Nếu tổ chức một cuộc thi tìm “vua đại dương”, cá mập trắng chắc chắn là ứng viên nổi tiếng nhất. Nó có hàm răng sắc, cơ thể dài tới khoảng 6,4m và là một trong những động vật săn mồi đầu bảng của các vùng biển ôn đới, cận nhiệt đới. NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ) xác định cá mập trắng là một động vật săn mồi đỉnh cao (apex predator), có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái biển.

Ảnh: sanctuaries.noaa

Nhưng có một đối thủ khiến danh hiệu này trở nên thú vị hơn rất nhiều: cá voi sát thủ.

Thoạt nhìn, cá voi sát thủ không có vẻ đáng sợ như cá mập. Nó thực chất thuộc họ cá heo, dù là thành viên lớn nhất của họ này. Nhưng đằng sau vẻ ngoài đen trắng đặc trưng là một trong những kẻ săn mồi hiệu quả nhất hành tinh. NOAA gọi cá voi sát thủ là “kẻ săn mồi đầu bảng” của đại dương. Chúng xuất hiện ở mọi đại dương và có chế độ ăn cực kỳ đa dạng, tùy từng quần thể.

Ảnh: fisheries.noaa

Điều khiến cá voi sát thủ đặc biệt nguy hiểm không chỉ là sức mạnh mà còn là trí thông minh và khả năng phối hợp. Chúng có thể săn theo nhóm, sử dụng những chiến thuật khác nhau tùy loại con mồi. Có quần thể chuyên săn cá, trong khi những quần thể khác săn hải cẩu, sư tử biển, cá đuối, cá mập và nhiều loài động vật biển khác.

Thậm chí, cá mập trắng – biểu tượng của sức mạnh đại dương – cũng có thể trở thành con mồi. NOAA từng ghi nhận trường hợp cá voi sát thủ tấn công và giết cá mập trắng ở vùng biển ngoài khơi California.

Ảnh: fisheries.noaa

Các nghiên cứu gần đây thậm chí ghi nhận cá voi sát thủ phối hợp săn cá mập voi, loài cá lớn nhất thế giới.

Vì vậy, nếu “vua đại dương” được hiểu là loài săn mồi đứng trên cùng của mạng lưới thức ăn và có khả năng áp đảo nhiều đối thủ lớn, cá voi sát thủ là ứng viên thuyết phục nhất. Không phải vì nó lớn nhất, mà bởi sự kết hợp hiếm có giữa sức mạnh, tốc độ, trí thông minh, giao tiếp xã hội và khả năng săn mồi theo chiến thuật.

Trong đại dương, ngai vàng có lẽ không thuộc về kẻ có bộ hàm đáng sợ nhất. Nó thuộc về kẻ biết cách sử dụng trí óc tốt nhất.