Ảnh minh họa
Ngày 30/10/2025, tại khu vực mốc 1090-1091, lối thông quan Tân Thanh (Việt Nam) - Pò Chài (Trung Quốc), Việt Nam và Trung Quốc thống nhất thí điểm xe tải AGV thông quan ban đêm tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2-1089. Thời gian thí điểm dự kiến kéo dài 1 tháng, từ 18 giờ 30 đến 20 giờ hàng ngày.
Các xe điện này là xe tự hành AGV, được trang bị camera, cảm biến và hệ thống dẫn đường, định vị cài đặt sẵn. Việc thí điểm được kỳ vọng tạo cơ sở cho vận hành cửa khẩu thông minh, đồng thời giảm chi phí và nâng hiệu suất thông quan hàng hóa.
Vào tối 10/11/2025, xe điện không người lái lần đầu tiên chở hàng nhập khẩu qua biên giới Việt - Trung. Khi vào địa phận Việt Nam, xe có tài xế đi kèm để kiểm tra, xử lý các thông số về quãng đường, dừng đỗ và chấp hành kiểm tra theo thủ tục tại cửa khẩu dưới sự hướng dẫn của bộ đội biên phòng.
Đoàn xe tự lập tuyến, tự đi qua khu vực kiểm soát
Theo Hiệp hội Cửa khẩu Trung Quốc, vào tháng 10/2025, tại Trung tâm điều khiển thông minh Vân Khống, thành phố Bằng Tường (Trung Quốc), kỹ sư Thẩm Đình Huy sử dụng hệ thống điều phối xe đầu kéo không người lái để điều khiển từ xa các xe thử nghiệm tại cửa khẩu thông minh Pò Chài - Tân Thanh.
Sau khi nhận lệnh từ nền tảng điều hành phương tiện, xe đầu kéo không người lái có thể tự động lập kế hoạch tuyến đường tối ưu và di chuyển vào làn kiểm soát. Hệ thống kiểm soát thông minh thu thập thông tin phương tiện, đồng thời gửi yêu cầu kiểm tra, thông quan tới hệ thống hải quan.
Sau khi được phê duyệt, barie tự động nâng lên. Lệnh thông quan được gửi trở lại xe để phương tiện tiếp tục di chuyển tới điểm đến tiếp theo. Theo mô hình này, quá trình vận hành được hệ thống tự động điều phối mà không cần con người can thiệp trực tiếp.
Đáng chú ý, xe được trang bị 3 radar laser LiDAR, 7 camera cảm biến và 1 radar siêu âm, có khả năng nhận biết 360 độ các chướng ngại vật tĩnh và động. Hệ thống lái thông minh được thiết kế để xử lý các tình huống như vượt xe ở đoạn đường cong, tránh chướng ngại vật.
Ông Trần Quốc Lượng, Giám đốc dự án tích hợp xe thuộc hệ thống xe tự hành và các hạng mục phụ trợ của cửa khẩu thông minh Pò Chài - Tân Thanh, cho biết dự án ứng dụng 5G, định vị Bắc Đẩu và công nghệ tích hợp.
Tại hiện trường, xe đầu kéo không người lái có thể kết nối với container dài 15 m, di chuyển qua các khu vực kiểm soát xuất nhập cảnh của hải quan và biên phòng, xuyên qua đường hầm dài hơn 600 m và thực hiện cả thao tác lùi vào vị trí đỗ.
Cửa khẩu thông minh Pò Chài - Tân Thanh nằm ở phía tây bắc Trung tâm giám sát hàng hóa Pò Chài, có diện tích khoảng 176,48 mẫu Trung Quốc và tổng vốn đầu tư khoảng 760 triệu NDT
Các hạng mục chính gồm tuyến đường chuyên dụng cho xe tự hành, hệ thống chỉ huy và điều phối cửa khẩu thông minh, phương tiện tự hành cùng các hạng mục phụ trợ. Riêng tuyến chuyên dụng phía Trung Quốc dài khoảng 2.395 m, gồm đường bộ, cầu và hầm. Hệ thống hầm có hai ống tách biệt, dài khoảng 668 m và 715 m. Dự án cũng xây dựng nền tảng kiểm tra thông minh, khu vực sạc và bảo dưỡng, hệ thống dành cho phương tiện tự hành, hạ tầng công nghệ thông tin và các nền tảng số liên quan.
Trên cơ sở Trung Quốc và Việt Nam thống nhất xây dựng cửa khẩu thông minh, hai bên sẽ phối hợp xây dựng tuyến đường chuyên dụng xuyên biên giới dành cho phương tiện tự hành, đồng thời phát triển nền tảng chia sẻ dữ liệu thông quan. Mục tiêu lớn nhất là tiến tới thông quan tự hành 24 giờ không gián đoạn, kết nối trực tiếp giữa hai bên.
Trong giai đoạn vận hành thử, doanh nghiệp vận tải có thể thực hiện phần lớn thủ tục trực tuyến. Doanh nghiệp đăng nhập Trung tâm người dùng Khu công viên thông minh để đăng ký vận chuyển bằng xe đầu kéo không người lái, khai báo thông tin hàng hóa, tải danh sách hàng hóa và tờ khai hải quan. Sau đó có thể theo dõi nhiệm vụ vận chuyển và trạng thái phương tiện trên hệ thống.
Ông Vạn Quyền Bảo, Phó Giám đốc Phòng Kỹ thuật Công trình, Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Thương mại Quốc tế Bằng Tường, cho biết sau khi chính thức vận hành, năng lực thông quan mỗi ngày của tuyến chuyên dụng Pò Chài - Tân Thanh đạt 2.000 lượt xe, hiệu quả kiểm tra tăng 100%.
