Trao đổi với báo chí, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Phú An, Khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da liễu TP HCM cho biết, đa số bệnh nhân trẻ chỉ đi khám khi đã xuất hiện triệu chứng rõ rệt như u sùi, loét sinh dục, tiết dịch niệu đạo hoặc tiểu buốt, nhiều trường hợp đến muộn do chủ quan hoặc e ngại, khiến quá trình điều trị phức tạp hơn, thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ di chứng cao hơn.

Nguyên nhân chủ yếu được ghi nhận là thiếu kiến thức về sức khỏe tình dục và tâm lý sợ bị đánh giá, kỳ thị. Không ít người trẻ lựa chọn tìm kiếm thông tin trên mạng, tự mua thuốc điều trị hoặc chờ bệnh “tự khỏi”, vô tình làm bệnh âm thầm tiến triển.

Bác sĩ Bệnh viện Da liễu TP.HCM thăm khám cho người bệnh mắc các bệnh lây qua đường tình dục.

Tâm lý e ngại khiến bệnh nặng hơn

Anh Đ.L.L (21 tuổi, ở TP HCM) cho biết từng có quan hệ không an toàn ở tuổi 18–19 nhưng không dám đến cơ sở y tế kiểm tra vì lo sợ bị đánh giá. Anh chia sẻ đã trải qua thời gian dài căng thẳng, lo lắng nguy cơ nhiễm HIV, thậm chí hạn chế tiếp xúc với người thân vì ám ảnh lây bệnh. Chỉ khi nỗi lo vượt quá sức chịu đựng, anh mới quyết định đến phòng khám để xét nghiệm.

Tương tự, Bác sĩ Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, nhận định tâm lý xấu hổ và sợ kỳ thị trong môi trường văn hóa Á Đông khiến nhiều thanh thiếu niên che giấu triệu chứng. Việc trì hoãn thăm khám kéo dài có thể dẫn đến lo âu, trầm cảm, giảm lòng tự trọng, tạo vòng lặp tiêu cực ảnh hưởng chất lượng sống và quan hệ gia đình.

Biến chứng y khoa khi phát hiện muộn

Cũng theo bác sĩ Nguyễn Phú An, ngoại trừ một số bệnh có xu hướng mạn tính như viêm gan B, viêm gan C, HIV và HSV, phần lớn bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Tuy nhiên, nhiều bệnh khởi phát âm thầm, ít triệu chứng nên người bệnh dễ bỏ qua “giai đoạn vàng” điều trị.

Với bệnh lậu và nhiễm Chlamydia, điều trị muộn có thể gây viêm mào tinh, viêm tuyến tiền liệt, viêm niệu đạo, viêm túi tinh và ống dẫn tinh, làm tăng nguy cơ vô sinh ở nam giới. Ở nữ giới, bệnh có thể lan rộng vùng sinh dục – hậu môn, gây vô sinh, tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non, thai ngoài tử cung hoặc lây truyền cho con khi sinh thường.

Bệnh giang mai nếu không được chẩn đoán và điều trị đầy đủ có thể tiến triển sang giai đoạn muộn, gây tổn thương thần kinh, mắt và tim mạch. Phụ nữ mang thai mắc giang mai có nguy cơ sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh con mắc giang mai bẩm sinh với dị tật nặng, nguy cơ tử vong cao.

HIV đặc biệt nguy hiểm vì giai đoạn đầu thường không biểu hiện rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, hệ miễn dịch suy giảm dẫn đến AIDS; người bệnh có thể tử vong do nhiễm trùng cơ hội hoặc ung thư liên quan suy giảm miễn dịch.

Bác sĩ Nguyên Phi Yến cũng cho biết, việc che giấu bệnh làm gia tăng căng thẳng tâm lý, có thể kéo theo hành vi nguy cơ như lạm dụng chất kích thích hoặc quan hệ tình dục không an toàn, từ đó làm vòng xoáy nguy cơ tiếp tục lặp lại.

Chủ động thăm khám để phòng biến chứng

Các bác sĩ khuyến cáo người trẻ cần thay đổi nhận thức: bệnh lây truyền qua đường tình dục không phải vấn đề “đáng xấu hổ” mà là vấn đề sức khỏe cần được xử trí y khoa đúng cách.

Những biện pháp phòng ngừa gồm: chung thủy một vợ một chồng; trao đổi thẳng thắn với bạn tình mới; sử dụng bao cao su đúng cách; xét nghiệm trước khi quan hệ với bạn tình mới; tiêm vắc xin phòng HPV và viêm gan B; cân nhắc sử dụng thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) theo hướng dẫn Bộ Y tế; hạn chế rượu bia, chất kích thích; khám sức khỏe định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh.

Theo các chuyên gia, thông điệp quan trọng nhất là không trì hoãn thăm khám khi có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu bất thường. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả, hạn chế biến chứng nặng và giảm gánh nặng tâm lý cho người bệnh.