Ít ai biết rằng, bên dưới dòng sông Sài Gòn nhộn nhịp có một công trình được tạo nên từ bốn khối bê tông khổng lồ, với tổng trọng lượng gần 110.000 tấn. Đó là Hầm Thủ Thiêm, hay còn gọi là Đường hầm sông Sài Gòn, công trình hầm dìm đầu tiên được xây dựng thành công tại Việt Nam.
Chính thức thông xe ngày 20/11/2011, Hầm Thủ Thiêm từng được ghi nhận là đường hầm vượt sông có quy mô lớn nhất Đông Nam Á tại thời điểm khánh thành. Đến ngày 20/11 tới đây, công trình sẽ tròn 15 năm đi vào vận hành.
Hầm Thủ Thiêm ngày nay (Ảnh Vinpearl)
Kỳ tích xây hầm dìm đầu tiên tại Việt Nam, sử dụng 4 khối bê tông nặng gần 110.000 tấn
Theo thông tin từ Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TP.HCM, Hầm Thủ Thiêm thuộc dự án Đại lộ Đông - Tây, kết nối khu vực trung tâm thành phố với bán đảo Thủ Thiêm. Công trình có tổng chiều dài 1.490 m, trong đó đoạn hầm dìm dưới lòng sông Sài Gòn dài 370,8 m, rộng 33,3 m và cao 8,9 m.
Đặc biệt, đường hầm được thiết kế với thời gian phục vụ lên tới 100 năm, đánh dấu một bước tiến trong năng lực xây dựng công trình ngầm tại Việt Nam.
Điều khiến Hầm Thủ Thiêm trở nên đặc biệt nằm ở phương pháp thi công. Thay vì đào xuyên trực tiếp dưới lòng sông, các kỹ sư sử dụng công nghệ hầm dìm, chế tạo những đốt hầm bê tông cốt thép tại một địa điểm khác, sau đó đưa đến vị trí xây dựng và dìm xuống đáy sông.
Theo Báo Điện tử Chính phủ, bốn đốt hầm được đúc tại Nhơn Trạch, Đồng Nai. Mỗi đốt dài khoảng 92 m, rộng 33 m, cao 9 m và nặng khoảng 27.000 tấn. Như vậy, tổng trọng lượng của bốn khối bê tông lên tới khoảng 108.000 tấn, tương đương gần 110.000 tấn.
Bản mặt cắt thiết kế hầm dìm Thủ Thiêm (Ảnh UBND TP.HCM)
Sau khi hoàn thành, các đốt hầm được thả nổi và lai dắt qua quãng đường thủy dài khoảng 22 km để đến vị trí thi công trên sông Sài Gòn.
Từ tháng 3 đến tháng 6/2010, cả bốn đốt hầm lần lượt được dìm xuống đáy sông và kết nối với nhau. Quá trình này đòi hỏi độ chính xác rất cao để bảo đảm vị trí, khả năng liên kết và chống thấm của công trình.
Đáng chú ý, công tác dìm hầm được thực hiện tại những vị trí có độ sâu lên tới khoảng 27 m so với mặt nước sông Sài Gòn. Cụ thể, đốt hầm số 3 được lắp đặt tại đoạn có độ dốc lớn nhất của đường hầm, ở cao độ khoảng -27 m so với mặt nước. Việc thi công diễn ra trong điều kiện dòng chảy mạnh, đòi hỏi các kỹ sư phải kiểm soát chặt chẽ quá trình hạ thấp, định vị và ghép nối những khối bê tông khổng lồ dưới nước.
Ngày 21/9/2010, Hầm Thủ Thiêm chính thức hợp long, tạo tiền đề để hoàn thiện và đưa vào khai thác năm 2011.
Hình ảnh tại Lễ Hợp long Hầm Thủ Thiêm (Ảnh Báo Chính phủ)
Bên trong đường hầm dài gần 1,5 km có tới 38 cửa thoát nạn
Không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô xây dựng, Hầm Thủ Thiêm còn được trang bị nhiều hệ thống kỹ thuật phục vụ công tác vận hành và bảo đảm an toàn.
Theo hồ sơ kỹ thuật của đơn vị quản lý, công trình có hai phần đường xe chạy riêng biệt, tổng cộng sáu làn xe lưu thông hai chiều. Tĩnh không thông xe cao 4,5 m, vận tốc thiết kế đạt 60 km/h. Một chi tiết đáng chú ý là hệ thống thoát hiểm được bố trí dọc đường hầm. Theo thông tin đăng trên website của đơn vị quản lý, công trình có tổng cộng 38 cửa thoát nạn, chia đều 19 cửa mỗi bên, khoảng cách giữa các cửa khoảng 50 m.
