Những ngày đầu hè, khi các tuyến phố Hà Nội bắt đầu xuất hiện những xe hàng chất đầy mận hậu tím đỏ, nhiều người mới cảm nhận rõ mùa trái cây Tây Bắc đã trở lại. Loại quả có vị chua ngọt đặc trưng này từ lâu đã trở thành thức quà quen thuộc với người tiêu dùng Việt mỗi dịp tháng 5, tháng 6.

Tại các vùng trồng lớn như Sơn La, Mộc Châu hay Lào Cai, mận hậu đang bước vào chính vụ thu hoạch. Từng thùng mận đỏ au được vận chuyển xuống các chợ đầu mối, siêu thị và cửa hàng trái cây tại Hà Nội, TP HCM với giá dao động từ vài chục nghìn đồng/kg tùy chất lượng.

Ít ai ngờ rằng loại quả vốn được bán phổ biến ở các chợ dân sinh Việt Nam lại đang trở thành mặt hàng trái cây nhập khẩu cao cấp tại nhiều thị trường nước ngoài.

Theo ghi nhận từ một số hệ thống bán lẻ và cửa hàng thực phẩm châu Á tại Mỹ, mận hậu Việt Nam hiện được bán với giá khoảng 12-18 USD/kg, tương đương 310.000-470.000 đồng/kg. Với các lô hàng tuyển chọn, vận chuyển bằng đường hàng không để đảm bảo độ tươi ngon, mức giá còn cao hơn đáng kể.

Tại Nhật Bản, nơi nổi tiếng với văn hóa tiêu dùng trái cây cao cấp, giá bán mận nhập khẩu có thể dao động từ 2.000-3.500 yên/kg, tương đương khoảng 350.000-620.000 đồng/kg. Một số sản phẩm được đóng hộp đẹp, hướng tới phân khúc quà biếu thậm chí có giá còn cao hơn.

Trong khi đó tại Hàn Quốc, mận nhập khẩu được bán ở phân khúc trái cây cao cấp với giá khoảng 15.000-30.000 won/kg, tương đương 280.000-560.000 đồng/kg. Một số thị trường ngách tại Australia và châu Âu ghi nhận giá bán lẻ lên tới 400.000-700.000 đồng/kg đối với hàng tươi chất lượng cao.

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, mức giá cao của mận hậu Việt tại thị trường quốc tế không đơn thuần đến từ yếu tố “hàng lạ” mà còn nằm ở chi phí logistics và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe.

Mận hậu là loại quả có thời gian bảo quản ngắn, dễ dập nát trong quá trình vận chuyển. Để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu, sản phẩm phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vùng trồng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc cũng như quy trình sơ chế và bảo quản lạnh.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển bằng đường hàng không cũng khiến giá thành đội lên đáng kể. Với các loại trái cây tươi cần giữ độ giòn và màu sắc đẹp, doanh nghiệp thường ưu tiên vận chuyển lạnh tốc độ cao nhằm đảm bảo chất lượng khi tới tay người tiêu dùng.

Giới kinh doanh cho rằng việc mận hậu Việt có thể xuất hiện tại các thị trường cao cấp là tín hiệu tích cực cho ngành nông sản trong nước. Đây không chỉ là câu chuyện xuất khẩu trái cây đơn thuần mà còn phản ánh xu hướng nâng tầm giá trị cho nông sản Việt.

Những năm gần đây, nhiều địa phương vùng Tây Bắc đã đẩy mạnh xây dựng vùng trồng đạt chuẩn VietGAP và GlobalGAP. Người dân cũng thay đổi phương thức canh tác, chú trọng chất lượng thay vì chạy theo sản lượng như trước.

Tại Sơn La, nhiều hợp tác xã đã đầu tư hệ thống sơ chế, kho lạnh và đóng gói hiện đại để phục vụ xuất khẩu. Một số doanh nghiệp còn kết hợp du lịch trải nghiệm mùa mận nhằm quảng bá thương hiệu nông sản địa phương.

Không chỉ tiêu thụ dưới dạng quả tươi, mận hậu hiện còn được chế biến thành nhiều sản phẩm giá trị gia tăng như siro, nước ép, mận sấy hay ô mai. Điều này giúp kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng đầu ra cho loại trái cây đặc sản vùng cao.

Theo các chuyên gia, dư địa phát triển của trái cây Việt tại thị trường quốc tế vẫn còn rất lớn nếu đáp ứng được yêu cầu chất lượng và xây dựng thương hiệu bài bản. Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm tới nông sản nhiệt đới và sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, các loại trái cây đặc sản của Việt Nam có nhiều cơ hội gia tăng giá trị.

Từ loại quả quen thuộc nơi chợ quê, mận hậu giờ đây đang dần hiện diện tại các kệ hàng cao cấp ở nước ngoài với mức giá khiến nhiều người bất ngờ. Hành trình của trái mận Tây Bắc không chỉ cho thấy tiềm năng của nông sản Việt, mà còn mở ra kỳ vọng về việc ngày càng nhiều đặc sản trong nước có thể chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.