Lỗi bảo lãnh dự thầu khiến đối thủ mất quyền tại dự án Cống Cầu Quang

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác lựa chọn nhà thầu tại dự án Cống Cầu Quang đang bộc lộ những đặc điểm đáng lưu tâm về tính cạnh tranh trong đấu thầu qua mạng. Việc một nhà thầu bị loại ngay từ vòng ngoài bởi một lỗi thủ tục pháp lý cơ bản đã mở ra con đường bằng phẳng cho nhà thầu còn lại, đồng thời đặt ra những góc nhìn đa chiều về hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công tại địa phương.

Lộ diện đơn vị thi công dự án Cống Cầu Quang tại Tây Ninh

Dữ liệu trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Cống Cầu Quang do Ban Quản lý dự án xã Thuận Mỹ làm chủ đầu tư có giá gói thầu gần 4,125 tỷ đồng. Dự án được triển khai bằng nguồn thu tiền sử dụng đất ngân sách tỉnh và nguồn thu tiền sử dụng đất ngân sách xã Thuận Mỹ, Tây Ninh. Gói thầu mang mã thông báo mời thầu IB2600227022, được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh trong nước qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.

Theo Quyết định số 48/QĐ-QLDA ngày 08/6/2026 do Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Thuận Mỹ Đỗ Minh Hà ký phê duyệt, đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Hiệp Hưng Phát. Giá trúng thầu được phê duyệt ở mức hơn 4,038 tỷ đồng, với thời gian thực hiện hợp đồng trọn gói trong 180 ngày.

Quyết định số 48/QĐ-QLDA phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Nguồn: MSC

So với giá gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại dự án này đạt khoảng 86,4 triệu đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 2%.

Dấu ấn từ lỗi bảo lãnh dự thầu của Công ty Huy Tâm Phát

Điểm mấu chốt định hình kết quả của gói thầu Cống Cầu Quang nằm ở biên bản mở thầu và Báo cáo đánh giá E-HSDT do Công ty TNHH Bách khoa Ba Đình lập ngày 03/6/2026. Báo cáo thể hiện gói thầu chỉ thu hút hai nhà thầu nộp hồ sơ tham dự. Đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Hiệp Hưng Phát là Công ty TNHH Giao thông Thủy lợi Huy Tâm Phát. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh đã kết thúc chóng vánh ngay từ những bước đánh giá đầu tiên.

Công ty TNHH Giao thông Thủy lợi Huy Tâm Phát đã nộp hồ sơ dự thầu với giá 4.096.770.917 đồng. Giá dự thầu này vốn đã cao hơn giá dự thầu của đơn vị trúng thầu. Dù vậy, nguyên nhân cốt lõi khiến nhà thầu này bị gạt tên không nằm ở mức giá mà xuất phát từ một lỗi mang tính thủ tục pháp lý rất cơ bản. Báo cáo đánh giá E-HSDT chỉ rõ Công ty TNHH Giao thông Thủy lợi Huy Tâm Phát cung cấp thư bảo đảm dự thầu có thời gian hiệu lực là 110 ngày. Trong khi đó, hồ sơ mời thầu (E-HSMT) quy định rất rõ ràng yêu cầu thời gian hiệu lực của bảo đảm dự thầu phải từ 120 ngày trở lên.

Lỗi sai cơ bản này dẫn đến kết luận bảo lãnh dự thầu của Công ty TNHH Giao thông Thủy lợi Huy Tâm Phát không hợp lệ theo quy định tại Mục 18.3, Chương I Chỉ dẫn nhà thầu của E-HSMT. Trong hoạt động đấu thầu chuyên nghiệp, thời hạn hiệu lực của bảo lãnh dự thầu là một trong những điều kiện tiên quyết, mang tính chất "sống còn" đối với hồ sơ dự thầu. Việc một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp để xảy ra sai sót sơ đẳng như vậy là một điểm đáng chú ý, làm suy giảm trực tiếp tính cạnh tranh thực chất của gói thầu. Khi đối thủ duy nhất không vượt qua được rào cản kỹ thuật cơ bản nhất, Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Hiệp Hưng Phát đã một mình thuận lợi vượt qua các vòng đánh giá về năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật, tài chính và chính thức được xướng tên trúng thầu đúng quy định pháp luật.