Hai hành lang thoát hiểm có chiều rộng khoảng 2 m, cao 2,5 m, được ngăn cách với phần đường dành cho phương tiện bằng tường bê tông.
Bên cạnh đó, đường hầm còn có hệ thống camera giám sát, thông gió, hút khói, chiếu sáng, cảnh báo cháy, chữa cháy và nguồn điện dự phòng. Các hệ thống này phục vụ việc giám sát, điều hành giao thông cũng như ứng phó với những tình huống khẩn cấp.
Lối thoát hiểm của hầm (Ảnh Báo Chính phủ)
Sau gần 15 năm, trở thành dấu ấn của TP.HCM, cảnh quan xung quanh đổi thay mạnh mẽ
Sau gần 15 năm vận hành, Hầm Thủ Thiêm vẫn giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới giao thông TP.HCM, kết nối trục Võ Văn Kiệt với Mai Chí Thọ, tạo tuyến lưu thông trực tiếp giữa trung tâm hiện hữu và khu vực phía Đông.
Đây là một trong những công trình mang tính biểu tượng của thành phố, đánh dấu bước chuyển trong phát triển hạ tầng đô thị. Từ thời kỳ người dân phải phụ thuộc nhiều vào những chuyến phà qua sông, khu vực Thủ Thiêm ngày nay được kết nối bằng đường hầm, những cây cầu lớn và các tuyến đường hiện đại.
Đáng chú ý, không gian xung quanh công trình cũng đã có sự thay đổi rõ rệt.
Nếu trước đây, nhiều đoạn bờ sông phía Thủ Thiêm còn là bãi đất trống, lau sậy và đường đi chưa hoàn thiện, thì hiện nay khu vực này đã hình thành những công viên, lối dạo bộ, vườn hoa và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Khu vực trở thành điểm ngắm cảnh, đi bộ, dạo chơi của đông đảo người dân và du khách (Ảnh Traveloka)
Theo thông tin từ Sở Xây dựng TP.HCM, khu vực bờ Đông sông Sài Gòn, đoạn từ cầu Ba Son đến nóc hầm Thủ Thiêm, được cải tạo, chỉnh trang thành Công viên bờ sông Sài Gòn với quy mô khoảng 14 ha. Những điểm nhấn như cánh đồng hoa hướng dương, đài phun nước, công viên ven sông, khu sinh hoạt cộng đồng và khu vườn đá đã góp phần tạo nên diện mạo mới cho khu vực.
Đến tháng 3/2026, Công viên bờ sông Sài Gòn đã phục vụ gần 1 triệu lượt khách tham quan. Vào những ngày cuối tuần, nơi đây thu hút khoảng 4.000–6.000 lượt khách mỗi ngày. Người dân được vào công viên miễn phí, chỉ phải trả tiền khi sử dụng các dịch vụ có thu phí.
Ngày nay, khu vực ven sông gần nóc hầm Thủ Thiêm trở thành điểm đến quen thuộc để người dân đi bộ, tập thể dục, ngắm hoàng hôn và tận hưởng không gian thoáng đãng bên sông Sài Gòn. Từ đây, du khách có thể chiêm ngưỡng những tòa cao ốc tại khu vực trung tâm thành phố, đặc biệt khi thành phố lên đèn.
Diện mạo hai bờ sông còn tiếp tục thay đổi khi ngày 21/10/2026, cây cầu đi bộ hình lá dừa nước dài khoảng 720 m, nối Bến Bạch Đằng với Thủ Thiêm, chính thức hợp long. Công trình đang tiếp tục hoàn thiện, được kỳ vọng tạo thêm điểm tham quan và không gian trải nghiệm cho người dân, du khách khi đưa vào sử dụng.
Công viên bờ sông Sài Gòn hay gần khu vực hầm (Ảnh Traveloka)
Nếu Hầm Thủ Thiêm từng mở ra tuyến kết nối mới dưới lòng sông Sài Gòn vào năm 2011, cây cầu đi bộ đang hình thành phía trên mặt nước tiếp tục thể hiện sự chuyển mình của không gian đô thị ven sông.
Hướng tới dấu mốc 15 năm thông xe vào ngày 20/11/2026, Hầm Thủ Thiêm không chỉ là thành tựu kỹ thuật đặc biệt của Việt Nam mà còn là một phần trong lịch sử phát triển TP.HCM. Từ công trình giao thông nằm sâu dưới lòng sông đến những không gian công cộng nhộn nhịp phía trên, khu vực này đang cho thấy những thay đổi đáng kể của thành phố sau gần một thập kỷ rưỡi.
