Theo hãng tin Al Jazeera đưa tin ngày 9/1, Pakistan và Ả Rập Xê Út đang tiến hành các cuộc đàm phán kín, nhằm chuyển đổi khoảng 2 tỷ USD tiền vay, thành một thỏa thuận quốc phòng quy mô lớn. Động thái này phản ánh nỗ lực tái cấu trúc quan hệ tài chính theo hướng gắn chặt hơn với hợp tác quân sự dài hạn.
Trọng tâm của thỏa thuận được đề xuất là máy bay chiến đấu đa năng hạng nhẹ JF-17 Thunder, cùng các gói vũ khí, huấn luyện và bảo trì đi kèm. Tổng giá trị hợp đồng có thể mở rộng lên tới 4 tỷ USD, qua đó không chỉ tăng cường năng lực không quân mà còn định hình lại chiều sâu liên minh chiến lược giữa hai quốc gia.
Nhiều nguồn tin quân sự Pakistan cho biết, thỏa thuận được đề xuất không chỉ bao gồm việc mua máy bay, mà còn mở rộng sang vũ khí, huấn luyện phi công, bảo trì kỹ thuật và hỗ trợ hậu cần dài hạn. Cách tiếp cận này là bước đi hiếm hoi, chuyển hóa nghĩa vụ tài chính thành năng lực quân sự cụ thể và bền vững giữa hai đối tác quốc phòng lâu năm.
Cuộc đàm phán diễn ra sau khi Pakistan và Ả Rập Xê Út ký hiệp ước phòng thủ chung vào tháng 9/2025 tại Riyadh, hai bên cam kết coi mọi hành động gây hấn nhằm vào một nước là mối đe dọa chung. Trong bối cảnh đó, gói JF-17 được xem là bước đi đầu tiên nhằm chuyển cam kết chính trị thành năng lực quân sự cụ thể.
JF-17 Thunder là máy bay chiến đấu đa năng một động cơ do Pakistan và Trung Quốc cùng phát triển. Tổ hợp Hàng không Pakistan đảm nhiệm khoảng 58% khối lượng sản xuất, trong khi lắp ráp cuối cùng và thử nghiệm bay được tiến hành tại Kamra, qua đó giúp Islamabad kiểm soát đáng kể tiến độ sản xuất.
Sự quan tâm của Ả Rập Xê Út được cho là tập trung vào phiên bản JF-17 Block III, cấu hình hiện đại nhất của dòng máy bay này. Block III được trang bị radar mảng quét điện tử chủ động KLJ-7A, hệ thống tác chiến điện tử nâng cấp, khả năng hợp nhất cảm biến tốt hơn cùng mũ bay hiển thị tích hợp, giúp máy bay tiệm cận các tiêu chuẩn của chiến đấu cơ thế hệ mới.
Về mặt kỹ thuật, JF-17 là nền tảng có chi phí thấp nhưng có tính linh hoạt cao. Máy bay sử dụng động cơ Klimov RD-93, đạt tốc độ tối đa khoảng 2000 km/h, bán kính tác chiến hơn 1.300 km và có khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Với bảy điểm treo và tải trọng hơn 3.600 kg.
Đối với Ả Rập Xê Út, thương vụ tiềm năng này cần được đặt trong bối cảnh nước này đang sở hữu một trong những lực lượng không quân mạnh nhất Trung Đông. Không quân Hoàng gia hiện vận hành F-15SA, F-15C Eagle, Eurofighter Typhoon và Tornado, cùng các hệ thống cảnh báo sớm, tiếp dầu và trinh sát hiện đại.
Tuy nhiên, các tiêm kích phương Tây này có chi phí mua sắm và vận hành cao, chủ yếu phục vụ xung đột cường độ lớn. Theo giới phân tích, JF-17 không thay thế các nền tảng chủ lực mà đóng vai trò bổ trợ, đảm nhiệm nhiệm vụ tuần tra, huấn luyện và phản ứng nhanh với chi phí thấp hơn đáng kể.
Việc bổ sung JF-17 có thể giúp Riyadh phân bổ hiệu quả nguồn lực không quân, giải phóng các tiêm kích đắt tiền như F-15SA và Typhoon cho nhiệm vụ chiến lược. Chi phí bay thấp, bảo trì đơn giản và khả năng tích hợp vũ khí đa dạng khiến JF-17 phù hợp cho các hoạt động dài hạn mà không gây áp lực lớn lên ngân sách quốc phòng.
Ở góc độ chiến lược, thỏa thuận JF-17 phản ánh nỗ lực của Ả Rập Xê Út trong việc đa dạng hóa đối tác quốc phòng và giảm phụ thuộc vào phương Tây. Với Pakistan, việc Riyadh trở thành khách hàng lớn sẽ là sự xác nhận quan trọng cho năng lực công nghiệp quốc phòng và thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược xuất khẩu vũ khí.
Khi thỏa thuận được hiện thực hóa, việc chuyển nợ thành máy bay chiến đấu sẽ là trường hợp hiếm trong hợp tác quốc phòng quốc tế. Quan trọng hơn, nó cho thấy sự gắn kết chiến lược ngày càng sâu sắc giữa Pakistan và Ả Rập Xê Út, đồng thời có thể tạo ra những tác động đáng kể tới cán cân sức mạnh không quân tại khu vực.
