Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, các gói thầu mà Công ty TNHH TV-XD Phúc Hưng Thịnh vừa trúng trong năm 2026 tại xã Khánh Sơn đều được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu rút gọn. Căn cứ theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn hiện hành, chủ đầu tư có quyền lựa chọn nhà thầu theo hình thức này đối với các gói thầu trong hạn mức hoặc trường hợp khẩn cấp.

Tuy nhiên, Điều 18 của Luật Đấu thầu 2023 nhấn mạnh về trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả của quá trình lựa chọn nhà thầu. Việc ông Nguyễn Quốc Đông, Chủ tịch UBND xã Khánh Sơn ký các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu với giá trúng thầu trùng khít giá dự toán, đồng nghĩa với tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước là 0%, cần được xem xét dưới góc độ trách nhiệm giải trình.

Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rất rõ về quy trình chỉ định thầu rút gọn. Dù quy trình được rút ngắn nhưng bước thương thảo hợp đồng là bắt buộc. Trong biên bản thương thảo, chủ đầu tư hoàn toàn có quyền yêu cầu nhà thầu giảm giá so với dự toán để mang lại lợi ích kinh tế cho nhà nước. Nếu biên bản thương thảo vẫn giữ nguyên giá dự toán cho giá trúng thầu một cách hệ thống, chủ đầu tư cần giải trình rõ lý do vì sao không thể tối ưu hóa ngân sách".

Bên cạnh đó, việc giám sát hoạt động đấu thầu tại các địa phương vừa thực hiện sáp nhập như xã Khánh Sơn càng cần được chú trọng. Sau ngày 01/07/2025, khi Việt Nam bỏ chính quyền cấp huyện, mọi quyền hạn và trách nhiệm trong quản lý đầu tư công được tập trung về cấp xã/phường và cấp tỉnh/TP. Theo Nghị định 140/2025/NĐ-CP và Nghị định 144/2025/NĐ-CP, chính quyền cấp xã được phân quyền mạnh mẽ trong việc quản lý dự án, nhưng đi kèm với đó là yêu cầu về năng lực kiểm soát và tính minh bạch.

Chuyên gia Đào Giang nhận định: "Tại các xã miền núi, vùng sâu vùng xa, việc tìm kiếm nhà thầu đủ năng lực có thể gặp khó khăn, dẫn đến tình trạng quanh quẩn chỉ có một vài doanh nghiệp địa phương tham gia. Tuy nhiên, điều này không thể là lý do để chấp nhận việc đấu thầu không có tỷ lệ tiết kiệm. Các cơ quan quản lý cấp tỉnh cần có cơ chế hậu kiểm, rà soát lại tất cả các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% để chấn chỉnh kịp thời".

Nhìn vào gói thầu số 05 tại phường Đô Vinh (TP Phan Rang – Tháp Chàm trước đây, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa), Công ty Phúc Hưng Thịnh trúng thầu với giá 754.635.566 đồng trên giá gói thầu 755.786.517 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ở gói thầu này chỉ đạt khoảng 0,15%, một con số mang tính "hình thức". Điều này cho thấy hiện tượng trúng thầu "sát nút" không chỉ khu biệt tại xã Khánh Sơn mà có dấu hiệu lan rộng sang các địa bàn khác mà nhà thầu này đặt chân đến.

Luật Đấu thầu năm 2023 ra đời với nhiều kỳ vọng về việc ngăn chặn tình trạng "quân xanh, quân đỏ" và thông thầu. Những diễn biến trong hoạt động đấu thầu của Công ty TNHH TV-XD Phúc Hưng Thịnh tại Khánh Hòa là một ví dụ điển hình cần được các cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hòa lưu tâm kiểm tra, giám sát để môi trường kinh doanh được thực sự cạnh tranh, lành mạnh và hiệu quả.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục theo dõi và thông tin./.