Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, đằng sau năng lực trúng thầu đáng nể của một doanh nghiệp quy mô nhỏ như Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ NP (sau đây gọi tắt là Công ty Xây dựng NP) là một "hệ sinh thái" đối tác vô cùng đặc biệt. Thống kê dữ liệu đấu thầu lịch sử cho thấy, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 85 gói thầu, trong đó được phê duyệt trúng tới 68 gói thầu với tổng trị giá tích lũy lên tới 253.210.503.605 đồng. Điều đáng chú ý là sự phân bổ các gói thầu này không hề phân tán mà tập trung với mật độ dày đặc tại một số bên mời thầu và chủ đầu tư quen thuộc trên địa bàn TP HCM, kèm theo dấu hiệu trúng thầu sát giá ở nhiều dự án.

Điển hình nhất trong hệ sinh thái này là mối quan hệ giữa Công ty Xây dựng NP và bên mời thầu Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Nhật Minh Tiến. Thống kê cho thấy, tại các gói thầu do Công ty Nhật Minh Tiến làm bên mời thầu, Công ty Xây dựng NP đã tham gia 25 gói thầu và được phê duyệt trúng thầu tới 24 gói thầu. Ở vai trò chủ đầu tư, Công ty Nhật Minh Tiến cũng đã trực tiếp phê duyệt cho nhà thầu NP trúng trọn vẹn 15/15 gói thầu tham gia với tổng trị giá 21.644.986.282 đồng, ghi nhận mức trúng thầu khít khao so với dự toán.

Một "khách hàng ruột" khác của Công ty Xây dựng NP là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 8 (TP HCM). Với tư cách chủ đầu tư, đơn vị này đã phê duyệt cho nhà thầu NP trúng thầu tuyệt đối cả 4/4 gói thầu tham gia với tổng giá trị trúng thầu khổng lồ lên tới 103.627.613.882 đồng. Tương tự, tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 10 (TP HCM), Công ty Xây dựng NP cũng tham gia 4 gói thầu và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 4/4 gói thầu, mang về tổng giá trị trúng thầu đạt 48.575.794.490 đồng.

Đặc biệt, tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Bình Đông, Công ty Xây dựng NP tham gia 2 gói thầu và trúng cả 2 gói thầu. Đáng chú ý, tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán tại đây có gói đạt con số tuyệt đối 100%, đồng nghĩa với việc tỷ lệ tiết kiệm cho công quỹ đạt mức 0%, tiêu biểu là gói thầu thực hiện mái che thuộc dự án Tổ chức "Tuần lễ nông sản vùng miền - Bình Đông" lần thứ 2 năm 2026. Gói thầu này được chỉ định thầu rút gọn khít giá 97.848.000 đồng vào ngày 10/06/2026 theo Quyết định phê duyệt số 32/QĐ-TTCUDVC do Q. Giám đốc Nguyễn Duy Tám ký ban hành.

Phân tích về ma trận đấu thầu này dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: Mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu đầu tư công được quy định rõ tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP là nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất cho ngân sách nhà nước. Việc một doanh nghiệp quy mô nhỏ liên tục đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối tại một số đơn vị tư vấn và chủ đầu tư quen thuộc là một hiện tượng cần được làm rõ. Khi một đơn vị tư vấn hoặc bên mời thầu liên tục chấm trúng cho một nhà thầu duy nhất với tỷ lệ giảm giá siêu thấp, các cơ quan chức năng cần rà soát lại toàn bộ quy trình lập hồ sơ mời thầu, tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật và năng lực thực tế của nhà thầu để làm rõ có hay không sự thiếu minh bạch trong công tác lựa chọn nhà thầu.

Bàn về trách nhiệm giải trình và bài toán quản lý nguồn vốn công cấp cơ sở, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh: Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu đã chỉ đạo rất rõ về việc đề cao trách nhiệm của người đứng đầu các chủ đầu tư. Người đứng đầu các đơn vị chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, không được buông lỏng quản lý để xảy ra tình trạng đấu thầu rộng rãi nhưng thực tế chỉ có một nhà thầu tiến vào vòng tài chính, trong khi các đối thủ bị loại bởi các lỗi kỹ thuật sơ đẳng ở khâu thẩm định.

Việc phê duyệt kết quả trúng thầu khít giá dự toán hoặc chỉ định thầu rút gọn sát sạt giá mà không tiến hành thương thảo giảm giá hiệu quả theo hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT là điểm nghẽn lớn về mặt hiệu quả kinh tế sử dụng vốn công cấp cơ sở. Đây là vấn đề cần phải có sự rà soát nghiêm khắc để bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.