Ngày 24/9, Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD) cho biết các tiêm kích F-16 Mỹ đã khẩn cấp xuất kích, chặn đội hình gồm oanh tạc cơ Tu-95MS và chiến đấu cơ Su-35 Nga trong vùng ADIZ Alaska - một màn chạm trán làm dấy lên lo ngại về căng thẳng leo thang giữa Washington và Moscow trên vùng trời Bắc Cực.
Theo NORAD, đội hình Nga đã áp sát từ hướng tây bắc qua Biển Bering, không nộp kế hoạch bay hay liên lạc vô tuyến. Hành động này lập tức bị coi là mối đe dọa tiềm tàng, buộc tiêm kích F-16 từ Căn cứ Eielson khẩn cấp cất cánh theo quy trình phản ứng nhanh.
Các tiêm kích Mỹ nhanh chóng tiếp cận, nhận dạng và hộ tống máy bay Nga trong gần hai giờ đồng hồ. Cuộc chạm trán diễn ra hoàn toàn trên không phận quốc tế, trải dài hàng trăm hải lý, không xảy ra va chạm, song một chiếc Su-35 bất ngờ cơ động áp sát - động tác được NORAD nhận định mang tính “có chủ đích”, khiến bầu không khí thêm căng thẳng.
Dù coi đây là hoạt động thường lệ, NORAD nhấn mạnh thành phần đội hình Nga lần này - với Su-35 hộ tống Tu-95MS, mang tính cảnh báo cao. Nó cho thấy Moscow không chỉ duy trì huấn luyện bay tầm xa, mà còn thử nghiệm kịch bản tác chiến thực tế: ném bom chiến lược kết hợp bảo vệ trên không.
Tu-95MS Bear-H, ra đời từ thời Liên Xô, vẫn là trụ cột của không quân tầm xa Nga. Với khả năng mang tên lửa hành trình Kh-55 và Kh-101 - có thể gắn đầu đạn hạt nhân, cùng tầm bay trên 15.000 km, Tu-95MS đủ sức tấn công mục tiêu ở Mỹ từ khoảng cách an toàn ngoài lãnh thổ.
Trong khi đó, Su-35 Flanker-E là một trong những chiến đấu cơ hiện đại nhất của Nga. Máy bay sở hữu radar mảng pha mạnh, động cơ điều hướng lực đẩy, cùng tên lửa không đối không tầm xa R-77. Việc đưa Su-35 vào đội hình hộ tống cho thấy Moscow đang gia tăng độ phức tạp trong các chuyến tuần tra chiến lược.
ADIZ Alaska vốn là vùng đệm an ninh kéo dài khoảng 370 km từ bờ biển. Dù không thuộc chủ quyền, nhưng mọi máy bay tiến vào mà không tự nhận dạng đều bị coi là mối đe dọa. Với chức năng cảnh báo sớm, ADIZ giúp Mỹ và Canada nhanh chóng phát hiện, đánh giá và phản ứng trước mọi hoạt động quân sự trên bầu trời Bắc Cực.
Mỗi vụ đánh chặn đều mang ý nghĩa chiến lược kép: vừa khẳng định quyết tâm bảo vệ không phận, vừa mang lại cơ hội huấn luyện thực tế cho phi công. Đồng thời, chúng giúp NORAD thu thập dữ liệu về loại hình, cấu hình và hành vi của đối phương. Trong trường hợp này, sự hiện diện song song Tu-95MS và Su-35 rõ ràng không thể coi nhẹ.
Ba năm gần đây, tần suất máy bay ném bom Nga xuất hiện trên các tuyến bay Bắc Cực và Thái Bình Dương tăng đều. Xu hướng này gắn liền với bối cảnh băng tan mở ra các tuyến hàng hải mới, đồng thời biến Bắc Cực thành chiến trường cạnh tranh chiến lược ngày càng nóng bỏng.
Để củng cố hiện diện, Moscow đã nâng cấp cơ sở hạ tầng quân sự tại Chukotka và Kamchatka, đồng thời triển khai thêm đơn vị không quân tầm xa. Nhờ vậy, Nga duy trì áp lực thường trực lên ADIZ của Mỹ - Canada và mở rộng khả năng kiểm soát vùng trời phương Bắc.
Việc kết hợp Tu-95MS cùng Su-35 không chỉ đơn thuần là huấn luyện. Nó mô phỏng gói tấn công chiến lược có hộ tống, vừa kiểm tra phản ứng của NORAD, vừa gửi đi thông điệp răn đe. Với Washington, điều đó đồng nghĩa nguy cơ đối đầu bất ngờ luôn hiện hữu, đòi hỏi cảnh giác cao độ.
Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị lan rộng từ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đến Bắc Cực, những vụ đánh chặn tại ADIZ Alaska chắc chắn sẽ ngày càng nhiều và phức tạp hơn. Phi đội F-16 tại Eielson tiếp tục giữ vai trò tuyến đầu, đảm bảo rằng mọi mối đe dọa tiềm tàng đều được phát hiện, khống chế và ngăn chặn kịp thời - giữ vững lá chắn phòng thủ Bắc Mỹ.
