Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) ban hành Thông tư số 82/2026/TT-BGDĐT quy định quy trình biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình các môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp.
Thông tư quy định việc biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình đối với 5 môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng, gồm: Giáo dục chính trị, Ngoại ngữ, Năng lực số, Pháp luật và Giáo dục thể chất.
Việc quy định thống nhất quy trình xây dựng chương trình, giáo trình các môn học chung nhằm thúc đẩy công nhận kết quả học tập tương đương, tạo thuận lợi cho việc liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giáo dục nghề nghiệp.
Ảnh minh họa/moet.gov.vn
Giáo trình phải bám sát mục tiêu, yêu cầu và nội dung của chương trình; bảo đảm kiến thức, kỹ năng phù hợp với mục tiêu của từng chương, bài. Kết thúc mỗi chương, bài phải có hệ thống câu hỏi, bài tập; tài liệu tham khảo phải có nguồn gốc rõ ràng. Giáo trình được yêu cầu trình bày ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu, sử dụng thuật ngữ chuyên môn phổ biến và nhất quán.
Môn Giáo dục chính trị áp dụng thống nhất, 4 môn còn lại cơ sở được chủ động
Thông tư quy định thống nhất quy trình tổ chức biên soạn, thẩm định và ban hành đối với tất cả 5 môn học theo thẩm quyền.
Cụ thể, đối với môn Giáo dục chính trị, cơ quan được giao nhiệm vụ tổ chức biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình để thống nhất áp dụng chung.
Đối với 4 môn: Ngoại ngữ, Năng lực số, Pháp luật và Giáo dục thể chất, người đứng đầu cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp được chủ động tổ chức biên soạn hoặc lựa chọn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình để xây dựng chương trình đào tạo các ngành, nghề theo quy định.
Như vậy, bên cạnh việc bảo đảm những yêu cầu chung về chất lượng, các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp có thể chủ động hơn trong việc biên soạn hoặc lựa chọn để áp dụng chương trình, giáo trình của 4 môn học này phù hợp với chương trình đào tạo. Trường hợp sử dụng chương trình, giáo trình do cơ sở giáo dục nghề nghiệp khác biên soạn, việc lựa chọn phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Liên quan đến môn Ngoại ngữ, Thông tư quy định các ngoại ngữ gồm: tiếng Anh, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật Bản, tiếng Hàn Quốc, tiếng Nga, tiếng Pháp và tiếng Đức. Người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp quyết định lựa chọn ngoại ngữ để áp dụng trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng phù hợp với yêu cầu thực tiễn; trong đó ưu tiên lựa chọn tiếng Anh để thực hiện lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Doanh nghiệp được tham gia xây dựng, thẩm định giáo trình
Một điểm đáng chú ý của Thông tư là sự tham gia của doanh nghiệp, người sử dụng lao động, chuyên gia và các tổ chức nghề nghiệp trong quá trình xây dựng và thẩm định chương trình, giáo trình các môn học chung.
Theo quy định, Tổ biên soạn chương trình môn học có ít nhất 9 thành viên, gồm đại diện cán bộ quản lý; giáo viên, giảng viên; chuyên gia; đại diện người sử dụng lao động hoạt động trong lĩnh vực liên quan và đại diện hiệp hội ngành, nghề nếu có.
Quá trình xây dựng chương trình cũng phải xuất phát từ thực tiễn. Tổ biên soạn thực hiện khảo sát thực tế, xác định yêu cầu về năng lực đối với người học, nghiên cứu tài liệu chuyên môn liên quan, từ đó xác định mục tiêu, thiết kế nội dung và phương pháp đánh giá phù hợp.
Đối với giáo trình, việc biên soạn cũng phải dựa trên khảo sát thực tế, nghiên cứu tài liệu chuyên môn, xác định rõ mục tiêu và xây dựng nội dung học tập, câu hỏi ôn tập cho từng chương, bài.
Ở khâu thẩm định, Hội đồng có sự tham gia của đại diện cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chuyên gia, doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức nghề nghiệp. Trong đó, số thành viên ngoài cơ quan chủ trì chiếm ít nhất một phần ba; thành viên Hội đồng thẩm định không đồng thời là thành viên Tổ biên soạn chương trình, giáo trình được đưa ra thẩm định.
Kết quả thẩm định phải xác định rõ chương trình, giáo trình thuộc một trong ba trường hợp: được thông qua không cần chỉnh sửa, bổ sung; được thông qua nhưng phải chỉnh sửa, bổ sung; hoặc không được thông qua và phải nêu rõ lý do.
Quy định này góp phần bảo đảm chương trình, giáo trình không chỉ đáp ứng yêu cầu chuyên môn mà còn có sự tham gia, góp ý từ thực tiễn đào tạo và sử dụng lao động.
Chương trình, giáo trình được công khai và cập nhật ít nhất 5 năm một lần
Thông tư quy định chương trình, giáo trình các môn học chung sau khi được ban hành phải được công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan ban hành. Việc công khai toàn văn được thực hiện theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, xuất bản và các quy định pháp luật có liên quan.
Đồng thời, chương trình, giáo trình phải được định kỳ rà soát, cập nhật không quá 5 năm một lần. Việc rà soát, cập nhật được thực hiện khi có thay đổi về chủ trương, chính sách, pháp luật hoặc khi có yêu cầu từ thực tiễn giảng dạy, học tập.
Quy định này nhằm tạo cơ chế để chương trình, giáo trình được thường xuyên rà soát, điều chỉnh, cập nhật phù hợp với những thay đổi trong thực tế đào tạo và yêu cầu của thị trường lao động.
Thông tư cũng đưa ra lộ trình cụ thể: trước ngày 05/9/2027, các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ phải tổ chức biên soạn, thẩm định, ban hành hoặc rà soát, cập nhật chương trình, giáo trình các môn học chung theo thẩm quyền.
Trước thời điểm chương trình, giáo trình môn Giáo dục chính trị được ban hành theo quy định mới, các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp được tiếp tục áp dụng chương trình, giáo trình môn Giáo dục chính trị đã ban hành trước thời điểm Thông tư có hiệu lực.
Đối với chương trình, giáo trình đào tạo các ngành, nghề đang trong quá trình biên soạn, lấy ý kiến, thẩm định hoặc đã hoàn thành thẩm định nhưng chưa ban hành tại thời điểm Thông tư có hiệu lực, các đơn vị được tiếp tục thực hiện theo quy trình đã triển khai, nhưng phải rà soát, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu của Thông tư trước khi ban hành.
Điều cần lưu ý là đổi mới giáo dục nghề nghiệp không thể dừng lại ở việc "đánh trống ghi tên" doanh nghiệp vào danh sách hội đồng hay đưa ra những kỳ vọng quá tầm về ngoại ngữ. Muốn Thông tư 82 đi vào cuộc sống, điều cốt lõi là phải tạo ra lợi ích thực sự để thu hút doanh nghiệp chủ động tìm đến nhà trường, đồng thời có lộ trình phân loại năng lực ngoại ngữ phù hợp với từng nhóm ngành nghề. Nếu không giải được bài toán thực tế này, những quy định tiến bộ cũng khó tránh khỏi kịch bản "bình mới rượu cũ"?.
