Dự án nâng cấp, mở rộng đường Lĩnh Nam (quận Hoàng Mai, Hà Nội) là tuyến hạ tầng giao thông huyết mạch có chiều dài khoảng 3,4 km, điểm đầu giao với đường Tam Trinh và điểm cuối kết nối với đường Nguyễn Khoái (đê Hữu Hồng).
Theo quy hoạch chi tiết, tuyến đường được mở rộng với mặt cắt ngang từ 22,5 m đến 40 m, tổng mức đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để điểm nóng ùn tắc giao thông, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và nâng tầm bộ mặt đô thị cho khu vực phía Nam Thủ đô.
Hiện tại, dự án đang bước vào giai đoạn cao điểm thi công. Hoạt động giải phóng mặt bằng (GPMB) cơ bản đã hoàn thành. Dự án có mục tiêu hoàn thiện, đưa vào khai thác trong năm 2027.
Công tác GPMB được xác định là khâu then chốt và cũng là khó khăn lớn nhất của dự án. Tổng diện tích đất cần thu hồi phục vụ thi công lên tới 98.345,92m2.
Quá trình này ảnh hưởng trực tiếp đến 814 hộ dân và 33 tổ chức nằm trên địa bàn 5 phường bao gồm: Vĩnh Tuy, Tương Mai, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai và Lĩnh Nam (Hà Nội).
Sau khi cắt giao mặt bằng cho dự án, nhiều hộ dân đã nhanh chóng xây dựng, hoàn thiện lại phần nhà có thể được sử dụng.
Chính từ việc cắt xén mặt bằng dở dang, những thửa đất "siêu nhỏ" không đủ điều kiện xây dựng đã nhanh chóng bị chủ nhà tận dụng dựng cột, quây tôn, chát vữa hoàn thiện cấp tốc.
Phần lớn dự án chỉ thu hồi đúng diện tích phục vụ công trình giao thông. Sau giải phóng mặt bằng sẽ còn lại nhiều thửa đất quá nhỏ hoặc có hình dạng bất thường nhưng chưa được xử lý ngay. Đây chính là nguyên nhân hình thành nhà “siêu mỏng”.
Nhiều ngôi nhà đã được sửa chữa và đưa vào sử dụng.
Nhìn từ góc nghiêng, căn nhà mỏng dính chỉ đủ kê một chiếc xe máy hoặc dựng tủ hàng hẹp, trông giống như một "bức tường biết ở".
Việc tận dụng phần còn lại rất nhỏ của những căn nhà này để sử dụng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, mất an toàn và không đủ điều kiện về mặt bằng xây dựng, gây mất mỹ quan đô thị.
Nếu không được quản lý chặt chẽ từ đầu, nguy cơ hàng loạt "hộp bao diêm" khác sẽ tiếp tục mọc lên theo đà tiến độ của dự án.
Theo quy định, nhà có diện tích dưới 15 m2, hoặc có chiều rộng mặt tiền hay chiều sâu nhỏ hơn 3 m, không được phép xây dựng. Với nhà có diện tích từ 15 m2 đến dưới 40 m2, nếu chiều rộng mặt tiền và chiều sâu từ 3 m trở lên, được phép xây dựng không quá hai tầng.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều dự án mở rộng đường khác như dự án mở rộng đường Nguyễn Tuân (phường Thanh Xuân) hay tuyến Vành đai 2.5. Không chỉ gây mất mỹ quan đô thị, các công trình này còn làm dấy lên lo ngại về an toàn kết cấu và chất lượng không gian sống.
