Tại sao Iran không dám đòi Mỹ và Israel bồi thường chiến phí?

Trang Military Review của Nga đưa tin, chính quyền Iran đã tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, cho phép tất cả các tàu thương mại đi lại tự do. Quyết định này có hiệu lực trong suốt thời gian ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, Ngoại trưởng Iran, ông Abbas Araghchi thông báo, và Nhà Trắng đã xác nhận.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải trên mạng xã hội, rằng Iran đã xác nhận eo biển "đã hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho tàu thuyền lưu thông tự do”. Eo biển Hormuz là tuyến đường năng lượng toàn cầu quan trọng, đảm nhiệm khoảng 20-25% tổng lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển và một phần đáng kể khí đốt tự nhiên hóa lỏng.

Trong những tuần gần đây, do xung đột leo thang, bao gồm các cuộc tấn công của Israel vào các vị trí của Hezbollah ở Lebanon, Iran đã chặn một phần giao thông, dẫn đến tắc nghẽn tàu chở dầu khiến giá dầu tăng cao. Mỹ đã đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran, gia tăng áp lực.

Việc mở cửa eo biển là một phần của thỏa thuận ngừng bắn khu vực mong manh. Một ngày trước đó, Israel và Lebanon đã đồng ý ngừng bắn 10 ngày. Tổng thống Trump bày tỏ hy vọng rằng điều này sẽ giúp ổn định tình hình và mở đường cho các cuộc đàm phán rộng hơn giữa Washington và Tehran, có thể diễn ra trong những ngày tới.

Trong khi đó, Tehran nhấn mạnh rằng quyết định này chỉ là tạm thời và phụ thuộc vào việc tất cả các bên tuân thủ lệnh ngừng bắn. Iran bảo lưu quyền trả đũa trong trường hợp có thêm các cuộc tấn công vào Lebanon hoặc vi phạm lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên trước khi lệnh phong tỏa được ban hành, Iran đã nâng cao lời lẽ của mình lên mức chưa từng có, tuyên bố: "Phong tỏa eo biển Hormuz, và tất cả chúng ta sẽ cùng nhau diệt vong" và "Hãy để giá dầu toàn cầu tăng vọt"…?

Nhưng sau khi lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), ngay lập tức thay đổi thái độ, nói rằng: "Các tàu phi quân sự có thể di chuyển tự do". Còn về phí và việc kiểm tra, họ thậm chí không còn nhắc đến nữa.

Vậy những lời này nhắm đến ai? Dĩ nhiên, chúng nhắm đến các chủ tàu quốc tế. Nhưng điều mà các chủ tàu quan tâm hơn cả, là các họng pháo đầy đe dọa của tàu chiến Mỹ, chứ không phải những lời đe dọa suông của Iran. Không thuyền trưởng nào dám mạo hiểm tài sản quý giá của chủ tàu mình, vào tình hình tín dụng vốn đã phá sản của Iran.

Sau lệnh phong tỏa, Iran đã có một “hành động khó hiểu”, bằng cách viết thư cho Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, yêu cầu bồi thường từ năm quốc gia Trung Đông, bao gồm: Bahrain, Ả Rập Xê Út, Qatar, UAE và Jordan. Đáng chú ý, danh sách các bên đòi bồi thường không hề nhắc đến Mỹ hay Israel.

Theo các nhà phân tích, lý do là Iran không dám đòi Mỹ, vì họ biết lệnh cấm vận do Mỹ áp đặt. Iran cũng không dám đòi Israel, vì họ biết cuộc xung đột do Israel gây ra. Mỹ và Israel không nằm trong danh sách những nước được Iran “đòi bồi thường”. Hình ảnh "kẻ cứng rắn" của Iran đã hoàn toàn bị phơi bày vào thời điểm này.

Một chi tiết đáng chú ý khác là sau khi lệnh phong tỏa được ban hành, chỉ số trên sàn chứng khoán Nasdaq, đã có chuỗi tăng điểm hiếm hoi kéo dài chín ngày; trong khi giá dầu quốc tế, mặc dù tăng, chỉ chạm mức 100 USD một thùng, trước khi nhanh chóng giảm trở lại.

Điều đáng chú ý là trong quá khứ, mỗi khi Iran đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz, giá dầu quốc tế sẽ ngay lập tức tăng vọt 30 USD, thị trường chứng khoán toàn cầu biến động mạnh và Nhà Trắng sẽ tổ chức cuộc họp khẩn cấp suốt đêm. Giờ đây, quân đội Mỹ đã bao vây hoàn toàn biên giới Iran, nhưng chỉ số Nasdaq trên phố Wall vẫn tiếp tục tăng mạnh.

Lý do đằng sau điều này là thị trường đã nhận ra hai điểm. Thứ nhất, lệnh phong tỏa của Mỹ rất chính xác, chỉ nhắm vào Iran chứ không phải eo biển Hormuz. Thứ hai, các biện pháp đáp trả của Iran thực sự rất hạn chế; dù là quấy rối bằng tàu cao tốc hay đe dọa bằng tên lửa, chúng chỉ là những biện pháp bề ngoài.

Khi thị trường tài chính trở nên "miễn nhiễm" với các cuộc khủng hoảng địa chính trị, những kẻ tạo ra chúng sẽ mất đi con bài mặc cả cuối cùng. Tất cả các dấu hiệu đều cho thấy Iran đã bỏ lỡ cơ hội đàm phán; các cuộc đàm phán trước đó giữa Mỹ và Iran tại Pakistan, có thể được coi là cơ hội cuối cùng của nước này.

Điều tàn nhẫn nhất về ẩn dụ "chuyến tàu cuối cùng" là bạn luôn nghĩ rằng chuyến tàu tiếp theo sẽ đến, nhưng thực tế nó sẽ không bao giờ quay lại. Giờ đây, Iran đang lo lắng như con kiến trên chảo nóng, lan truyền khắp nơi những tin đồn rằng họ "đang bí mật liên lạc với Mỹ và muốn đạt được một thỏa thuận", nhưng liệu Tổng thống Trump có tin điều đó không?

Dĩ nhiên là không, bởi vì tốc độ hiện tại hoàn toàn nằm trong tay Tổng thống Trump. Hàng trăm triệu USD đang bị đóng băng ở Iran mỗi ngày. Thời gian đang đứng về phía Mỹ. Khi Iran càng lo lắng, Mỹ càng phớt lờ; đây không phải là kiêu ngạo, mà là một kỹ năng cơ bản trên bàn đàm phán.