết là phù hợp với quy định tại khoản 7 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP".
Đánh giá dưới góc độ hiệu quả kinh tế và thị trường, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Tỷ lệ tiết kiệm 6,54% của gói thầu phản ánh kết quả tài chính tích cực nhờ nhà thầu chủ động áp dụng thư giảm giá 3%, đáp ứng định hướng tối ưu hóa chi tiêu và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026.
Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả thực chất, Chủ đầu tư cần tăng cường trách nhiệm quản lý thực hiện hợp đồng theo Điều 35 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, xuất xứ và chất lượng vật tư đưa vào công trình đúng như cam kết hồ sơ thiết kế trong suốt 120 ngày thi công".
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH, ĐÁNH GIÁ E-HSDT VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA CHỦ ĐẦU TƯ
1. Trách nhiệm toàn diện của Chủ đầu tư: Căn cứ Điều 78 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật và người có thẩm quyền về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu; chuẩn bị, tổ chức lựa chọn nhà thầu; ký kết, quản lý thực hiện hợp đồng; bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả của gói thầu. Đồng thời, theo khoản 11 Điều 78, Chủ đầu tư có nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và thực hiện trách nhiệm giải trình cụ thể về quá trình lựa chọn nhà thầu theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu.
2. Nguyên tắc đánh giá E-HSDT và bảo đảm cạnh tranh minh bạch: Căn cứ Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ và Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, việc đánh giá E-HSDT phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn đánh giá nêu trong E-HSMT. Đối với gói thầu xây lắp tổ chức đấu thầu trong nước, tổ chuyên gia thực hiện đánh giá nội dung về nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu trên cơ sở cam kết của nhà thầu trong đơn dự thầu ở bước ban đầu. Sau khi đánh giá tài chính, nhà thầu xếp hạng thứ nhất mới được đánh giá chi tiết theo hồ sơ kê khai và tài liệu đính kèm, được làm rõ để thay thế tối đa 02 lần đối với vị trí không đáp ứng nhằm bảo đảm năng lực thực thi. Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu, E-HSMT không được nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng; mọi tiêu chí rào cản trái quy định đều bị coi là vô hiệu.
3. Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu và tiết kiệm nguồn vốn công: Thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ quan chủ quản và chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về kết quả công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, gắn vai trò người đứng đầu với hiệu lực, hiệu quả sử dụng nguồn vốn và trách nhiệm giải trình, phòng ngừa thất thoát, lãng phí. Đồng thời, theo hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026, chủ đầu tư có trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ dự toán thông qua việc rà soát kỹ công tác khảo sát, thiết kế và chủ động triển khai các giải pháp tiết kiệm, cắt giảm các chi phí chưa cần thiết nhằm tối ưu hóa hiệu quả thực chất của ngân sách nhà nước.