Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh tỉnh Khánh Hòa đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công sau khi thực hiện sắp xếp lại đơn vị hành chính theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15, hoạt động của các nhà thầu địa phương đang được soi chiếu kỹ lưỡng dưới góc độ hiệu quả kinh tế. Một trong những doanh nghiệp sở hữu bảng thành tích đấu thầu "đáng nể" tại khu vực này là Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng (Mã số thuế: 4200646729).
Lịch sử đấu thầu "bách chiến bách thắng"
Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng có trụ sở tại số 35 Lê Hồng Phong, xã Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, do ông Huỳnh Tấn Thành làm Giám đốc và đại diện pháp luật. Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, kể từ khi thành lập vào năm 2006, doanh nghiệp này đã tham gia 71 gói thầu, trúng tới 45 gói. Tổng giá trị các gói thầu trúng thầu (bao gồm cả liên danh) đạt mức hơn 165 tỷ đồng.
Trong số này, giá trị trúng thầu với vai trò độc lập chiếm ưu thế với hơn 119 tỷ đồng. Điều đáng nói là sự hiện diện của nhà thầu này tập trung chủ yếu tại địa bàn tỉnh Khánh Hòa với hàng chục gói thầu tham gia. Phân tích sâu vào dữ liệu, PV nhận thấy có những địa bàn mà Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng dường như "không có đối thủ".
Điển hình tại UBND xã Khánh Phú, nhà thầu này đã tham gia 10 gói thầu và kết quả là trúng cả 10 gói, đạt tỷ lệ thắng thầu tuyệt đối. Tương tự, tại UBND xã Cầu Bà, doanh nghiệp của ông Huỳnh Tấn Thành cũng trúng thầu toàn bộ 5/5 gói thầu đã tham dự. Tại Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Khánh Vĩnh, nhà thầu này thắng tới 6/7 gói thầu, củng cố vị thế vững chắc tại địa phương.
Nghịch lý giá trúng thầu: Ngân sách tiết kiệm 0 đồng
Bên cạnh tỷ lệ trúng thầu cao, một vấn đề khiến giới chuyên môn đặc biệt quan tâm chính là hiệu quả kinh tế mang lại cho ngân sách Nhà nước. Theo Luật Đấu thầu 2023, mục tiêu cốt lõi là lựa chọn nhà thầu có năng lực tốt nhất với mức giá cạnh tranh nhất. Tuy nhiên, tại nhiều gói thầu mà Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng thực hiện, khái niệm "tiết kiệm" dường như chỉ mang tính hình thức.
Dữ liệu cho thấy, tại 10 gói thầu trúng thầu tại UBND xã Khánh Phú, tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán luôn đạt mức 100%. Điều này đồng nghĩa với việc giá bỏ thầu của doanh nghiệp bằng sát nút giá dự toán mà chủ đầu tư đưa ra, khiến tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách địa phương gần như bằng 0. Tại UBND xã Cầu Bà, kịch bản tương tự lặp lại khi cả 5 gói thầu trúng thầu cũng ghi nhận tỷ lệ trúng thầu so với giá dự toán là 100% .
Ngay cả khi tính trung bình trên toàn bộ lịch sử đấu thầu được khảo sát, tỷ lệ giá trúng thầu của doanh nghiệp này so với giá dự toán vẫn neo ở mức rất cao 94,92%. Trong hoạt động đấu thầu chuyên nghiệp, tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% đã được coi là thấp; do đó, với những chuỗi gói thầu có mức tiết kiệm bằng 0, dư luận hoàn toàn có quyền đặt nghi vấn về tính thực chất và cạnh tranh của các cuộc thầu này.
Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) nhận định: "Mục đích của việc tổ chức đấu thầu là để tìm ra phương án tối ưu về kỹ thuật và kinh tế. Khi một nhà thầu liên tục trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm bằng 0 tại cùng một địa phương, các cơ quan chức năng cần vào cuộc kiểm tra tính minh bạch trong quá trình lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu, nhằm ngăn chặn tình trạng cài cắm các điều kiện hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác."
Năng lực gánh vác các dự án hạ tầng
Mặc dù sở hữu Chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng trong nhiều lĩnh vực quan trọng như thi công hạ tầng kỹ thuật, giám sát công trình giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, nhưng việc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng đồng thời triển khai hàng loạt dự án xây lắp trên diện rộng là vấn đề cần lưu ý. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy lên tới hàng trăm tỷ đồng cho thấy khối lượng công việc nhà thầu này đảm nhiệm là rất lớn.
Chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt chia sẻ: "Đối với các gói thầu xây lắp hạ tầng địa phương, việc một nhà thầu trúng thầu liên tiếp với khối lượng công việc lớn đòi hỏi chủ đầu tư phải kiểm tra rất kỹ tính khả thi về máy móc, thiết bị và giải pháp kỹ thuật. Tránh tình trạng nhà thầu không đủ nguồn lực để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình như cam kết."
Thực tế ghi nhận, trong số 116 nhà thầu mà Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Nguyên Hùng từng đối đầu, doanh nghiệp này chỉ thắng 8 gói và để thua tới 26 gói trong các cuộc đấu trực tiếp. Điều này cho thấy khi tham gia các cuộc thầu có tính cạnh tranh cao hơn, "vận may" của nhà thầu này không còn rực rỡ như tại các địa bàn truyền thống.
Những diễn biến mới nhất tại xã Trung Khánh Vĩnh, đơn vị hành chính mới hình thành sau sáp nhập, đang tiếp tục ghi nhận sự xuất hiện dày đặc của nhà thầu Nguyên Hùng thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn.
PV Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 2:] Xã Trung Khánh Vĩnh: Loạt gói thầu "gọi tên" Công ty Xây dựng Nguyên Hùng
Quy định về tính cạnh tranh trong đấu thầu theo Luật Đấu thầu 2023
Nhằm đảm bảo hoạt động đấu thầu diễn ra công bằng và minh bạch, Báo Tri thức và Cuộc sống trích dẫn các quy định cụ thể của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15:
1. Bảo đảm cạnh tranh (Điều 6): Nhà thầu tham dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu để tránh tình trạng xung đột lợi ích.
2. Công khai thông tin (Điều 8): Các thông tin về kế hoạch lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu bắt buộc phải được đăng tải đầy đủ trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
3. Các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 16): Nghiêm cấm các hành vi thông thầu, dàn xếp để một nhà thầu nhất định trúng thầu hoặc hành vi cản trở các nhà thầu khác tham gia.
4. Trách nhiệm giải trình: Khi tỷ lệ tiết kiệm ngân sách của gói thầu quá thấp, chủ đầu tư có trách nhiệm giải trình về việc giá trúng thầu đã thực sự sát với giá thị trường và đảm bảo hiệu quả đầu tư công.