Nhân vật sừng sỏ xuất hiện tại APEC: Một yêu cầu được đưa ra ngay với Bắc Kinh sát giờ G

Quyết định bổ nhiệm nhân vật đặc biệt này tới Thâm Quyến chỉ được đưa ra 1 tuần trước khi Hội nghị APEC diễn ra.

Nhân vật đặc biệt đại diện Đài Loan (Trung Quốc) tới Thâm Quyến

Ngày 18/11, ông Stan Shih, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch danh dự tập đoàn công nghệ Acer, đã tới Thâm Quyến, Trung Quốc, tham dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) 2026 với tư cách đại diện của Đài Loan.

Ông Shih, 81 tuổi, được nhà lãnh đạo Đài Loan (Trung Quôc) Lại Thanh Đức lựa chọn thực hiện nhiệm vụ này. Việc bổ nhiệm được công bố ngày 11/11, một tuần trước khi hội nghị diễn ra.

Theo Reuters, sự hiện diện của ông Shih tại Thâm Quyến thu hút sự quan tâm trong bối cảnh tình hình hai bờ eo biển Đài Loan vẫn căng thẳng.

Điểm đáng chú ý là ông Shih không phải một chính trị gia chuyên nghiệp. Ông là doanh nhân có ảnh hưởng lớn trong ngành công nghệ, từng góp phần đưa Acer trở thành thương hiệu máy tính nổi tiếng thế giới.

Trước đó, vào năm 2007, ông Shih từng tham dự hội nghị cấp cao APEC tại Sydney, Australia. Khi đó, ông đề xuất sáng kiến thúc đẩy hợp tác công nghệ và thu hẹp khoảng cách số giữa các nền kinh tế thành viên.

Sau gần hai thập kỷ, ông tiếp tục được lựa chọn làm đại diện tại một hội nghị có ý nghĩa đặc biệt, bởi lần này nước chủ nhà chính là Trung Quốc.

Nhân vật sừng sỏ xuất hiện tại APEC: Một yêu cầu được đưa ra ngay với Bắc Kinh sát giờ G - Ảnh 1.

Ông Stan Shih, nhà sáng lập Acer, phát biểu tại cuộc họp báo ở Đài Bắc ngày 12/11, trước khi đại diện Đài Loan (Trung Quốc) tham dự APEC 2026. Ảnh: I-Hwa Cheng

Trong cuộc họp báo ngày 12/11, ông Lại Thanh Đức cho biết mong muốn ông Shih truyền tải ba thông điệp: thúc đẩy sự tham gia của Đài Loan vào APEC, tăng cường hợp tác công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng chống chịu tốt hơn.

Trước khi lên đường ngày 18/11, ông Shih khẳng định Đài Loan giữ vai trò quan trọng trong ngành công nghệ toàn cầu, đặc biệt là AI và các chuỗi cung ứng liên quan.

Ông cho biết sẽ tích cực tiếp xúc với đại diện các nền kinh tế thành viên, chia sẻ kinh nghiệm phát triển công nghệ và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Tuy nhiên, ngay trước khi phái đoàn lên đường, vấn đề thu hút sự chú ý không chỉ là chương trình làm việc của ông Shih mà còn là những yêu cầu Đài Bắc đưa ra với Bắc Kinh.

Đài Bắc đưa ra yêu cầu, Bắc Kinh đáp trả

Ngày 11/11, khi công bố quyết định bổ nhiệm ông Stan Shih, Văn phòng lãnh đạo Đài Loan đồng thời yêu cầu Trung Quốc bảo đảm các điều kiện tham dự hội nghị cho phái đoàn.

Theo Reuters, Đài Bắc muốn Bắc Kinh đưa ra cam kết bằng văn bản, bảo đảm các đại diện Đài Loan có thể tham gia đầy đủ những cuộc họp trong điều kiện bình đẳng, được tôn trọng và an toàn.

Người phát ngôn Văn phòng lãnh đạo Đài Loan Karen Kuo nhấn mạnh việc tất cả các thành viên tham gia bình đẳng là thông lệ đã được APEC thừa nhận từ lâu.

Đài Bắc cũng cho rằng nguyên tắc này không liên quan đến lập trường "một Trung Quốc" mà Bắc Kinh theo đuổi.

Đáng chú ý, một tranh cãi đã xuất hiện ngay từ khâu gửi thư mời.

Đầu tháng 11, truyền thông Đài Loan đưa tin Trung Quốc không cử đại diện trực tiếp chuyển thư mời dự hội nghị như thông lệ, mà gửi thông báo qua thư điện tử.

Ngày 3/11, người đứng đầu cơ quan hành pháp Đài Loan Trác Vinh Thái cho biết Đài Bắc đang tìm cách nhận được lời mời chính thức, đồng thời chưa vội đưa ra quyết định cuối cùng về việc cử đại diện tham dự.

