Khánh thành năm 1885, nhà thờ chính tòa Bùi Chu được coi là một trong những nhà thờ có lịch sử lâu đời và kiến trúc đẹp nhất Việt Nam.
Theo ThS. KTS Cao Thành Nghiệp - giám đốc Ban quản lý dự án trùng tu trụ sở Tòa án nhân dân TP.HCM - nhà thờ này có giá trị lớn về kiến trúc, xã hội, công nghệ xây dựng, lịch sử phát triển đô thị.
Về tổng quan, nhà thờ Bùi Chu có chiều dài 78 mét, rộng 22 mét, cao 15 mét, được xây dựng theo phong cách kiến trúc Baroque, một phong cách hiếm gặp tại các nhà thờ cổ của Việt Nam.
Nét đặc sắc trong thiết kế nhà thờ là những hình oval 3 lá trên trần - một biến thể của mỹ thuật Thiên Chúa giáo không thấy ở các nhà thờ nào khác ở Việt Nam, cũng như nhiều chi tiết trang trí cầu kỳ.
Cách thức tạo hình này vừa thể hiện đường nét baroque cổ kính, vừa thể hiện nét phương Đông, tạo ra không gian đa dạng, phù hợp với nơi chốn mà nó tồn tại, theo ThS. KTS Cao Thành Nghiệp.
Cách thức xây dựng công trình cũng rất đặc sắc với khung nhà bằng tường gạch chịu lực kết hợp những hàng cột gỗ lim đặt trên những bệ đá điêu khắc tinh xảo. Trần nhà thờ làm bằng vật liệu địa phương, trong đó vôi rơm tạo những vòm cong thoáng nhẹ, phù hợp khí hậu nhiệt đới.
Kế hoạch phá dỡ nhà thờ Bùi Chu đã khiến nhiều kiến trúc sư không đồng tình, đề nghị tạm hoãn để chờ đánh giá toàn diện của Hội đồng di sản quốc gia.
Sau khi khảo sát thực địa vào ngày 29-30/4, nhóm kiến trúc sư từ TP HCM kết luận nhà thờ chỉ hư hỏng nhẹ, không nhất thiết phải tháo dỡ.
Họ cũng gửi đơn xin cứu xét đề nghị tạm hoãn hạ giải nhà thờ đến Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Nam Định.
Được biết, Hội đồng linh mục giáo phận Bùi Chu đã họp bàn vấn đề này trong nhiều năm và đi đến quyết định hạ giải nhà thờ. Về mặt thủ tục hành chính, họ đã hoàn tất thủ tục.
