Tại khu vực ngay bên ngoài một mỏ ngọc lam thời tiền Tây Ban Nha ở thành phố El Salvador phía bắc Chile, giữa sa mạc Atacama, các chuyên gia tìm thấy một xác ướp tự nhiên vào những năm 1970. Thi hài được chôn cất cùng với một số đồ tùy táng như cung tên. Ảnh: Francisco Garrido and Catalina Morales.
Các chuyên gia đã tiến hành kiểm tra, xác định niên đại thi hài được ướp xác tự nhiên trên. Qua đó, họ nhận định người đàn ông này qua đời cách đây khoảng 1.100 năm và nhiều khả năng tử vong trong một tai nạn khai thác ngọc lam ở Chile thời xưa. Ảnh: Francisco Garrido and Catalina Morales.
Trên xác ướp có nhiều bằng chứng về chấn thương do lực tác động mạnh cho thấy người đàn ông có thể đã thiệt mạng do đá lở hoặc sập hầm mỏ. Trong nghiên cứu mới công bố, các chuyên gia đã chụp CT và chụp X-quang để giải mã chi tiết những chấn thương nghiêm trọng có thể đã dẫn đến cái chết của người đàn ông trên. Ảnh: Francisco Garrido and Catalina Morales.
"Người thợ mỏ rất có thể đã vào hầm mỏ và dùng búa để khai thác ngọc lam. Trong trường hợp đá rơi, không có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào cho an toàn tính mạng của người thợ mỏ", nhóm nghiên cứu cho hay. Ảnh: Francisco Garrido and Catalina Morales.
Trong quá trình phân tích xác ướp, các nhà nghiên cứu phát hiện người đàn ông khoảng 25 - 40 tuổi khi qua đời. Họ đã xác định niên đại bằng phương pháp carbon phóng xạ cho thấy xác ướp sống vào khoảng năm 894 - 1016. Ảnh: Alamy.
Nhiều vết nứt chưa lành được phát hiện trên phần cột sống trên của người đàn ông. Người này cũng bị gãy xương sườn, xương bả vai và xương đòn, cho thấy "một lực tác động mạnh lên một vùng rộng" ở phần lưng trên, tiết lộ rằng "phần ngực trên bên trái của ông chịu lực tác động chính". Điều này đã dẫn tới một số đốt sống bị lệch và làm xẹp lồng ngực. Ảnh: geologyin.com.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu đã xác định được một vết nứt ở đốt sống gần gốc cột sống của thợ mỏ, có khả năng là hậu quả của chấn thương ban đầu ở phần lưng trên. Cả chấn thương cột sống trên và dưới đều "thường liên quan đến tổn thương tủy sống nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong cao. Ảnh: pueblodirect.com.
Nhóm nghiên cứu không phát hiện thấy thương tích nào ở hộp sọ, cổ hoặc cánh tay của người đàn ông. Điều này cho thấy vụ tai nạn xảy ra khi người thợ mỏ đang ở tư thế cúi đầu. Lúc xảy ra tai nạn lao động, có thể ông đang tập trung khai thác ngọc lam hoặc có lẽ đang cố gắng bảo vệ phần đầu bằng hai tay khi một tảng đá nặng rơi từ trên cao rơi xuống. Ảnh: pueblodirect.com.
Các nhà nghiên cứu viết rằng loại thương tích này thường thấy ở những người bị động đất và trong các tai nạn lao động trong ngành lâm nghiệp, xây dựng và khai thác mỏ. Ảnh: pueblodirect.com.
Việc khai thác ngọc lam đã được thực hiện trong khoảng 2 thiên niên kỷ ở sa mạc Atacama. Những người thợ mỏ sử dụng các thiết bị chuyên dụng bao gồm búa đá, xẻng gỗ, giỏ... để khai thác ngọc lam. Sau đó, chúng được thợ thủ công chế tác thành trang sức hoặc các sản phẩm khác. Những sản phẩm này được buôn bán hoặc trao đổi dọc theo hệ thống đường sá rộng lớn của người Inca thời tiền Columbus. Ảnh: pueblodirect.com.
