Nguy cơ từ thuốc nam, thuốc đông y tự ý sử dụng gây suy gan cấp tính

Thuốc nam, thuốc đông y có mặt rộng rãi và được người dân ưa thích sử dụng, do đa số người dân coi đây là phương pháp điều trị an toàn. Tuy nhiên, tại các bệnh viện, hằng năm số bệnh nhân đến cấp cứu suy gan do sử dụng thuốc nam là không ít, do nhiều sản phẩm thuốc nam, thuốc đông y bị pha trộn hóa dược độc hại.

Tổn thương gan sau 2 tháng tự dùng thuốc nam

Mới đây, Khoa điều trị Gan - Mật - Tuỵ, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận nữ bệnh nhân 70 tuổi (Hà Nội) nhập viện trong tình trạng vàng da, mệt mỏi và chán ăn kéo dài.

Bệnh nhân có tiền sử tự sử dụng thuốc nam để điều trị bệnh lý xương khớp liên tục khoảng hai tháng. Trước thời điểm nhập viện 4 ngày, người bệnh xuất hiện các triệu chứng ngày càng tăng dần như: vàng da, mệt mỏi và chán ăn.

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng vàng da, mệt mỏi và chán ăn kéo dài. Ảnh BV 108

Các bác sĩ đã tiến hành thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá tình trạng sức khỏe. Kết quả cho thấy người bệnh bị tổn thương gan cấp liên quan đến việc sử dụng thuốc nam. Bệnh nhân được điều trị tích cực kết hợp với thay huyết tương.

Theo ThS, BS Đinh Trường Giang – Khoa Điều trị Gan, Mật, Tụy, Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết: Hiện nay nhiều người vẫn cho rằng các loại thuốc nam có nguồn gốc từ thảo dược thiên nhiên nên hoàn toàn an toàn và có thể sử dụng trong thời gian dài mà không gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa đầy đủ. Trên thực tế, một số sản phẩm thuốc nam không rõ nguồn gốc, thành phần, chưa được kiểm định chất lượng có thể chứa các hoạt chất gây độc cho gan, thận hoặc tương tác bất lợi với các thuốc điều trị khác.

Việc tự ý sử dụng thuốc nam kéo dài không chỉ làm tăng nguy cơ tổn thương gan mà còn có thể gây suy giảm chức năng thận, rối loạn tiêu hóa, phản ứng dị ứng hoặc che lấp các triệu chứng của bệnh lý nền, khiến việc chẩn đoán và điều trị bị chậm trễ.

Người dân không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc đông y hoặc các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng chữa bệnh khi chưa có sự tư vấn của nhân viên y tế có chuyên môn. Trong quá trình sử dụng thuốc, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài, chán ăn hoặc nước tiểu sẫm màu, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời - ThS, BS Đinh Trường Giang khuyến cáo thêm.

Dù là thuốc có nguồn gốc thảo dược hay thuốc tân dược, việc sử dụng đúng chỉ định, đúng liều lượng và được theo dõi bởi nhân viên y tế là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị, đồng thời hạn chế tối đa các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Ảnh minh họa/Internet

Thuốc đông y bị pha trộn hóa dược độc hại

Hiện không ít người dân “sính” dùng thuốc đông y để chữa các bệnh mạn tính như đau nhức xương khớp hay muốn bồi bổ cơ thể. Đối với những người có tuổi lại thường hay mắc các bệnh mạn tính nên chỉ cần một người đi khám ở đâu đó rồi mua thuốc về uống có hiệu quả là mách nhau mua. Người bệnh chỉ nghĩ đơn giản, có bệnh uống thuốc vào hiệu quả ngay thì nghĩ đó là thầy hay, thuốc tốt hay còn gọi là “gặp thầy gặp thuốc”. Uống thuốc vào là thấy giảm đau ngay, thậm chí xảy ra tai biến người bệnh cũng không nghĩ tới nguyên do là tại thuốc mình uống vì người ta nghĩ thuốc Đông y là an toàn, ít hại. Trong khi đó, tân dược có thể được tán thành bột, trộn vào đông dược rồi chế thành thành phẩm ở dạng viên, dạng cao lỏng... vì thế, nhìn bằng mắt thường, người dân không thể phát hiện các loại thuốc đông dược này có trộn thêm thuốc tân dược hay không.

Mục đích của người sản xuất đông dược trộn thêm tân dược vào là để lừa người bệnh. Khi người bệnh đang bị đau, uống thuốc này thấy giảm và hết ngay các triệu chứng đau nên bệnh nhân rất thích. Thậm chí khi thấy ăn được, ngủ được, béo lên (do tác dụng phụ của thuốc nhóm corticoid), người bệnh cứ tưởng đông dược trá hình này là thần dược. Thế nhưng họ có biết đâu rằng, những nguy cơ từ những đông dược này là vô cùng nguy hiểm.