Trong khi Đài Bắc nhấn mạnh quyền tham dự bình đẳng, phía Trung Quốc khẳng định việc Đài Loan tham gia APEC phải tuân thủ nguyên tắc "một Trung Quốc" cùng các quy định và thông lệ liên quan.

Ngày 18/11, người phát ngôn Văn phòng Sự vụ Đài Loan thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc Trần Bân Hoa tái khẳng định lập trường này.

Theo ông Trần, Trung Quốc xử lý vấn đề tham dự APEC của Đài Loan phù hợp với nguyên tắc "một Trung Quốc", các bản ghi nhớ liên quan và thông lệ đã được thiết lập.

Như vậy, ngay cả khi phái đoàn do ông Stan Shih dẫn đầu đã tới Thâm Quyến, bất đồng giữa Bắc Kinh và Đài Bắc về cơ sở chính trị của việc tham dự APEC vẫn chưa được giải quyết.

Cái bắt tay với ông Tập và những tiếp xúc đáng chú ý

Bất chấp những tranh cãi trước hội nghị, ông Stan Shih vẫn tham dự các hoạt động chính thức tại Thâm Quyến.

Theo báo Liên hợp Buổi sáng (Lianhe Zaobao) ngày 19/11, phái đoàn Đài Loan cho biết ông Shih đã tiếp xúc và trao đổi với lãnh đạo của 13 quốc gia ngay trong ngày đầu tiên tham dự APEC.

Tối 18/11, ông Shih cùng phu nhân Carolyn Yeh tham dự tiệc chiêu đãi dành cho các nhà lãnh đạo APEC.

Tại đây, hai người đã bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện.

Trước buổi tiệc, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cũng có những cuộc trao đổi xã giao với các thành viên phái đoàn Đài Loan.

Tuy nhiên, phái đoàn không tiết lộ nội dung cụ thể của những cuộc tiếp xúc này, viện dẫn các thông lệ ngoại giao.

Nhân vật sừng sỏ xuất hiện tại APEC: Một yêu cầu được đưa ra ngay với Bắc Kinh sát giờ G - Ảnh 2.

Hội nghị Thượng đỉnh CEO APEC 2026 diễn ra trong 2 ngày 17-18/11 tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc (Ảnh: China Daily).

Một chi tiết khác được truyền thông Đài Loan đề cập là cách bố trí vị trí của ông Shih trong các hoạt động chính thức.

Cụ thể, tại buổi chụp ảnh tập thể, ông Shih và phu nhân đứng ở phía ngoài cùng bên trái của hàng thứ hai. Trong tiệc chiêu đãi, phái đoàn Đài Loan được xếp ngồi tại một bàn tròn ở hàng cuối.

Khi được hỏi về những sắp xếp này, đại diện phái đoàn cho biết mỗi nước chủ nhà đều có cách tổ chức riêng. Phía Đài Loan sẽ tiếp tục trao đổi về các vấn đề liên quan, đồng thời lưu ý việc thương lượng vị trí trong các hoạt động APEC từng diễn ra ngay cả khi Mỹ đăng cai.

Những cuộc tiếp xúc tại Thâm Quyến diễn ra giữa lúc sự chú ý quốc tế hướng về cuộc gặp ba bên dự kiến ngày 19/11 giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Theo Reuters, trước cuộc gặp này, Văn phòng lãnh đạo Đài Loan cho biết đang duy trì liên lạc chặt chẽ với Washington và theo sát những diễn biến liên quan.

Người phát ngôn Karen Kuo khẳng định Đài Bắc hoan nghênh các nỗ lực góp phần kiểm soát nguy cơ bất ổn và duy trì an ninh khu vực.

Trong khi đó, phía Trung Quốc không xác nhận liệu vấn đề Đài Loan có được đưa vào chương trình nghị sự của cuộc gặp Mỹ – Nga – Trung hay không.

Đối với ông Stan Shih, chuyến đi lần này còn gắn với một nhiệm vụ kinh tế quan trọng: thúc đẩy vị trí của Đài Loan trong ngành công nghệ toàn cầu.

Trước hội nghị, ông nhấn mạnh vai trò của Đài Loan trong các chuỗi cung ứng AI, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với các nền kinh tế thành viên.

Sự hiện diện của nhà sáng lập Acer tại Thâm Quyến vì thế mang hai nội dung song song: tham gia các cuộc thảo luận về công nghệ và kinh tế khu vực, đồng thời duy trì sự hiện diện của Đài Loan trong một diễn đàn đa phương do Trung Quốc đăng cai.

Từ tranh cãi về thư mời, yêu cầu bảo đảm điều kiện tham dự cho tới những cái bắt tay tại tiệc chiêu đãi, chuyến đi của ông Stan Shih đã trở thành một trong những câu chuyện ngoại giao đáng chú ý bên lề APEC 2026.