Nằm giữa địa hình núi non của Sơn La, Nhà máy Thủy điện Nậm Chiến 1 có một hạng mục đặc biệt nằm sâu trong lòng núi: tuyến đường dẫn nước áp lực dài hơn 9km. Công trình được khởi công từ năm 2007 và đến ngày 8/5/2010, hai mũi đào xuất phát từ hai phía sườn núi đã gặp nhau, đánh dấu việc thông tuyến đường hầm.
Điều đáng chú ý là độ chênh lệch giữa hai cửa hầm khi thông nhau chỉ từ 3–5cm. Với một công trình đào xuyên núi kéo dài hàng kilomet, đây là kết quả thể hiện độ chính xác cao trong công tác khảo sát, định vị và tổ chức thi công.
Theo thông tin được công bố tại thời điểm thông hầm, tuyến dẫn nước áp lực của Nậm Chiến 1 có tổng chiều dài 9.155m, đường kính hầm 3,8m. Công trình còn có đoạn ống hở bọc bê tông dài hơn 300m và giếng nghiêng dài trên 194m. Tuyến dẫn bắt đầu từ khu vực đập đầu mối tại xã Ngọc Chiến, xuyên qua núi để đưa nước về nhà máy ở khu vực Chiềng Muôn, huyện Mường La.
Đây từng được giới thiệu là tuyến đường dẫn áp lực dài nhất Việt Nam tại thời điểm hoàn thành. Đáng chú ý, công trình do đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân Việt Nam đảm nhiệm thiết kế, thi công.
Đào xuyên núi, chinh phục tuyến dẫn nước gần 10km
Để hoàn thành tuyến dẫn nước này, các đơn vị thi công phải tổ chức đào hầm từ hai phía sườn núi, kiểm soát hướng đào và cao độ để hai mũi thi công có thể gặp nhau chính xác ở điểm nối. Xí nghiệp Sông Đà 10.6 đảm nhận thi công khoảng 7,4km, phần còn lại do Cavico thực hiện.
Thời điểm đó đội ngũ công nhân, kỹ sư làm việc ngày đêm với máy móc, thiết bị phục vụ khoan hầm. Tốc độ đào trung bình đạt khoảng 180m mỗi tháng, gấp 3 lần so với thời kỳ thi công đường hầm thủy điện Hòa Bình.
Việc đào hầm từ hai phía đặt ra yêu cầu cao về công tác trắc đạc và kiểm soát tuyến. Hai mũi đào phải duy trì đúng hướng, cao độ và vị trí thiết kế trong suốt quá trình thi công. Bởi vậy, độ chênh chỉ 3–5cm khi thông hầm là chi tiết đáng chú ý nhất trong quá trình xây dựng công trình.
Không chỉ có tuyến hầm dài, Nậm Chiến 1 còn sở hữu những hạng mục thủy công có quy mô đáng kể. Đập chính của nhà máy là đập vòm bê tông cao 135m, được giới thiệu là loại đập lần đầu tiên được thiết kế và xây dựng tại Việt Nam vào thời điểm đó.
Công trình còn có tháp điều áp dạng viên trụ, đường kính thay đổi từ 3,8m đến 12m, cao 460m. Đây là hạng mục có vai trò quan trọng trong việc điều hòa áp lực nước trong hệ thống dẫn nước, góp phần bảo đảm vận hành an toàn khi chế độ phát điện thay đổi.
Nhà máy thủy điện 200MW giữa núi rừng Sơn La
Nậm Chiến 1 được xây dựng trên suối Chiến, một nhánh của sông Đà, thuộc khu vực Ngọc Chiến và Chiềng Muôn, huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Nhà máy cách Thủy điện Sơn La khoảng 17km và được thiết kế theo mô hình thủy điện đường dẫn: hồ chứa, đập đầu mối và nhà máy điện được bố trí ở những vị trí khác nhau, kết nối với nhau bằng hệ thống dẫn nước xuyên núi.
Theo thiết kế, nhà máy có hai tổ máy với tổng công suất 200MW. Tổ máy số 1, công suất 100MW, chính thức hòa lưới điện quốc gia ngày 14/1/2013. Khi cả hai tổ máy vận hành, nhà máy có khả năng cung cấp khoảng 814 triệu kWh điện mỗi năm.
Tổng vốn đầu tư của dự án được ước tính khoảng 6.400 tỷ đồng. Tổng công ty Sông Đà là chủ đầu tư, cùng sự tham gia góp vốn của một số doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính và điện lực.
Sau khi hoàn thành, Nậm Chiến 1 không chỉ bổ sung nguồn điện cho hệ thống điện quốc gia mà còn ghi dấu bằng những hạng mục thủy công phức tạp. Từ tuyến dẫn nước áp lực gần 10km, đập vòm bê tông cao 135m đến tháp điều áp cao 460m, công trình cho thấy năng lực của các đơn vị xây dựng trong nước trong việc triển khai những dự án thủy điện có yêu cầu kỹ thuật cao.
