Không quân Hoàng gia Na Uy đã điều động tiêm kích tàng hình F-35A để chặn và nhận dạng một máy bay trinh sát biển Il-38 của Nga hoạt động gần không phận nước này.
Vụ việc diễn ra trong phạm vi nhiệm vụ cảnh báo nhanh (Quick Reaction Alert - QRA), khi radar phát hiện mục tiêu không xác định tiếp cận khu vực giám sát của Na Uy. Hai tiêm kích F-35 xuất phát từ căn cứ Evenes đã nhanh chóng áp sát và xác định đây là máy bay quân sự Nga.
Theo phía Na Uy, đây là hoạt động “thường lệ” trong cơ chế phòng không NATO, nhằm bảo vệ chủ quyền và theo dõi các hoạt động quân sự gần biên giới.
Vai trò của máy bay trinh sát Il-38
Il-38 là máy bay tuần tra biển và chống ngầm do Nga vận hành, được thiết kế để giám sát tàu chiến, phát hiện tàu ngầm và thu thập dữ liệu tình báo trên biển.
Sự xuất hiện của loại máy bay này gần Na Uy cho thấy Nga đang tăng cường theo dõi hoạt động hải quân của NATO tại khu vực Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương.
Trong một số trường hợp, các chuyến bay như vậy còn giúp Moscow thu thập tín hiệu điện tử, theo dõi tuyến đường di chuyển của lực lượng hải quân đối phương và đánh giá phản ứng của hệ thống phòng không NATO.
Bắc Cực - điểm nóng chiến lược mới
Khu vực “High North” (Bắc Cực mở rộng) ngày càng trở thành tâm điểm cạnh tranh quân sự giữa Nga và NATO.
Đây là khu vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, kết nối Đại Tây Dương với Bắc Cực, đồng thời là tuyến đường quan trọng cho tàu ngầm chiến lược và lực lượng tăng viện giữa Bắc Mỹ và châu Âu.
Việc Nga triển khai các máy bay như Il-38 hay Tu-142 cho thấy mục tiêu chính là giám sát hoạt động hàng hải, bảo vệ khu vực triển khai tàu ngầm và duy trì hiện diện quân sự.
F-35 và năng lực kiểm soát không phận
Các tiêm kích F-35 của Na Uy đóng vai trò trung tâm trong nhiệm vụ kiểm soát không phận NATO tại khu vực phía Bắc.
Nhờ khả năng tàng hình và hệ thống cảm biến tiên tiến, F-35 có thể phát hiện và theo dõi mục tiêu từ khoảng cách xa hơn so với các thế hệ máy bay trước, đồng thời chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực với mạng lưới phòng không NATO.
Na Uy hiện duy trì trạng thái trực chiến 24/7 với các máy bay F-35 tại căn cứ Evenes, sẵn sàng xuất kích trong vòng khoảng 15 phút khi có cảnh báo.
Giới phân tích nhận định, các vụ đánh chặn như trên không phải là hành động leo thang mà phản ánh “nhịp độ hoạt động bình thường mới” giữa Nga và NATO.
Các chuyến bay trinh sát của Nga giúp nước này duy trì nhận thức tình huống chiến trường, trong khi NATO thông qua các nhiệm vụ QRA để thể hiện khả năng phản ứng nhanh và kiểm soát không phận.
Dù không dẫn tới xung đột trực tiếp, những cuộc “chạm trán” như vậy cho thấy mức độ cạnh tranh quân sự ngày càng gia tăng, đặc biệt tại khu vực Bắc Cực - nơi được xem là một trong những mặt trận chiến lược quan trọng nhất hiện nay.
