Một nghiên cứu mới cho thấy người Neanderthal đã cố tình thu thập và sắp xếp các hộp sọ động vật có sừng và gạc trong một hang động ở khu vực ngày nay là Tây Ban Nha. Họ làm việc này trong hàng thế kỷ cho thấy người Neanderthal có những tập quán văn hóa phức tạp cách đây hơn 43.000 năm. Ảnh: Baquedano et al. Nature Human Behaviour (2023) CC-BY-4.0.
Hang Des-Cubierta nằm ở trung tâm bán đảo Iberia được phát hiện lần đầu vào năm 2009. Tới năm 2023, các nhà nghiên cứu công bố phát hiện bất thường về một bộ sưu tập gồm 35 hộp sọ động vật có vú lớn bên trong hang động này. Ảnh: Baquedano et al., Nature Human Behaviour 2023 (CC BY 4.0).
Theo các nhà nghiên cứu, hầu hết xương hàm đều bị mất nhưng tất cả các hộp sọ đều thuộc về các loài có sừng hoặc gạc như bò rừng thảo nguyên và bò rừng châu Âu. Cũng tại hang Des-Cubierta, các chuyên gia tìm thấy hơn 1.400 công cụ bằng đá có cùng niên đại. Tất cả đều theo phong cách Mousterian điển hình của người Neanderthal. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Nhóm chuyên gia cho hay hang Des-Cubierta đã trải qua nhiều vụ sạt lở đá trong hàng thiên niên kỷ sau khi được sử dụng. Vì vậy, tác giả chính của nghiên cứu, Lucía Villaescusa Fernández và các đồng nghiệp đã phân tích vai trò của những biến động này tách biệt khỏi hoạt động của người Neanderthal. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Điều này giúp xác nhận rằng, người Neanderthal đã thu thập hộp sọ động vật trong một thời gian dài, đặc biệt là trong những thời kỳ lạnh giá từ 135.000 đến 43.000 năm trước. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Nhóm nghiên cứu đã cẩn thận lập bản đồ vị trí của tất cả các di tích khảo cổ tìm thấy trong hang Des-Cubierta. Sau đó, họ so sánh sự phân bố của các mảnh vụn đá lở với sự phân bố của xương động vật và công cụ đá. Nhờ đó, họ tìm thấy bằng chứng rõ ràng về số xương động vật đã được người Neanderthal cố ý đặt vào trong hang động. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Mặc dù không thể đo lường trực tiếp khung thời gian và thời lượng chính xác của truyền thống này vẫn chưa chắc chắn nhưng nhóm nghiên cứu cũng phát hiện các hộp sọ động vật đã được đặt ở những khu vực cụ thể trong hang động nhiều lần trong một thời gian dài. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Theo chuyên gia Villaescusa Fernández, điều này cho thấy rằng tập tục này có thể đã được duy trì qua nhiều thế hệ và không liên quan trực tiếp đến sinh kế hoặc vấn đề kinh tế. Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
Chuyên gia Villaescusa Fernández cho hay lý do chính xác tại sao người Neanderthal lại thu thập những hộp sọ này vẫn chưa rõ ràng nhưng việc lựa chọn, xử lý và sắp xếp các hộp sọ động vật có sừng trong một hang động mà họ không sinh sống "làm nổi bật khả năng thực hiện các hoạt động văn hóa không liên quan trực tiếp đến sự sinh tồn". Ảnh: L. Villaescusa et al., Archaeological and Anthropological Sciences (2026); CC BY 4.0.
"Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với cách chúng ta hiểu về xã hội Neanderthal, đặc biệt là về sự truyền tải văn hóa và các truyền thống chung", chuyên gia Villaescusa Fernández cho biết thêm. Ảnh: Abel Grau, CSIC Communication.
