Ngày 03/3/2026, ông Phan Văn Trường, Trưởng phòng Kinh tế xã Thuận Hạnh, tỉnh Lâm Đồng đã ký Quyết định số 20/QĐ-KT phê duyệt chỉ định thầu cho Công ty TNHH D&G Đắk Nông thực hiện gói thầu thi công xây dựng công trình chiếu sáng tại khu vực Trung tâm xã, Quốc lộ 14 và Bia ghi danh liệt sỹ.

Tiết kiệm ngân sách ở mức... tượng trưng

Theo hồ sơ, gói thầu này có giá chỉ định thầu là 1.764.655.000 đồng (đã bao gồm 8% thuế VAT). Hình thức hợp đồng là trọn gói với thời gian thực hiện trong 60 ngày. Đáng chú ý, tại Quyết định số 153/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật do Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Hạnh, Mai Xuân Quang ký trước đó, chi phí xây dựng dự toán cho hạng mục này được xác định là 1.770.701.000 đồng.

Như vậy, qua quá trình lựa chọn nhà thầu bằng hình thức chỉ định thầu rút gọn, giá trị tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ đạt khoảng 6.046.000 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm 0,34%. Đây là mức tiết kiệm thấp, thường thấy ở các gói thầu chỉ có một đơn vị tham gia hoặc thực hiện theo quy trình chỉ định thầu, gây băn khoăn về tính hiệu quả kinh tế, một trong những nguyên tắc cốt lõi của Luật Đấu thầu.

Chân dung nhà thầu "thắng như chẻ tre"

Tìm hiểu của phóng viên qua dữ liệu đấu thầu cho thấy, Công ty TNHH D&G Đắk Nông (có địa chỉ trụ sở tại tỉnh Lâm Đồng, đại diện pháp luật là ông Nguyễn Thanh Bình) không phải là cái tên xa lạ tại khu vực này.

Tính đến đầu tháng 3/2026, doanh nghiệp này đã tham gia 23 gói thầu và ghi nhận kết quả trúng thầu tại 20 gói, tỷ lệ trúng lên đến hơn 87%. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt hơn 23,6 tỷ đồng. Điểm đặc biệt trong lịch sử năng lực của nhà thầu này là danh sách khách hàng rất "hẹp". Theo dữ liệu phân tích, đơn vị này chủ yếu có quan hệ với 2 bên mời thầu chính tại khu vực Lâm Đồng.

Phần lớn các gói thầu đơn vị này trúng đều thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn hoặc đấu thầu rộng rãi nhưng không có đối thủ cạnh tranh đáng kể, dẫn đến tỷ lệ giảm giá trung bình so với giá dự toán chỉ ở mức 96,58% (tức tiết kiệm chưa tới 4%). Việc liên tục trúng thầu sát giá tại một địa bàn cụ thể thường là dấu hiệu khiến dư luận đặt câu hỏi về tính công bằng và cạnh tranh trong công tác đấu thầu.

Cần sự minh bạch trong chỉ định thầu

Dưới góc nhìn chuyên môn, Luật sư Võ Quang Vinh (Vĩnh Long) nhận định: "Chỉ định thầu là hình thức giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, đặc biệt với các công trình có tính cấp bách hoặc giá trị nhỏ. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoặc thực hiện không đi kèm với sự khảo sát giá thị trường kỹ lưỡng có thể dẫn đến thất thoát gián tiếp ngân sách. Theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính hiệu quả của việc lựa chọn nhà thầu. Khi tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt 0,34%, các cơ quan giám sát cần kiểm tra quy trình thẩm định giá dự toán để đảm bảo không có sự bắt tay giữa nhà thầu và đơn vị quản lý."

Dự án chiếu sáng xã Thuận Hạnh có mục tiêu chỉnh trang đô thị, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông trên tuyến Quốc lộ 14. Tuy nhiên, để mục tiêu này trọn vẹn, cần có sự minh bạch tuyệt đối trong việc sử dụng từng đồng vốn từ ngân sách.

Cũng cần nhắc lại, từ ngày 1/7/2025, Việt Nam đã chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc Phòng Kinh tế xã Thuận Hạnh được giao vai trò chủ đầu tư trực tiếp quản lý các gói thầu giá trị lớn đòi hỏi năng lực cán bộ và quy trình giám sát phải được siết chặt hơn bao giờ hết để tránh tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi" tại cơ sở.

Dư luận đang chờ đợi câu trả lời từ UBND xã Thuận Hạnh về việc lựa chọn nhà thầu và quy trình thẩm định giá đối với gói thầu này.