Liên tiếp nhận vũ khí Nga
Trong một diễn biến bất ngờ, Thủ tướng Abiy Ahmed vừa tuyên bố Ethiopia đã tiếp nhận 12 tiêm kích đa năng Su-35 do Nga sản xuất, bổ sung một năng lực tác chiến mới đáng kể cho Không quân Ethiopia.
Thỏa thuận này cũng bao gồm kế hoạch bàn giao 4 tiểu đoàn hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 của Nga, dù lịch trình giao hàng cụ thể hiện vẫn chưa được làm rõ.
Thủ tướng Abiy cho biết các tiêm kích này đã cập bến sớm hơn một năm so với tiến độ trong hợp đồng ký kết với Moscow, đồng thời gửi lời cảm ơn Tổng thống Nga Vladimir Putin vì đã hỗ trợ đẩy nhanh quá trình bàn giao.
Các điều khoản tài chính của thương vụ, căn cứ đóng quân của phi đội cũng như việc thỏa thuận có bao gồm các chiến đấu cơ bổ sung hay không hiện chưa được tiết lộ.
Thương vụ vũ khí này diễn ra trong bối cảnh Ethiopia đang nỗ lực tăng cường năng lực quân sự giữa lúc phải đối mặt với các thách thức an ninh cùng tình hình căng thẳng tại khu vực Sừng châu Phi.
Su-35 là dòng tiêm kích biến thể nâng cấp sâu từ dòng Su-27 thời Liên Xô. Dòng máy bay này kết hợp động cơ điều hướng phụt chiều lực đẩy kép mang lại khả năng siêu cơ động, trang bị radar và hệ thống cảm biến tiên tiến, cùng khả năng mang theo nhiều loại vũ khí không đối không và không đối đất đa dạng.
Đặc biệt, hệ thống radar và năng lực triển khai tên lửa không đối không tầm xa của Su-35 đại diện cho bước tiến vượt bậc đối với khả năng phát hiện và tiêu diệt máy bay đối phương của Ethiopia, trong khi thiết kế đa năng cho phép dòng tiêm kích này đảm nhận nhiều nhiệm vụ tấn công đa dạng.
Ethiopia vốn đã vận hành các tiêm kích Su-27 do Nga thiết kế. Phi đội hiện tại của nước này bao gồm khoảng 10 chiếc (và có thể lên tới 15 chiếc) Su-27 đã qua sử dụng (bao gồm cả biến thể hai chỗ ngồi), được bổ sung thêm một cặp Su-30K vào năm 2024.
Hai chiếc Su-30K này ban đầu được sản xuất cho Ấn Độ như một giải pháp tạm thời, sau đó nằm kho tại Belarus trước khi được tân trang và bàn giao cho Ethiopia.
Tuy nhiên, việc đưa Su-35 vào biên chế vẫn đòi hỏi công tác huấn luyện phi công chuyên sâu, bổ sung hạ tầng bảo dưỡng, tích hợp vũ khí và một nguồn cung ứng phụ tùng thay thế đáng tin cậy. Trong đó, nguồn cung phụ tùng chính là yếu tố mà Moscow không phải lúc nào cũng có thể đảm bảo trên thực tế.
Kế hoạch tiếp nhận 4 tiểu đoàn S-400
S-400 là hệ thống phòng không cơ động được thiết kế để đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình và một số mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo.
Nếu được bàn giao đầy đủ, hệ thống này sẽ tăng cường đáng kể khả năng của Ethiopia trong việc bảo vệ các căn cứ quân sự, hạ tầng thiết yếu và các khu vực chiến lược khác trước các đợt tập kích đường không.
Ethiopia nắm giữ vị trí chiến lược quan trọng tại vùng Sừng châu Phi, giáp ranh với Eritrea, Djibouti, Somalia, Nam Sudan và Sudan. Môi trường an ninh của nước này đan xen nhiều căng thẳng cục bộ chưa được giải quyết, các tranh chấp biên giới kéo dài và những xung đột vũ trang nội bộ.
Thủ tướng Abiy miêu tả thương vụ mua sắm này như một giải pháp nhằm răn đe các hành vi xâm lược và củng cố chủ quyền quốc gia.
Đồng thời, việc bàn giao khí tài này tiếp tục củng cố vị thế của Nga với tư cách là nhà cung cấp thiết bị quân sự hiện đại cho các quốc gia châu Phi. Hàng xuất khẩu của Nga sang châu lục này bao gồm máy bay chiến đấu, trực thăng, xe thiết giáp và các hệ thống phòng không mặt đất.
Các chiến đấu cơ của Algeria được hiểu là xuất thân từ lô Su-35 vốn được đóng cho Ai Cập theo đơn đặt hàng 24 chiếc. Tuy nhiên, hợp đồng chuyển giao cho Ai Cập đã đổ vỡ do nguy cơ hứng chịu các lệnh trừng phạt từ Mỹ và lời hứa hẹn cung cấp tiêm kích F-15.
Lô Su-35 đóng cho Ai Cập từng nhiều lần được liên hệ với một thương vụ bán cho Iran, nhưng thương vụ đó cũng chưa bao giờ trở thành hiện thực.
Nhiều khả năng 12 chiếc tiêm kích vừa sang Ethiopia cũng chính là số hàng còn dôi ra từ hợp đồng bị hủy bỏ với Ai Cập.
Đối với Moscow, thỏa thuận này là một minh chứng nổi bật cho việc tiếp tục hợp tác quốc phòng với một quốc gia quan trọng ở khu vực Sừng châu Phi.
Thỏa thuận này cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh cuộc xung đột của Nga tại Ukraine.
Chiến dịch quân sự toàn diện của Nga tại Ukraine và các lệnh trừng phạt quốc tế sau đó đã cản trở nỗ lực xuất khẩu mọi loại thiết bị quân sự của nước này, ngoại trừ sang một số ít đồng minh thân cận, và triển vọng đảo ngược tình thế trong thời gian ngắn là rất thấp.
Giữa bối cảnh hứng chịu trừng phạt cùng vị thế ngày càng bị phương Tây cô lập của Moscow, bất kỳ thành công xuất khẩu nào cũng là tín hiệu tích cực đối với Nga, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc bán các máy bay vốn được đóng cho một khách hàng khác.
Sau cùng, vụ mua sắm này đánh dấu một sự bổ sung quy mô lớn vào lực lượng máy bay chiến đấu của Ethiopia. Kế hoạch triển khai các hệ thống S-400 có thể mở rộng quá trình hiện đại hóa đó sang cả lĩnh vực phòng không mặt đất, qua đó tiếp tục tác động đến cán cân quân sự tại khu vực Sừng châu Phi.
