Ảnh minh họa: AI
SỨC MẠNH THAY ĐỔI CỤC DIỆN NĂNG LƯỢNG TRUNG Á
Ở cao độ hơn 1.100 mét giữa lòng hiểm trở của thung lũng sông Vakhsh, Tajikistan đang hiện thực hóa một kỳ quan kỹ thuật mang tầm vóc vĩ mô làm chuyển dịch toàn khu vực: Siêu thủy điện Rogun. Với chiều cao thiết kế kỷ lục 335 mét — cao gần gấp đôi đập Tam Hiệp — công trình sở hữu một hồ chứa khổng lồ có dung tích lên tới 13,3 tỷ m³ nước, trải rộng trên diện tích mặt hồ 170 km² và kéo dài suốt gần 70 km dọc theo thung lũng. Khi vận hành toàn tải, "trái tim" thủy điện này sẽ bơm vào lưới điện tới 14,4 tỷ kWh điện sạch mỗi năm, góp phần đưa Tajikistan thành trung tâm năng lượng xanh của Trung Á. Dự án đồng thời đánh dấu một cuộc đại di cư lịch sử khi hơn 50.000 người dân phải dời chuyển nhà cửa để nhường chỗ cho lòng hồ tích nước. Rogun không đơn thuần là một công trình năng lượng, mà là tuyên ngôn về khát vọng chinh phục thiên nhiên và quy mô phát triển vượt tầm kỷ nguyên.
Để tạc nên công trình đỉnh cao này, có tới 3 "gã khổng lồ" đến từ 3 quốc gia bắt tay nhau xây dựng. Họ là ai?CHINH PHỤC SÔNG VAKHSH:
KỲ TÍCH THI CÔNG ĐẬP ROGUN - ĐẠI CÔNG TRÌNH THỦY ĐIỆN CAO NHẤT HÀNH TINH
Giữa rặng núi Pamir hùng vĩ của Tajikistan, một kỳ tích kỹ thuật xây dựng đang từng ngày định hình lại bản đồ năng lượng Trung Á.
1. CON SỐ ẤN TƯỢNG
| CHỈ SỐ | THÔNG SỐ GIÁ TRỊ | Ý NGHĨA KỸ THUẬT & QUY MÔ |
|---|---|---|
| Chiều cao thiết kế | 335 mét | Sẽ trở thành đập nước cao nhất thế giới sau khi hoàn thành. |
| Độ cao hiện tại | 190 mét | Cột mốc thi công quan trọng đạt được trên độ cao 1.155m so với mực nước biển. |
| Tổng công suất | 3.600 MW | Gồm 6 tổ máy (600 MW/tổ máy), giúp Tajikistan tăng gấp đôi sản lượng điện quốc gia. |
| Khoan gia cố ngầm | > 500.000 mét | Khoan phụt vữa gia cố nền móng và tạo màn chắn chống thấm khổng lồ dưới lòng đất. |
| Mô hình vận hành | 2 / 6 Tổ máy | Đã hòa lưới điện quốc gia và phát điện thương mại ngay trong quá trình thi công đập. |
2. TỔNG QUAN ĐẠI CÔNG TRÌNH VÙNG NÚI PAMIR
Tại vùng núi cao hiểm trở Tajikistan, dự án nhà máy thủy điện Rogun đang khẳng định vị thế của một trong những công trình hạ tầng phức tạp nhất thế giới. Khi hoàn thiện hoàn toàn, đập Rogun sẽ vươn tới chiều cao kỷ lục 335 mét, chính thức vượt qua đập Cẩm Bình I (Trung Quốc - 305m) để trở thành đập nước cao nhất hành tinh; đồng thời cao gấp 2 lần so với đập Tam Hiệp, cũng của Trung Quốc.
Hiện tại, đập đã chính thức chinh phục mốc độ cao 190 mét tại điểm công trường nằm ở cao độ 1.155 mét so với mực nước biển. Không chỉ là một đập thủy điện đơn thuần, Rogun tượng trưng cho khát vọng tự chủ năng lượng và bước tiến lớn trong kỹ thuật xây dựng hiện đại.
