Không quân Mỹ vừa thực hiện một chiến dịch chưa từng có tiền lệ khi tái triển khai một lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ bằng máy bay vận tải Boeing C‑17 Globemaster III. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng trong chiến lược bảo đảm nguồn điện cơ động cho các căn cứ quân sự trọng yếu của Mỹ trong tương lai.

Theo thông tin công bố, lò phản ứng Ward250 được vận chuyển từ March Air Reserve Base (California) tới Hill Air Force Base (Utah). Ba chiếc C-17 đã tham gia nhiệm vụ, chở tám mô-đun cấu thành hệ thống lò phản ứng. Đây là lần đầu tiên loại máy bay vận tải chiến lược này được sử dụng để tái triển khai một lò phản ứng hạt nhân hoàn chỉnh.

Giới chức quốc phòng Mỹ cho biết chiến dịch nhằm đánh giá khả năng triển khai nhanh các nguồn điện hạt nhân quy mô nhỏ đến những vị trí xa xôi hoặc có nguy cơ bị gián đoạn năng lượng. Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại phụ thuộc lớn vào hệ thống radar, phòng thủ tên lửa và mạng lưới chỉ huy số hóa, việc đảm bảo nguồn điện liên tục được xem là yếu tố sống còn.

Lầu Năm Góc đang thúc đẩy kế hoạch tích hợp các lò phản ứng siêu nhỏ vào lưới điện của các cơ sở quân sự quan trọng. Những địa điểm tiềm năng được nhắc tới bao gồm các căn cứ tiền phương tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, như Kadena Air Base ở Nhật Bản.

Nếu được triển khai rộng rãi, các lò phản ứng này có thể cung cấp nguồn điện độc lập cho căn cứ ngay cả khi hệ thống cung ứng nhiên liệu hoặc lưới điện bị tấn công. Ngoài ra, khả năng vận chuyển bằng C-17 giúp Mỹ có thể nhanh chóng đưa “nguồn điện dự phòng” tới chiến trường hoặc khu vực khủng hoảng.

Ward250 do Valar Atomics phát triển, sử dụng công nghệ làm mát bằng khí heli và chất điều chậm neutron bằng than chì. Lõi lò dùng nhiên liệu TRISO – loại nhiên liệu hạt nhân tiên tiến gồm các hạt uranium được bọc nhiều lớp gốm chịu nhiệt và chống rò rỉ phóng xạ.

Theo Utah San Rafael Energy Lab, công nghệ này giúp lò phản ứng vận hành an toàn hơn so với thiết kế truyền thống, đồng thời có thể hoạt động ở nhiệt độ cao và ổn định trong điều kiện khắc nghiệt.

Lò Ward250 có công suất khoảng 100 kW nhiệt – nhỏ hơn nhiều so với lò phản ứng dân sự - nhưng lại phù hợp cho mục đích quân sự, đặc biệt là cung cấp điện cho các hệ thống radar, kho dữ liệu hoặc trung tâm chỉ huy.

Dù được đánh giá có tiềm năng lớn, việc triển khai rộng rãi lò phản ứng siêu nhỏ vẫn đối mặt nhiều câu hỏi về chi phí, hậu cần và an toàn. Các chuyên gia cho rằng giá thành sản xuất và vận hành hiện vẫn cao so với các nguồn điện truyền thống như máy phát diesel.

Tuy vậy, giới quân sự Mỹ coi đây là khoản đầu tư chiến lược nhằm đảm bảo khả năng hoạt động liên tục trong môi trường tác chiến cường độ cao. Việc vận chuyển thành công Ward250 bằng C-17 được xem là bước thử nghiệm quan trọng, mở ra kỷ nguyên mới cho khái niệm “năng lượng hạt nhân cơ động” trên chiến trường hiện đại.