Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, trong tháng 6/2026, Ban Quản lý dự án xã Khánh Hưng thành phố Tây Ninh đã liên tiếp ban hành các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho hai dự án hạ tầng giao thông nông thôn trọng điểm trên địa bàn. Cả hai gói thầu này đều ghi nhận sự góp mặt của hai doanh nghiệp xây lắp quen thuộc, và phần thắng đã thuộc về Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh. Mặc dù tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước đạt mức tốt, việc bóc tách hồ sơ dự thầu của doanh nghiệp bị loại lại xuất hiện những điểm cần được phân tích đa chiều để đảm bảo môi trường đấu thầu cạnh tranh, công bằng và minh bạch thực chất.

Hai gói thầu xây cầu tại Khánh Hưng và điểm sáng tiết kiệm ngân sách

Đầu tư công trong lĩnh vực hạ tầng giao thông nông thôn luôn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương. Tại thành phố Tây Ninh, việc triển khai các dự án này luôn thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Căn cứ các hồ sơ đấu thầu được công khai trên Mạng đấu thầu quốc gia, Ban Quản lý dự án xã Khánh Hưng thời gian qua đã tiến hành mời thầu rộng rãi qua mạng theo hình thức chào hàng cạnh tranh đối với hai dự án: Gói thầu Thi công xây dựng Cầu qua kênh KoBe (Ấp 1) và Gói thầu Thi công xây dựng Cầu qua kênh Chòi Mòi (Ấp 2). Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Xây dựng TMC là đơn vị tư vấn được lựa chọn để lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu cho cả hai dự án này.

Tại gói thầu Cầu qua kênh KoBe, Quyết định số 403/QĐ-QLDA phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu do Phó Giám đốc phụ trách Lê Tài Lộc ký ban hành ngày 13/5/2026 ghi nhận giá gói thầu ở mức 3.516.529.000 đồng. Khi biên bản mở thầu (TBMT số IB2600227487) được công bố vào sáng ngày 01/06/2026, hệ thống ghi nhận hai đơn vị nộp hồ sơ tham dự là Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh và Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha. Trải qua quá trình đánh giá, Phó Giám đốc phụ trách Lê Tài Lộc đã ký Quyết định số 579/QĐ-BQL ngày 10/6/2026 phê duyệt cho Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh trúng thầu với tổng giá trị 3.350.391.685 đồng.

Kịch bản tương tự diễn ra nhịp nhàng tại gói thầu Cầu qua kênh Chòi Mòi. Với giá gói thầu được phê duyệt là 3.305.350.000 đồng (TBMT số IB2600225632), Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh tiếp tục vượt qua Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha để trúng thầu ở mức giá 3.148.159.006 đồng, theo Quyết định số 578/QĐ-BQL ban hành cùng ngày 10/6/2026.

Dưới góc độ quản lý vốn đầu tư công, điểm sáng đáng ghi nhận tại cả hai gói thầu này là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đều đạt mức xấp xỉ 4,7%. So với thực trạng nhiều gói thầu xây lắp quy mô tương tự ở các địa phương khác thường chỉ đạt mức tiết kiệm nhỏ giọt (dưới 1%), con số 4,7% chứng tỏ một nỗ lực nhất định trong việc tối ưu hóa và phát huy hiệu quả nguồn vốn nhà nước tại Ban Quản lý dự án xã Khánh Hưng. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế chỉ là một nửa của bức tranh đấu thầu; nửa còn lại nằm ở tính minh bạch và sự cạnh tranh thực chất giữa các nhà thầu. Khi đi sâu vào báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT), lý do trượt thầu của nhà thầu còn lại gợi ra nhiều vấn đề cần bàn luận.

Hiện tượng trượt thầu thiếu thực tế từ những lỗi hồ sơ cơ bản

Trong hoạt động đấu thầu, sự cạnh tranh được đo lường bằng việc các nhà thầu nỗ lực chứng minh năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công và đưa ra các giải pháp kỹ thuật ưu việt cùng mức giá hấp dẫn nhất. Thế nhưng, tại cả hai gói thầu xây cầu do xã Khánh Hưng làm chủ đầu tư, sự cạnh tranh này dường như đã khép lại từ rất sớm khi đối thủ của Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh liên tục vấp ngã bởi những nguyên nhân khó hiểu.

