Phát hiện lỗ đen quái vật bỏ chạy sau nửa thế kỷ tìm kiếm

14/01/2026 12:22

Kính viễn vọng James Webb giúp các nhà khoa học xác nhận lỗ đen khổng lồ thoát khỏi thiên hà, mở ra kỷ nguyên khám phá vũ trụ mới.

Tâm Anh (theo Space, Livescience)

Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà thiên văn và vật lý học Pieter van Dokkum từ Đại học Yale (Mỹ) thông báo đã xác nhận được lỗ đen quái vật (lỗ đen siêu khối lượng) "bỏ chạy" lần đầu tiên sau 50 năm các nhà khoa học trên thế giới tìm kiếm loại vật thể này. Ảnh: NASA/ESA/STScI.

Lỗ đen quái vật trên được kính viễn vọng không gian James Webb của NASA/ESA/CSA (cơ quan vũ trụ của Mỹ, châu Âu và Canada) phát hiện và theo dõi. Theo các chuyên gia, lỗ đen quái vật này đã trốn thoát khỏi thiên hà mẹ của nó và đang lao qua không gian với tốc độ lên đến 3,2 triệu km/giờ. Ảnh: NASA/JPL-Caltech.

Giáo sư Dokkum cho biết nhóm nghiên cứu của ông đã phát hiện lỗ đen quái vật "bỏ chạy" tiềm năng từ năm 2023 khi nhìn thấy vạch mờ trong một bức ảnh lưu trữ từ Kính viễn vọng không gian Hubble. Ảnh: Event Horizon Telescope Collaboration.

Sự việc này kỳ lạ đến mức nhóm nghiên cứu đã tiếp tục quan sát bằng các dữ liệu mới từ Đài quan sát Keck ở Hawaii, Mỹ. Ảnh: NASA, ESA and J. Olmsted (STScI).

Các quan sát bổ sung này cho thấy đó là một lỗ đen có khối lượng bằng 20 triệu lần khối lượng Mặt trời. Trong khi đó, vệt mờ là một dòng sao trẻ trải dài tới 200.000 năm ánh sáng trong không gian, gấp 2 lần đường kính dự kiến của thiên hà Milky Way (Ngân Hà). Ảnh: International Gemini Observatory/NOIRLab/NSF/AURA/J. da Silva/Spaceengine/M. Zamani.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kính viễn vọng James Webb để hiểu thêm về vật thể kỳ lạ đó và có phát hiện quan trọng. Theo lý thuyết thiên văn được đưa ra lần đầu khoảng nửa thế kỷ trước, lỗ đen quái vật "bỏ chạy" là sản phẩm của một cuộc va chạm giữa 3 thiên hà. Ảnh: Mark Garlick/Science Photo Library/Getty Images.

Ban đầu, 2 thiên hà sáp nhập vào nhau khiến lỗ đen trung tâm của chúng tạo thành một cặp đôi quay quanh nhau với tốc độ cực nhanh trước khi kết hợp thành một lỗ đen lớn hơn. Ảnh: NRAO/AUI/NSF, S. Dagnello.

Tuy nhiên, khi quá trình đó đang diễn ra, một thiên hà thứ 3 mang theo lỗ đen trung tâm của nó lao đến. Sự tương tác giữa 3 con quái vật không gian này đã khiến một trong số chúng bị đẩy bật ra khỏi nhóm thiên hà đang sáp nhập. Ảnh: inverse.com.

Lỗ đen quái vật vừa được nhóm của giáo sư Dokkum tìm thấy chính là trường hợp cụ thể về lỗ đen bị đẩy ra đó. Chúng ta nhìn thấy lỗ đen này là nhờ ánh sáng tạo nên hình ảnh của dòng sao mà nó kéo theo mất hàng tỉ năm mới chạm được đến Trái đất. Ảnh: ESA/Hubble and NASA. Acknowledgement: Davide de Martin.