"Điểm độc đáo hàng đầu của Rogun là mô hình phát điện song song với tiến độ đắp đập: Đập càng dâng cao, áp suất thủy lực càng lớn, sản lượng điện từ 2 tổ máy đang vận hành càng tăng trưởng."
3. KỸ THUẬT THI CÔNG & GIẢI PHÁP ĐỘT PHÁ
Rogun là công trình đập đá đắp kết hợp lõi đất sét chống thấm (Rockfill dam with clay core). Kết cấu này đòi hỏi quy trình xử lý nền móng và bơm rót vật liệu cực kỳ khắt khe nhằm chịu đựng sức ép nước khổng lồ và địa hình địa chất phức tạp:
- Chuyển hướng dòng sông Vakhsh: Toàn bộ dòng chảy tự nhiên của sông Vakhsh đã được xẻ núi, dẫn hướng chảy qua hệ thống đường hầm ngầm kiên cố xuyên qua lòng núi đá granite.
- Thi công lõi đất sét: Tính đến nay, hơn 50% tổng khối lượng vật liệu đất sét dự kiến cho lõi đập đã được nén đắp thành công, tạo lớp màng ngăn nước tuyệt đối cho công trình.
- Màn chắn vữa chống thấm ngầm: Tổng chiều dài khoan gia cố nền móng và tạo màn chắn vữa ngầm đã vượt mốc 500.000 mét. Đây là một trong những khối lượng khoan gia cố ngầm lớn nhất từng được thực hiện tại các công trình thủy điện toàn cầu.
4. LIÊN MINH XÂY DỰNG QUỐC TẾ
Sức mạnh của đại công trình Rogun nằm ở sự phối hợp chặt chẽ giữa các tập đoàn năng lượng và xây dựng hàng đầu thế giới:
| ĐƠN VỊ THI CÔNG | QUỐC GIA | VAI TRÒ & NHIỆM VỤ CHÍNH |
|---|---|---|
| Webuild | Ý (Italy) | Tổng thầu đảm nhận Gói 2 của giai đoạn 1 – thi công xây dựng cấu trúc đập chính và các hạng mục thủy công trọng yếu. |
| RusHydro | Nga (Russia) | Cung cấp dịch vụ tư vấn kỹ thuật, thẩm định và chuẩn bị toàn bộ hồ sơ thiết kế - thi công cho nhà máy 3.600 MW. |
| TGEM | Tajikistan | Trực tiếp phụ trách công tác xây lắp điện, lắp đặt thiết bị thủy cơ khí và hạ tầng phụ trợ tại công trường. |
5. CÚ HÍCH NĂNG LƯỢNG VÀ TẦM ẢNH HƯỞNG TOÀN CẦU
Đối với Tajikistan, Rogun không chỉ là một dự án công nghiệp mà là tấm vé mở ra kỷ nguyên phát triển kinh tế bứt phá. Với tổng công suất 3.600 MW (gồm 6 tổ máy 600 MW/tổ), nhà máy dự kiến sẽ tăng gấp đôi tổng sản lượng điện của toàn quốc gia, biến Tajikistan thành trung tâm xuất khẩu năng lượng xanh hàng đầu Trung Á.
Đối với tập đoàn RusHydro (Nga), Rogun đại diện cho dự án quốc tế chiến lược hàng đầu. Dự án được trân trọng ghi nhận riêng trong báo cáo thường niên năm 2025 của tập đoàn — đóng góp quan trọng vào danh mục 33 dự án quốc tế tại 12 quốc gia với tổng giá trị vượt mốc 4 tỷ ruble.
Sự kết hợp giữa công nghệ xây dựng đỉnh cao của Châu Âu, năng lực kỹ thuật của Nga và sức mạnh nội tại của Tajikistan đang biến giấc mơ chinh phục độ cao 335m thành hiện thực, đặt mốc mạn mới cho ngành thủy điện thế giới.
Tham khảo: FT