Cụ thể, tại Báo cáo đánh giá E-HSDT gói thầu Cầu qua kênh KoBe, Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha bị loại ngay từ bước đầu tiên là đánh giá tư cách hợp lệ. Nguyên nhân được tổ chuyên gia chỉ ra là doanh nghiệp này đính kèm bảo lãnh dự thầu do ngân hàng phát hành nhưng lại sai số tiền và sai thời gian hiệu lực so với yêu cầu của E-HSMT. Trong đấu thầu, bảo lãnh dự thầu là loại tài liệu mang tính pháp lý cơ sở, bắt buộc phải có sự chính xác tuyệt đối để chứng minh năng lực tham dự của doanh nghiệp. Việc sai sót ở tài liệu này đồng nghĩa với việc tự tước đi tư cách dự thầu.

Tiếp đó, tại gói thầu Cầu qua kênh Chòi Mòi mở thầu cùng ngày, Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha vượt qua được bước tư cách hợp lệ nhưng lại bị đánh trượt ở bước đánh giá năng lực kinh nghiệm. Lỗi lần này thuộc về tài liệu chứng minh nguồn lực tài chính, khi cam kết cung cấp tín dụng của doanh nghiệp đính kèm không đáp ứng các tiêu chí cụ thể được quy định trong E-HSMT.

Việc một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp lại liên tiếp mắc các lỗi sơ đẳng về mặt thủ tục giấy tờ tại hai gói thầu diễn ra song song là một hiện tượng đáng chú ý. Nó tạo ra một bối cảnh cạnh tranh mang tính hình thức, nơi mà người chiến thắng được xác định không phải qua quá trình so kè quyết liệt về giá hay kỹ thuật, mà bởi đối thủ tự rút lui qua những sai sót cơ bản.

Dấu ấn của Công ty Yên Cường Thịnh

Nhìn vào hồ sơ năng lực của đơn vị trúng thầu, Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh (Mã số doanh nghiệp: 0306556845) có trụ sở chính đăng ký tại 16 Đường 12, Kp5, Phường An Phú, TP HCM. Doanh nghiệp này được thành lập từ năm 2009, do Tổng Giám đốc Nguyễn Trung Hiếu làm người đại diện theo pháp luật. Với lịch sử hoạt động lâu năm trong lĩnh vực xây lắp, đây là một cái tên khá dày dặn kinh nghiệm trên thị trường đấu thầu.

Dữ liệu trích xuất cho thấy, Công ty Cổ phần Yên Cường Thịnh đã tham gia tổng cộng khoảng 75 gói thầu, trong đó trúng thầu 40 gói, trượt 31 gói, với tổng giá trị các gói thầu đã trúng khoảng 291.313.492.114 đồng. Đáng chú ý, dù đóng quân tại TP HCM, nhưng địa bàn hoạt động mạnh nhất của doanh nghiệp này lại là thành phố Tây Ninh. Thống kê chỉ ra rằng, nhà thầu này đã tham gia 32 gói thầu tại Tây Ninh và trúng tới 17 gói, thể hiện một phong độ rất ấn tượng trên "sân khách".

Góc nhìn chuyên gia

Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ "Hiện tượng một nhà thầu xuất hiện tại nhiều gói thầu nhưng liên tục bị loại bởi các lỗi như sai giá trị bảo lãnh, thiếu tài liệu tài chính cơ bản là một dấu hiệu đặc trưng thường thấy trong các hồ sơ dự thầu thiếu tính cạnh tranh thực chất. Dù tổ chuyên gia và chủ đầu tư đã làm đúng quy trình khi loại bỏ các hồ sơ không hợp lệ, nhưng để đảm bảo tính minh bạch tuyệt đối, hệ thống mạng đấu thầu và các cơ quan quản lý cần có công cụ rà soát chéo lịch sử tham gia của những nhà thầu có dấu hiệu lót đường này nhằm ngăn chặn nguy cơ trục lợi chính sách".

Theo Luật sư Nguyễn Thị Hương "Pháp luật đấu thầu hiện hành đã cung cấp một bộ công cụ kiểm soát rất chi tiết. Chủ đầu tư và tổ chuyên gia hoàn toàn làm đúng chức trách khi chấm trượt các hồ sơ sai phạm. Tuy nhiên, dưới góc độ quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình, những hiện tượng trượt thầu thiếu thực tế cần được chủ đầu tư nhìn nhận nghiêm túc. Việc rà soát, đánh giá lại các tiêu chí mời thầu để thu hút thêm nhiều nhà thầu thực sự có năng lực tham gia cạnh tranh là bước đi cần thiết để bảo vệ an toàn nguồn vốn đầu tư công".