Trong suốt nhiều năm, giới khoa học đã biết về việc một trong những vụ phun trào núi lửa mạnh nhất thế kỷ 19 đã giải phóng nhiều khí lưu huỳnh dioxide lên tầng bình lưu đến mức khiến nhiệt độ trung bình hàng năm ở Bắc bán cầu giảm khoảng 1 độ C. Ảnh: Oleg Dirksen.
Mặc dù đã xác định được thời điểm xảy ra sự kiện trên là năm 1831 nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm ra "danh tính" ngọn núi lửa. Ảnh: Oleg Dirksen.
Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences tháng 1/2025, các chuyên gia đã giải mã thành công bí ẩn về ngọn núi lửa đã làm Trái đất mát mẻ vào năm 1831. Ảnh: Representational image.
Để tìm ra danh tính núi lửa đó, nhóm nghiên cứu đã lấy mẫu lõi băng ở Greenland qua đó truy ngược thời gian thông qua các lớp băng để kiểm tra đồng vị lưu huỳnh, hạt tro và những mảnh đá vỏ chai nhỏ lắng đọng trong giai đoạn từ năm 1831 - 1834. Ảnh: ruedi häberli / Unsplash.
Thông qua các phương pháp hiện đại, bao gồm sử dụng địa hóa học, định tuổi bằng đồng vị phóng xạ và mô hình máy tính để lập bản đồ đường đi của các hạt, nhóm nghiên cứu đã liên hệ vụ phun trào núi lửa năm 1831 với núi lửa Zavaritskii trên đảo Simushir thuộc quần đảo Kuril, tây bắc Thái Bình Dương. Ảnh: Operational Land Imager on Landsat 8.
Kết quả kiểm tra lõi băng ở Greenland cho thấy vào năm 1831, bụi lưu huỳnh, dấu hiệu của hoạt động núi lửa, ở nơi đây lớn gấp khoảng 6,5 lần so với ở Nam Cực. Điều này cho thấy nguồn của bụi lưu huỳnh là vụ phun trào lớn từ núi lửa ở vĩ tuyến giữa tại Bắc bán cầu. Ảnh: malexeum /Stock.adobe.com.
Thêm nữa, các nhà nghiên cứu từng tới quần đảo Kuril qua đó có được mẫu vật giúp phát hiện sự trùng khớp địa hóa học với vùng hõm chảo Zavaritskii. Ảnh: ESA.
Từ những thông tin trên, các nhà khoa học xác định "thủ phạm" khiến khí hậu Trái đất mát mẻ hơn năm 1831 chính là núi lửa Zavaritskii. Ảnh: news9live.com.
Do ngọn núi lửa này nằm ở khu vực hẻo lánh và ít được ghi chép lịch sử về các vụ phun trào nên trước đó Zavaritskii không được xem xét có khả năng là ứng viên cho vụ phun trào năm 1831. Ảnh: Nicolas Tolstoï/iStock/Getty Images Plus/iStock/Getty Images Plus.
