Ngày 9/1/2026, Bộ Quốc phòng Nga thông báo, lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành một cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Ukraine bằng các loại vũ khí tầm xa, chính xác cao. Đáng chú ý, Nga tuyên bố đã sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik, đánh dấu lần đầu tiên hệ thống này được công khai xác nhận tham chiến.
Theo phía Nga, cuộc tấn công được tiến hành như một hành động trả đũa, sau khi Ukraine bị cáo buộc đã tấn công dinh thự của Tổng thống Vladimir Putin, tại vùng Novgorod, vào cuối tháng 12/2025. Tuy nhiên, cáo buộc này hiện chưa được phía Ukraine xác nhận và cũng chưa có nguồn tin độc lập nào kiểm chứng.
Thông tin ban đầu được đăng tải trên kênh Telegram, chính thức của Bộ Quốc phòng Nga và nhanh chóng được hãng thông tấn nhà nước TASS lan truyền. Moscow mô tả, đây là một chiến dịch quy mô lớn, được chuẩn bị kỹ lưỡng và mang tính răn đe rõ rệt.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết, các đòn tấn công được thực hiện bằng tên lửa phóng từ mặt đất, trên biển, cùng với máy bay không người lái tấn công tầm xa. Các mục tiêu nhắm tới gồm cơ sở sản xuất UAV, kho hậu cần và những thành phần của hạ tầng năng lượng phục vụ tổ hợp công nghiệp - quân sự của Ukraine.
Giới chức Moscow tuyên bố thêm, các đòn tấn công đã hoàn thành toàn bộ mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, trong bối cảnh Ukraine chưa công bố bất kỳ đánh giá thiệt hại chính thức nào, còn các nguồn quan sát độc lập vẫn chưa xác nhận tình hình trên thực địa, hiệu quả thực sự của chiến dịch đến nay vẫn là một dấu hỏi.
Việc Nga công khai nhắc tới Oreshnik được giới phân tích xem là một thông điệp chiến lược có chủ ý. Oreshnik được cho là tên lửa đạn đạo tầm trung cơ động trên bộ, sử dụng nhiên liệu rắn, được phát triển trong bối cảnh Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF) sụp đổ và những ràng buộc kiểm soát vũ khí không còn hiệu lực.
Theo các ước tính từ nguồn mở, Oreshnik có tầm bắn trong khoảng 3.000 - 5.500 km, lấp khoảng trống giữa tên lửa chiến thuật tầm ngắn và tên lửa đạn đạo liên lục địa. Thông số này cho phép Nga tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương mà không cần sử dụng các hệ thống chiến lược cấp cao nhất.
Về mặt kỹ thuật, Oreshnik được cho là tên lửa đạn đạo hai tầng sử dụng nhiên liệu rắn, ứng dụng nhiều công nghệ phát triển từ các chương trình RS-24 Yars và RS-26 Rubezh, được triển khai trên bệ phóng di động nhằm tăng khả năng sống sót và giảm nguy cơ bị phát hiện trước khi phóng.
Hơn thế nữa, vận tốc tái nhập khí quyển của Oreshnik được báo cáo vượt 12.250 km/h, cho thấy tên lửa này có khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện có. Đồng thời, Oreshnik được đánh giá là một hệ thống lưỡng dụng, có thể mang cả đầu đạn hạt nhân và đầu đạn thông thường.
Trong cấu hình hạt nhân, Oreshnik có thể mang nhiều đầu đạn hồi quy độc lập, phục vụ răn đe khu vực. Ở vai trò thông thường, tên lửa này được cho là có khả năng mang các đầu đạn con công suất cao, phù hợp để tấn công sân bay, khu công nghiệp và hạ tầng năng lượng.
Trước đó, Oreshnik từng được cho là đã được Nga thử nghiệm trong một cuộc tấn công vào thành phố Dnipro vào tháng 11/2024. Tuy nhiên, thiệt hại hạn chế khiến nhiều chuyên gia khi đó đánh giá đây chủ yếu là một cuộc trình diễn năng lực, trong khi tuyên bố mới nhất cho thấy Moscow coi hệ thống này đã sẵn sàng cho tác chiến thực sự.
Giới phân tích nhận định, việc Nga đưa Oreshnik vào sử dụng thường xuyên sẽ làm cục diện xung đột trở nên phức tạp hơn, khi loại tên lửa này lấp khoảng trống giữa các đòn tấn công thông thường tầm xa và năng lực răn đe chiến lược, đồng thời làm gia tăng nguy cơ leo thang khó kiểm soát trong cuộc xung đột Nga - Ukraine.