Dự án đặt mục tiêu xây dựng mô hình “hai 24 giờ”: cửa khẩu Trung Quốc - Việt Nam thông quan 24 giờ bằng phương thức không người lái, thông minh và tự động hóa; hàng hóa từ Quảng Tây tới các khu công nghiệp xung quanh Hà Nội có thể được vận chuyển đến nơi trong vòng 24 giờ.
Lạng Sơn thực hiện Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh
Ở phía Việt Nam, Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh đang tiếp tục được thúc đẩy. Tại Hội nghị Ban Chỉ đạo triển khai Đề án sáng 8/9/2026, tỉnh Lạng Sơn cho biết đang phối hợp với phía Quảng Tây về cơ sở pháp lý đối với phương tiện IGV/AGV, kết nối và chia sẻ dữ liệu, đồng thời xác định vị trí đường biên giới trên công trình giao thông kết nối cửa khẩu.
Các dự án đầu tư hạ tầng bằng nguồn vốn ngân sách tiếp tục được triển khai, cụ thể: Dự án mở rộng đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119-1120 từ 06 làn lên 14 làn đã hoàn thành cơ bản các hạng mục nền đường, móng đường, hệ thống cống; hạng mục điện chiếu sáng đã hoàn thành 22/24 móng cột. Giá trị khối lượng thi công ước đạt khoảng 60/79 tỷ đồng, tương ứng 75% giá trị hợp đồng; lũy kế giải ngân đạt 103/125 tỷ đồng. Theo nhiệm vụ được giao, phấn đấu hoàn thành, bàn giao đưa vào khai thác trước ngày 30/9/2026.
Dự án mở rộng đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2-1089 từ 04 làn lên 08 làn đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 7,7/7,8 ha, đạt 99%. Phần cầu đang thi công cọc khoan nhồi và thân trụ, mố cầu; phần đường đang triển khai đào đắp nền. Giá trị khối lượng thực hiện lũy kế khoảng 91,4/499,8 tỷ đồng, đạt 18,3%; đã giải ngân 100/100 tỷ đồng số vốn được bố trí.
Dự án Nhà làm việc liên ngành tại khu vực mốc 1088/2-1089 đang triển khai các hạng mục san nền, đường dây trung thế, nhà làm việc, xây kè và cấp nước. Một số hạng mục đã cơ bản hoàn thành; tổng giá trị khối lượng xây lắp ước đạt 33/106 tỷ đồng, đạt 31%; đã giải ngân 30/30 tỷ đồng vốn được bố trí.
Đối với các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách: Tại khu vực mốc 1088/2-1089, nhà đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi phần điều chỉnh mở rộng; đồng thời triển khai số hóa quản lý, hệ thống khai báo từ xa, kết nối dữ liệu và các giải pháp công nghệ phục vụ vận hành. Tại khu vực mốc 1119-1120, nhà đầu tư đang lập hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi, thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch tổng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án.
Một số nội dung khác của Đề án đạt một số kết quả như: các cơ quan, đơn vị liên quan và doanh nghiệp đang tiếp tục phối hợp hoàn thiện phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu, hạ tầng 5G Private, an toàn thông tin, quy trình hải quan, giám sát hàng hóa và vận hành phương tiện tự hành IGV/AGV; xây dựng Sổ tay hướng dẫn thủ tục, quy trình thông quan trên Nền tảng cửa khẩu số; phương án bảo đảm an ninh mạng đối với việc kết nối, liên thông cơ sở dữ liệu logistics; chủ động xin ý kiến về cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý phương tiện AGV/IGV xuyên biên giới...
Thảo luận tại Hội nghị, các đại biểu đã báo cáo tiến độ trong quá trình thực hiện Đề án; phân tích nguyên nhân những nội dung công việc đang gặp khó khăn, vướng mắc và đề xuất những giải pháp để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, tập trung vào các vấn đề: việc lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ 5G Private; xây dựng hồ sơ đề xuất cấp độ an toàn thông tin; hồ sơ phòng cháy chữa cháy; phương án thiết kế quỹ đạo IGV/AGV và các điều kiện kỹ thuật liên quan; phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu đồng bộ với các hệ thống quản lý chuyên ngành và Nền tảng cửa khẩu số của tỉnh...
Phát biểu kết luận Hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy đánh giá cao sự nỗ lực của một số cơ quan, đơn vị, các thành viên BCĐ, qua đó, đã đạt được một số kết quả tích cực, xác định vị trí, tọa độ để cắm lại mốc 1120. Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định số 85/2019/NĐ-CP và Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 128/2026/TT-BTC là cơ sở pháp lý quan trọng để tỉnh triển khai các bước tiếp theo xây dựng Đề án cửa khẩu thông minh.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện Đề án, tiếp tục khắc phục các điểm nghẽn, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo, thủ trưởng các sở, ban, ngành, lực lượng chức năng và các doanh nghiệp liên quan phải hành động với quyết tâm chính trị cao nhất, tư duy đột phá nhất và hành động quyết liệt nhất, với tinh thần "pháp lý đến đâu, chuẩn bị đến đó; khi đủ điều kiện có thể triển khai ngay", quyết tâm hoàn thành các công việc bảo đảm tiến độ đề ra.
Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn phát huy vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Ngoại vụ và các lực lượng chức năng khẩn trương hoàn thiện nội dung và chuẩn bị kỹ lưỡng tổ chức thành công cuộc Hội đàm, để tập trung làm rõ, thống nhất cơ sở pháp lý, quy trình vận hành thử nghiệm xe tự hành IGV tại khu vực mốc 1119-1120; phương thức kết nối, chia sẻ nhóm dữ liệu; bảo đảm an ninh mạng và hạ tầng công nghệ tương thích giữa hai bên.