Phân tích năng lực của Công ty Hiệp Hưng Phát

Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Hiệp Hưng Phát (MSDN: vn1101828521), có địa chỉ tại số 140/6, Ấp 6, Xã Tầm Vu, Tây Ninh, được thành lập năm 2016 và tham gia mạng đấu thầu quốc gia năm 2020, người đại diện pháp luật là Trương Ngọc Hài

Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 06/2026 doanh nghiệp đã tham gia khoảng 45 gói thầu, trong đó trúng 31 gói, trượt 9 gói, 4 chưa có kết quả, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 49.494.477.248 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập: 37.096.542.248 đồng, với vai trò liên danh: 12.397.935.000 đồng. Tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán: 93.59%

Từ đầu năm 2026 đến nay nhà thầu hoạt động khá sôi nổi tham gia đấu thầu 7 gói và đã trúng 6 gói. Trong đó phải kể đến các gói có giá trị như: Gói Thi công xây dựng công trình Nâng cấp, mở rộng đường bê tông ấp cầu Kinh tại Phòng Kinh tế xã An Lục Long, trị giá 1.960.000.000 đồng, trúng tháng 06/2026; Gói Thi công xây dựng tại Ban Quản lý Dự án xã Tân Trụ, trị giá 2.628.368.000 đồng, trúng tháng 06/2026; Gói Thi công xây dựng tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công, trị giá 1.926.000.000 đồng, trúng tháng 05/2026; Gói Thi công xây dựng tại Phòng Kinh tế xã An Lục Long, trị giá 3.086.168.168 đồng, trúng tháng 02/2026

Góc nhìn chuyên gia về tính cạnh tranh và hiệu quả đầu tư công

Dù kết quả gói thầu Cống Cầu Quang đã được phê duyệt đúng quy định, sự thiếu vắng cạnh tranh thực chất ở vòng đánh giá tài chính vẫn để lại những khoảng trống cần hoàn thiện trong công tác đấu thầu. Việc tuân thủ pháp luật là điều kiện cần, nhưng việc tạo ra một môi trường đấu thầu có tính cạnh tranh cao để mang lại lợi ích kinh tế tối đa cho ngân sách mới là điều kiện đủ.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Hương, việc loại nhà thầu khi bảo lãnh dự thầu thiếu thời gian hiệu lực là tuân thủ nghiêm ngặt và chính xác quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Các quy định về bảo đảm dự thầu được thiết lập nhằm đánh giá mức độ nghiêm túc và trách nhiệm của nhà thầu. Việc đảm bảo các tiêu chí hợp lệ trong hồ sơ dự thầu là rào cản kỹ thuật bắt buộc để lọc bỏ những hồ sơ thiếu chuẩn bị, từ đó bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư. Quyết định của tổ chuyên gia trong trường hợp này thể hiện sự minh bạch và thượng tôn pháp luật.

Tuy nhiên, nếu nhìn nhận trên bình diện rộng hơn về hiệu quả kinh tế, một gói thầu thiếu đối trọng ở chặng cuối luôn mang đến sự tiếc nuối về khả năng tối ưu nguồn vốn. Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, khi gói thầu chỉ có một nhà thầu vượt qua bước đánh giá hợp lệ thì tính cạnh tranh về giá gần như bị triệt tiêu, dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước thường nằm ở mức rất thấp. Thực tế gói thầu Cống Cầu Quang đã minh chứng cho nhận định này khi tỷ lệ tiết kiệm chỉ dừng lại ở con số xấp xỉ 2%. Để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn, các chủ đầu tư cần chủ động hơn trong việc công bố thông tin, đơn giản hóa các thủ tục hành chính không cần thiết để thu hút tối thiểu 3 nhà thầu đủ năng lực cùng cạnh tranh thực chất, từ đó hướng tới tỷ lệ tiết kiệm từ 3-6% như định hướng điều hành đầu tư công hiện nay.

QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM DỰ THẦU (SÁT THỰC TẾ 2026)

Điều 14 Luật Đấu thầu quy định bảo đảm dự thầu là việc nhà thầu thực hiện một trong các biện pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng để bảo đảm trách nhiệm dự thầu của mình. Giá trị bảo đảm dự thầu được quy định từ 1% đến 1,5% giá gói thầu đối với gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, phi tư vấn quy mô nhỏ; và từ 1,5% đến 3% đối với các gói thầu quy mô lớn hơn.

Thời hạn có hiệu lực của bảo đảm dự thầu bằng thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu cộng thêm 30 ngày. Một lưu ý quan trọng cho các doanh nghiệp: Bảo đảm dự thầu sẽ không được hoàn trả trong các trường hợp: Nhà thầu rút hồ sơ dự thầu sau thời điểm đóng thầu khi hồ sơ vẫn còn hiệu lực; Nhà thầu có hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu dẫn đến phải hủy thầu; Nhà thầu không thực hiện đối chiếu tài liệu hoặc từ chối ký hợp đồng khi đã được thông báo trúng thầu.

Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc thực hiện bảo đảm dự thầu điện tử đã trở nên phổ biến. Các ngân hàng kết nối trực tiếp với hệ thống mạng đấu thầu để phát hành thư bảo lãnh số. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng làm giả thư bảo lãnh ngân hàng - một vấn đề nhức nhối trong những năm trước đây. Chủ đầu tư tại các xã hoặc tỉnh có trách nhiệm kiểm tra tính xác thực của các văn bản này trên hệ thống ngân hàng để đảm bảo tính an toàn cho gói thầu.