Cơ chế "Đặc biệt" và chuỗi thắng thầu của Sago Food

Tháng 9/2025 ghi nhận một kịch bản đấu thầu đáng chú ý tại 9 cơ sở giáo dục trên địa bàn TP HCM. Thay vì đấu thầu rộng rãi để tạo sự cạnh tranh tối đa, các gói thầu cung cấp thực phẩm và suất ăn bán trú từ Trường MN Phú Thuận trị giá hơn 5,44 tỷ đồng và Trường MN Hoa Hồng đạt 4,27 tỷ đồng... đều được thực hiện theo hình thức Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.

Theo dữ liệu tổng hợp, chỉ trong vòng chưa đầy 20 ngày (từ 03/09 đến 19/09), doanh nghiệp này đã được 9 cơ sở giáo dục trên địa bàn TP HCM lựa chọn để cung cấp thực phẩm và suất ăn bán trú.

Cái tên được "chọn mặt gửi vàng" không ai khác chính là Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng SG (Sago Food). Việc áp dụng cơ chế đặc biệt giúp rút ngắn thời gian, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn về tính khách quan khi nhà thầu được lựa chọn lại chính là đơn vị đang nằm trong tâm điểm dư luận vì nghi vấn "thịt bẩn" thời gian qua.

Xét dưới góc độ nghiệp vụ đấu thầu, Sago Food sở hữu một hồ sơ năng lực rất "sáng": tham gia 25 gói, trúng 22 gói (tỷ lệ thành công 88%). Điều này cho thấy doanh nghiệp rất am hiểu quy trình đấu thầu qua mạng và có khả năng xây dựng E-HSDT (Hồ sơ dự thầu) cực kỳ tối ưu về cả kỹ thuật lẫn giá cả.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, đặc biệt nghi vấn thực phẩm bẩn nổ ra vào tháng 1/2026 đặt ra hai vấn đề lớn:

Thứ nhất: Các chỉ số về an toàn thực phẩm trong hồ sơ năng lực của Sago Food có thực sự được kiểm chứng độc lập hay chỉ dựa trên báo cáo tự kê khai?

Thứ hai: Khi lựa chọn nhà thầu theo cơ chế đặc biệt, trách nhiệm giám sát của Hiệu trưởng – người ký quyết định – phải được đặt lên mức cao nhất. Không thể lấy lý do "đúng quy trình" để biện minh nếu kịch bản "thịt hết hạn" tái diễn.

Vấn đề đặt ra là: Sau nghi vấn thực phẩm bẩn nổ ra vào đầu năm 2026, công tác hậu kiểm tại các đơn vị này đã được thực hiện ra sao?

Đặc biệt hay là "ưu ái"?

Theo chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ, hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép, song cần bảo đảm điều kiện áp dụng chặt chẽ. “Đối với mặt hàng thực phẩm học đường – lĩnh vực có rất nhiều nhà cung cấp trên thị trường – việc nhiều đơn vị cùng sử dụng cơ chế đặc biệt cho một nhà thầu đòi hỏi phải có căn cứ thuyết phục và hồ sơ giải trình rõ ràng,” ông Vũ nhận định.

Chuyên gia này cũng cho rằng, trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe trẻ em, chất lượng thực tế của nguồn cung phải được đặt cao hơn các chỉ số về tỷ lệ trúng thầu hay giá dự thầu.

Cần nhắc lại, vào cuối tháng 1/2026, Sago Food đã đối mặt với những cáo buộc nghiêm trọng về việc cung cấp thịt hết hạn, dẫn đến lệnh đình chỉ khẩn cấp từ Sở GD&ĐT TP HCM. Khi "vết sẹo" niềm tin chưa kịp lành, việc doanh nghiệp liên tục trúng thầu thông qua một cơ chế ít tính cạnh tranh hơn đấu thầu rộng rãi khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tiêu chí đánh giá năng lực thực tế của các chủ đầu tư.

Niềm tin không nằm ở những con số trúng thầu

Việc Sago Food sở hữu tỷ lệ trúng thầu 88% và liên tục được chọn theo hình thức đặc biệt cho thấy doanh nghiệp có lợi thế rất lớn về mối quan hệ và quy trình. Việc doanh nghiệp có hồ sơ trúng thầu đẹp là yếu tố cần thiết, nhưng chưa đủ để bảo đảm an toàn trong môi trường giáo dục. Các chuyên gia khuyến nghị cần tăng cường giám sát liên ngành, công bố minh bạch lý do áp dụng cơ chế đặc biệt, đồng thời định kỳ kiểm tra độc lập chất lượng nguyên liệu.

Dư luận cho rằng, để bảo đảm quyền lợi học sinh và phụ huynh, các chủ đầu tư cần làm rõ căn cứ lựa chọn nhà thầu, cũng như kết quả hậu kiểm sau các phản ánh gần đây. Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục ghi nhận ý kiến của các cơ quan liên quan và cập nhật thông tin tới bạn đọc. Đã đến lúc các đơn vị mời thầu cần minh bạch hơn lý do tại sao phải dùng cơ chế "Đặc biệt" để lựa chọn một nhà thầu đang có nhiều dấu hỏi về uy tín chất lượng.