Mới đây, đầu tháng 8/2026 Gần đây nhất vào đầu tháng 8/2026, Công an Thành phố Hà Nội đã triệt phá và khởi tố 01 đường dây lớn chuyên sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh bằng hình thức nghiền và trộn tân dược (giảm đau, chống viêm) vào thuốc đông y. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Hà Quang Phước (sinh năm 1952, trú tại phường Dương Nội, thành phố Hà Nội) và Bùi Thị Tiết (sinh năm 1988, trú tại xã Dũng Tiến, tỉnh Phú Thọ) về hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh”, quy định tại khoản 1 Điều 194 Bộ luật Hình sự.

• Từ năm 2024, do thuốc Đông y bán chậm, đối tượng Phước nảy sinh ý định nghiền các loại thuốc tân dược, hóa dược giảm đau, kháng viêm (như Paracetamol, Dexone, Indomethacin, Clorpheniramin...) đem pha trộn với bột thảo dược theo tỷ lệ 100g thuốc Đông y với 3 viên tân dược. Phước quen biết Tiết qua Hội thầy thuốc Đông y và giao Tiết mua, nghiền thảo dược. Sau đó, cả hai cùng trộn tân dược, đóng gói và dán nhãn "Thuốc Đông y gia truyền" (nhãn Bách bệnh) để bán cho người bệnh.
• Khám xét nơi ở và làm việc của 2 đối tượng, lực lượng chức năng đã thu giữ hàng nghìn gói sản phẩm thuốc đông y gia truyền giả, nhiều lọ/hộp thuốc tân dược, bao nguyên liệu bột, máy ép nhiệt, máy nghiền cùng các sổ sách, tem nhãn liên quan.

Trước đó, hồi tháng 1, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TPHCM (Phòng Cảnh sát kinh tế) cũng đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành Lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Duy Hiển (sinh năm 1962), Ngô Mỹ Hoành (sinh năm 1973) và Võ Văn Nghề (sinh năm 1993, cùng cư trú tại TP. Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh”.

Cơ quan điều tra xác định các đối tượng đã trộn hoạt chất betamethasone - một loại thuốc tân dược có tác dụng chống viêm, giảm đau – vào sản phẩm gắn mác “thuốc đông y”. Đây là hoạt chất không được phép sử dụng trong thuốc đông y. Việc pha trộn này khiến người dùng nhanh chóng cảm nhận hiệu quả giảm đau, từ đó dễ tin tưởng và sử dụng kéo dài, trong khi tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không có chỉ định và theo dõi y tế.

Quá trình khám xét, lực lượng chức năng đã thu giữ 13.096 sản phẩm thuốc đông y giả, cùng nhiều máy móc, nguyên liệu, tem nhãn, bao bì phục vụ hoạt động sản xuất thuốc giả.

Trong một vụ án thuốc đông y giả khác trước đó do Công an tỉnh Nghệ An triệt phá, gần 1.000 lọ thuốc giả được tiêu thụ từ năm 2025 đến nay đã giúp đối tượng thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng.

Những nội dung quảng cáo sai sự thật như: "Khỏi hẳn hen suyễn sau 30 ngày 100%", "Thuốc nam gia truyền Ông Cố truyền lại", "Hoàn toàn từ thảo dược tự nhiên, khỏi hẳn hen 100% mà không tác dụng phụ cho mọi người"...

Có thể thấy, tình trạng thuốc đông y, thuốc nam giả mạo bị pha trộn trái phép thuốc tân dược giảm đau, chống viêm... đang biến tướng vô cùng phức tạp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người tiêu dùng.

Bác sĩ khuyến cáo, thuốc nam, thuốc đông y là những bài thuốc lành tính, hiệu quả nếu như liều lượng phù hợp với thể trạng từng người và được kiểm định của các cơ quan chức năng có thẩm quyền. Tuy nhiên, hiện trên thị trường tràn lan những loại thuốc được quảng bá "gia truyền", "nhà tôi ba đời" "chữa bách bệnh" mà không cần phải khám bệnh trực tiếp. Những loại thuốc này, thành phần có chứa các loại thuốc giảm đau chống viêm, thường chỉ làm thuyên giảm các triệu chứng mà không điều trị được căn nguyên, gốc rễ của bệnh.

Vì vậy, dùng các loại thuốc này sẽ không phù hợp với thể trạng cụ thể của từng người bệnh. Người dân cần thông thái khi sử dụng thuốc, bởi đằng sau những lời quảng cáo thuốc đông y “chữa bách bệnh” là quy trình sản xuất mất vệ sinh, nguyên liệu trôi nổi và trộn thuốc giảm đau để tạo hiệu quả giả. Việc tự ý sử dụng các sản phẩm này có thể dẫn đến lệ thuộc thuốc, che lấp triệu chứng bệnh thật và gây biến chứng nguy hiểm đối với gan, thận, tim mạch và hệ miễn dịch...