Tông thẳng vào cổng Dinh Độc Lập mệnh lệnh làm nên thời khắc lịch sử 30/4

Trưa 30/4/1975, chiếc xe tăng Type 59 mang số hiệu 390 thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203 (Quân đoàn 2) đã đi vào lịch sử khi húc đổ cánh cổng chính Dinh Độc Lập, mở toang lối tiến công vào cơ quan đầu não cuối cùng của chính quyền Sài Gòn. Chỉ huy kíp xe tăng làm nên khoảnh khắc mang tính biểu tượng ấy là Trung úy (nay là Đại úy) Vũ Đăng Toàn.

Trò chuyện với PV Tri thức và Cuộc sống, Đại úy Vũ Đăng Toàn xúc động kể lại chi tiết khoảnh khắc lịch sử khi xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập, một quyết định được đưa ra trong tích tắc, không chỉ từ mệnh lệnh chiến đấu mà còn từ trái tim của người lính trong thời khắc quyết định của dân tộc.

Đại úy Vũ Đăng Toàn bên chiếc xe tăng huyền thoại 390. Ảnh: NVCC.

Khoảnh khắc xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập: Mệnh lệnh từ trái tim

Tháng 4/1975, khí thế của Chiến dịch Hồ Chí Minh dâng cao trên khắp các hướng tiến công. Trên tuyến chủ lực, Lữ đoàn xe tăng 203, lực lượng được ví như “quả đấm thép” của Quân đoàn 2 nhận mệnh lệnh hành quân thần tốc, thọc sâu vào trung tâm Sài Gòn. Trong đội hình ấy, Đại đội 4 do Đại úy Vũ Đăng Toàn chỉ huy được giao nhiệm vụ mũi nhọn, trực tiếp dẫn đầu đội hình tiến công.

Xe tăng Type 59 mang số hiệu 390 bên trong sân Dinh Độc Lập vào trưa ngày 30/4/1975. Ảnh tư liệu.

Trong hồi ức của Đại úy Vũ Đăng Toàn, trưởng xe tăng 390, buổi sáng ngày 30/4/1975 là một hành trình trong mưa bom, bão đạn. Kíp xe gồm lái xe Nguyễn Văn Tập, pháo thủ số 1 Ngô Sỹ Nguyên và pháo thủ số 2, đồng thời là Phó Đại đội trưởng kỹ thuật Lê Văn Phượng. Sau một đêm hành quân từ căn cứ Nước Trong, đơn vị tiến qua cầu Sài Gòn dưới hỏa lực dày đặc của đối phương, từ máy bay, tàu chiến trên sông đến xe tăng M48 và thiết giáp M113. Nhiều phương tiện bị bắn cháy, nhiều đồng đội ngã xuống, song đội hình vẫn giữ vững nhịp tiến công.

Trước tình thế cấp bách, ban chỉ huy đại đội gồm Đại đội trưởng Bùi Quang Thận, Thiếu úy Lê Văn Phượng và Trung úy Vũ Đăng Toàn họp nhanh ngay tại chiến trường, quyết định tổ chức lại đội hình: ba xe đi đầu mở đường, 5 xe phía sau yểm trợ. Trong quá trình tiến công, xe 390 đã bắn cháy hai xe thiết giáp M113 của đối phương tại khu vực Hàng Xanh, mở thông hướng tiến về trung tâm.

Trong đội hình tiến công, xe tăng 390 do Đại úy Vũ Đăng Toàn chỉ huy đi ở mũi đầu. Khi tới ngã tư Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Nguyễn Thị Minh Khai, xe tiếp tục tiến thêm chừng 15–30m trên trục Nguyễn Thị Minh Khai. Tại đây, ông Toàn quan sát thấy Dinh Độc Lập nằm phía đối diện, lập tức ra lệnh cho xe quay đầu, hướng thẳng về cổng chính.

Cùng thời điểm, xe tăng 843 do Đại đội trưởng Bùi Quang Thận chỉ huy tuy xuất phát phía sau nhưng cơ động theo đường Lê Duẩn, tuyến ngắn, đi thẳng tới trước cổng Dinh nên đã tiếp cận trước. Xe 843 tăng tốc lao vào cổng phụ bên trái, song chưa thể đột nhập vào bên trong.

Khi xe 390 áp sát phía trước, tình huống diễn ra trong tích tắc. Lái xe Nguyễn Văn Tập quay sang hỏi: “Thế nào anh Toàn?”. Không chần chừ, Đại úy Vũ Đăng Toàn dứt khoát hạ lệnh: “Tông thẳng vào!”. Ngay sau mệnh lệnh ấy, xe 390 tăng ga, húc đổ cánh cổng chính Dinh Độc Lập.

“Cú va chạm dữ dội, cánh cổng sắt bật tung. Một tiếng ‘rầm’ chát chúa vang lên, khói bụi cuộn mù trước mắt. Nhưng ngay sau lớp bụi ấy, lối tiến vào Dinh đã mở toang. Khoảnh khắc đó thật khó diễn tả, căng thẳng, niềm vui, xúc động xen lẫn niềm tự hào”, Đại úy Toàn nhớ lại.

Ông Toàn cho hay, lúc đó, không có lệnh trực tiếp nào yêu cầu húc đổ cổng chính, nhưng hoàn cảnh buộc phải đưa ra quyết định hành động dứt khoát, nhanh chóng. Cánh cổng sừng sững trước mặt như mục tiêu cuối cùng của cuộc chiến tranh kéo dài hàng chục năm, trong đầu ông chỉ có một mệnh lệnh duy nhất: “Phải vào! Phải chiếm lấy nó!”.

“Đó là mệnh lệnh từ trái tim, từ sự thôi thúc của lịch sử, của khát vọng hòa bình thống nhất đất nước cháy trong mỗi người lính”, Đại úy Toàn xúc động.

“Chúng tôi chỉ là những người may mắn có mặt đúng lúc, đúng thời điểm lịch sử”

Đại úy Vũ Đăng Toàn cho hay, ngay sau khi cánh cổng chính bị xe tăng 390 húc đổ, chiếc xe không dừng lại mà lập tức tiến sâu vào sân Dinh Độc Lập, triển khai đội hình, sẵn sàng chiến đấu. Cùng thời điểm, từ xe tăng 843, Đại tá Bùi Quang Thận nhanh chóng rời xe, mang theo lá cờ giải phóng, chạy thẳng lên nóc Dinh và cắm cờ vào lúc 11h30 phút, dấu mốc lịch sử khép lại cuộc chiến tranh kéo dài, đưa đất nước về một mối.

Đại úy Vũ Đăng Toàn tự hào vì đã góp phần làm nên những khoảnh khắc lịch sử ngày 30/4/1975. Ảnh: NVCC.

Theo hiệp đồng tác chiến, trong thời khắc quyết định ấy, đơn vị nào tiến vào trước thì bằng mọi giá phải cắm cờ, kể cả chấp nhận hy sinh. Ông Toàn khi đó cũng mang theo cờ, chuẩn bị nhảy xuống xe thì được đồng chí Lê Văn Phượng báo rằng đồng chí Thận đã cầm cờ chạy phía trước. Ngay lập tức, ông chộp khẩu AK, rời xe để cơ động theo sau, làm nhiệm vụ chi viện và bảo vệ cho đồng đội hoàn thành nhiệm vụ.

Không lâu sau, Đại úy Phạm Xuân Thệ (Trung đoàn 66) cũng tiến vào Dinh Độc Lập, tiếp đó là Trung tá Bùi Văn Tùng. Trong thời khắc quyết định, khi Dương Văn Minh cất lời: “Chúng tôi chờ các ông đến để bàn giao…”, Trung tá Tùng đã dứt khoát tuyên bố: “Các ông là những người bại trận, không có gì để bàn giao, mà phải đầu hàng vô điều kiện!”.

“Chúng tôi biết rằng chiến tranh đã thực sự kết thúc. Niềm vui vỡ òa, nhưng cũng có những giây phút lặng đi vì xúc động, vì nghĩ đến những đồng đội đã hy sinh để có được ngày hôm nay", Đại úy Toàn xúc động.

Sau ngày 30/4/1975, trong nhiều thông tin ban đầu, việc Đại tá Bùi Quang Thận là người cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập khiến không ít người mặc nhiên cho rằng xe tăng 843 cũng chính là phương tiện húc đổ cổng chính.

Phải đến năm 1995, khi nữ nhà báo Pháp Francoise Demulder công bố những bức ảnh bà chụp vào trưa 30/4/1975, hình ảnh kíp xe tăng 390 mới được nhìn nhận đầy đủ hơn. Chia sẻ về điều này, Đại úy Vũ Đăng Toàn cho hay, khoảnh khắc đó không chỉ là đỉnh cao của cuộc đời quân ngũ mà còn là niềm tự hào khôn xiết khi được đóng góp một phần nhỏ bé vào chiến thắng vĩ đại của dân tộc.

Tuy nhiên, đó không phải là chiến công của riêng ông hay riêng kíp xe 390. Đó là chiến công của cả Lữ đoàn 203, của Quân đoàn 2, của toàn quân, toàn dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. “Chúng tôi chỉ là những người may mắn có mặt đúng lúc, đúng thời điểm lịch sử và hoàn thành nhiệm vụ được giao", Đại úy Toàn nói.

Sau ngày giải phóng, Đại úy Vũ Đăng Toàn tiếp tục phục vụ trong quân đội, tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, rồi chuyển ngành về công tác tại địa phương.

Ông chia sẻ, thế hệ của mình đã cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Điều ông mong mỏi hôm nay là đất nước tiếp tục phát triển giàu mạnh, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Ông cũng gửi gắm tới thế hệ trẻ cần nhận thức sâu sắc giá trị của hòa bình, của độc lập, tự do – những điều đã được đánh đổi bằng xương máu của cha ông – để từ đó nỗ lực học tập, lao động, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.